Κόλαφος για τη διαχρονική ανικανότητα των κυβερνήσεων να εξασφαλίσουν ασφάλεια στον σιδηρόδρομο, αλλά κυρίως για την σημερινή κυβερνητική ανικανότητα, είναι το πόρισμα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) για τα Τέμπη.
Εκτός από τις διαχρονικές ευθύνες που εντοπίζονται για τις ελλείψεις και τις παραλείψεις που οδήγησαν στα Τέμπη, το πόρισμα είναι κόλαφος για όλα όσα έγιναν μετά το τραγικό συμβάν.
Ένας κρατικός μηχανισμός αδύναμος και μοιραίος, μία κυβέρνηση ανίκανη, είχαν ως αποτέλεσμα να γίνουν όλα λάθος και να καταστραφούν κρίσιμα στοιχεία που ενδεχομένως να έδιναν απάντήσεις σήμερα.
Το βράδυ της τραγωδίας επικράτησε, σύμφωνα με το πόρισμα, ένα επιχειρησιακό χάος. Δεν υπήρχε κανένας συντονισμός, με το κάθε σώμα να ακολουθεί τις εντολές των αξιωματικών του ερήμην των υπολοίπων. Ο χώρος δεν χαρτογραφήθηκε, δεν προφυλάχθηκε, «καθαρίστηκε» μετά από τρεις ημέρες, αλλοιώθηκαν πολύτιμα στοιχεία...
Το πόρισμα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας των Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) για το δυστύχημα των Τεμπών παρουσιάστηκε στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ, δύο χρόνια μετά την τραγωδία με 57 νεκρούς.
Η έκθεση 180 σελίδων παρουσιάστηκε από τον πρόεδρο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ Χρήστο Παπαδημητρίου, τον κ. Κώστα Καπετανίδη, προϊστάμενο μονάδας διερευνήσεων ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καθώς και τα μέλη της Επιτροπής Διερεύνησης και στελέχη της ERA, Bart Accou και Fabrizio Carpinelli.
Τα μοιραία λάθη ανικανότητας
Δεν εγινε σωστή χαρτογράφηση του χώρου του δυστυχήματος και αυτό οδήγησε σε απώλεια πληροφοριών ζωτικής σημασίας.
Ο κ. Παπαδημητρίου, συγκεκριμένα, είπε ότι η μη «ιεροποίηση» του χώρου του δυστυχήματος και η έλλειψη του ΕΟΔΑΣΣΑΜ, ο οποίος δημιουργήθηκε μετά την τραγωδία, μας δημιούργησε απώλεια σοβαρών στοιχείων
«Αυτό που έγινε, που καταστράφηκαν τα στοιχεία σε τρεις μέρες, δεν έπρεπε να συμβεί. Αυτό δεν πρέπει να ξαναγίνει (…)», ξεκαθάρισε ο κ. Καπετανίδης.
«Υπάρχουν απλά διαπιστώσεις για το τι πήγε λάθος στον τόπο του δυστυχήματος. Δεν μπορεί η Επιτροπή να πάρει θέση αν έγινε εσκεμμένα ή από λάθος, απλά λέει πως έγιναν όλα λάθος», πρόσθεσε ο κ. Παπαδημητρίου.
Τα μέλη της επιτροπής αναφέρθηκαν επίσης στα ανθρώπινα λάθη και τα σημαντικά «κενά» σε προσωπικό και ελέγχους. Επισημάνθηκε, δε, ότι όσοι καθυστέρησαν τη σύμβαση 717 έχουν συμβάλει αποφασιστικά στην τραγωδία.
Ο ελληνικός σιδηροδρομικός τομέας υπέφερε πολύ από τις οικονομικές κρίσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2009 και κορυφώθηκαν το 2010. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την κακή συντήρηση και την όλο και πιο υποβαθμισμένη υποδομή και μια διαρθρωτική έλλειψη προσωπικού, απαραίτητου για να συνεχίσει να παρέχει τις συνήθεις υπηρεσίες. Το σιδηροδρομικό σύστημα δεν είχε ανακάμψει από αυτή την κατάσταση μέχρι τις αρχές του 2023, σημειώνεται μεταξύ άλλων.
Άγνωστο πτητικό εύφλεκτο υγρό τουλάχιστον 2,5 τόνων
Μετά την παρουσίαση του πορίσματος του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) για την τραγωδία στα Τέμπη, ο Χρήστος Παπαδημητρίου, Πρόεδρος Σιδηροδρομικού Τομέα ΕΟΔΑΣΑΑΜ, μίλησε σε δημοσιογράφους: «Προσπαθήσαμε να απαντήσουμε σε όλες τις ερωτήσεις. Ξέρουμε ότι η ελληνική κοινή γνώμη ασχολείται με το θέμα της φωτιάς γιατί κάποια από αυτά τα παιδιά κάηκαν από τη φωτιά. Προσπαθήσαμε να δώσουμε απαντήσεις και σε αυτό. Αυτό που πρέπει να καταλάβετε όλοι είναι ότι εμείς δεν είμαστε ούτε Πολυτεχνική Σχολή ούτε χημικοί μηχανικοί. Απευθυνθήκαμε σε Ιδρύματα αλλά ο κύριος σκοπός της διερεύνησης του δυστυχήματος ήταν να ενισχυθεί η ασφάλεια στον σιδηρόδρομο.
Αναφορικά με τη φωτιά, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι κατά πάσα πιθανότητα υπάρχει κάποιο άγνωστο υλικό, το οποίο δεν μπορεί να εντοπιστεί στις αμαξοστοιχίες και σ’ αυτά που μετέφεραν. Αυτό είναι το πιο πιθανό σενάριο. Δεδομένης της απώλειας στοιχείων από τον τόπο του δυστυχήματος δεν μπορεί να πει κανείς με επιστημονική βεβαιότητα τι έφταιξε στη φωτιά.
Η εκτίμηση είναι ότι πρόκειται για πτητικό εύφλεκτο υγρό τουλάχιστον 2,5 τόνων. Αυτό που ζητήσαμε σαν Συμβούλιο να κάνουμε και θα το κάνουμε, είναι να προσπαθήσουμε να επιβεβαιώσουμε αυτά τα αποτελέσματα με κάποιο Ίδρυμα, πανεπιστημιακό ή άλλο, που να έχει τέτοιο κύρος που να μην μπορεί κανείς να τα αμφισβητήσει. Σε κάθε περίπτωση, για μας είναι μια έρευνα που δεν σταματάει εδώ. Εμείς καλούμε ό,τι καινούριο στοιχείο υπάρχει από φορείς και από τους συγγενείς, να μας το προσκομίσουν. Δεν θα κρύψουμε τίποτα και αν βρούμε κάτι καινούριο από αυτά που έχουμε ήδη βρει, θα εκδοθεί συμπληρωματικό πόρισμα».
Οι 2,5 τόνοι εύφλεκτου υγρού αναφέρονται στο πόρισμα, στη σελίδα ως εξής:
«Η παρουσία εύφλεκτης ουσίας με τα χαρακτηριστικά που προσδιορίστηκαν στις προηγούμενες αναλύσεις δεν αναφέρεται στα έγγραφα μεταφοράς της εμπορευματικής αμαξοστοιχίας 63503. Επίσης, στα πρόσφατα δημοσιευμένα βίντεο της αμαξοστοιχίας 63503, αν και δεν έχουν τεθεί ακόμη στη διάθεση της ΕΔΑΣΑΑΜ από τη δικαστική έρευνα, δεν κάνουν λόγο για μεταφορά μιας αντιπροσωπευτικής ποσότητας εύφλεκτου υλικού ορατής σε σημείο που να συνάδει με τα παραπάνω ευρήματα. Ο ΕΔΑΣΑΑΜ αναγνωρίζει το γεγονός αυτό, αλλά αυτό δεν αναιρεί τις ανωτέρω παρατηρήσεις (4.4.3.1) που είναι σαφώς τεκμηριωμένες.
Οι παρατηρήσεις αυτές, σε συνδυασμό με τις προσομοιώσεις που πραγματοποιήθηκαν, επιβεβαιώνουν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε και ο καθ. Κωνσταντόπουλος: «Η μεγάλη πύρινη σφαίρα στο σιδηροδρομικό ατύχημα στα Τέμπη, η οποία εμφανίστηκε μέσα σε 0,5 δευτερόλεπτο από τη σύγκρουση των συρμών δεν μπορεί να αποδοθεί στο λάδι των μετασχηματιστών (PDMS) το οποίο αν και είναι εύφλεκτο σε αρκετά υψηλές θερμοκρασίες (> 400) δεν θα μπορούσε – για λόγους κινητικής της αντίδρασης – να αναφλεγεί στο περιβάλλον που επικρατούσε. Επιπλέον, η απουσία λευκής σκόνης (διοξείδιο της σιλικόνης, SiO₂) στον τόπο του ατυχήματος, σε ποσότητες που που θα δικαιολογούσαν την καύση μεγάλης ποσότητας σιλικονούχου ελαίου, είναι μια άλλη σαφής ένδειξη ότι ένα τέτοιο περιστατικό δεν έλαβε χώρα. Ως εκ τούτου, η προέλευση της πύρινης σφαίρας που συνάδει με μερικούς τόνους ενός εύφλεκτου πτητικού καυσίμου πρέπει να να αναζητηθεί αλλού»
Η μάζα αυτού του εύφλεκτου πτητικού υγρού έχει εκτιμηθεί, μέσω της μοντελοποίησης CFD, στο μέγεθος των 2,5 τόνων. Μέχρι στιγμής, η έρευνα δεν έχει εντοπίσει καμία ουσία, με γνωστές ιδιότητες και συνολική μάζα που ήταν στο τροχαίο υλικό, η οποία θα μπορούσε να έχει αυτό το ρόλο. Ομοίως με τα προηγούμενα βήματα (488), ο ΕΔΑΣΑΑΜ θα αναθέσει σε γνωστό ινστιτούτο να επανεξετάσει την εγκυρότητα των μεταβλητών και των παραμέτρων που χρησιμοποιήθηκαν στο αναθεωρημένο CFD ανάλυση».
