Εκτενές ρεπορτάζ για το πολύνεκρο ναυάγιο στην Πύλο και τη δίκη που ξεκίνησε σήμερα, με 9 Αιγύπτιους να κάθονται στο εδώλιο του κατηγορούμενου, κάνει το BBC, προχωρώντας σε σημαντικές αποκαλύψεις.
Οι κατηγορούμενοι είναι αντιμέτωποι με την ισόβια κάθειρξη, αν καταδικαστούν για διακίνηση ανθρώπων και για τη βύθιση του αλιευτικού σκάφους τον περασμένο Ιούνιο - κατά την οποία εκφράζονται φόβοι ότι πνίγηκαν έως και 600 άνθρωποι.
Το κατηγορητήριο που έχει περιέλθει στην κατοχή του BBC δείχνει ότι οι κατηγορούμενοι διώκονται με στοιχεία που έχουν ήδη διαψευστεί από τουλάχιστον έξι επιζώντες, οι οποίοι δηλώνουν ότι η ακτοφυλακή προκάλεσε την ανατροπή του σκάφους τους και στη συνέχεια τους πίεσε να ενοχοποιήσουν τους Αιγύπτιους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων της Διεθνούς Αμνηστίας και του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δήλωσαν ότι έχουν σοβαρές επιφυλάξεις για την ακεραιότητα της ελληνικής έρευνας και των στοιχείων και αμφιβάλλουν αν οι κατηγορούμενοι θα έχουν μία δίκαιη δίκη.
Η ελληνική ακτοφυλακή αρνείται ότι οι ενέργειές της προκάλεσαν την καταστροφή και οι ελληνικές Αρχές έχουν απορρίψει όλους τους ισχυρισμούς για διάπραξη αδικημάτων ή προσπάθεια συγκάλυψης.
Ερωτήματα για το Λιμενικό
Οι εννέα κατηγορούμενοι, οι οποίοι είναι Αιγύπτιοι και ηλικίας μεταξύ 20 και 41 ετών, δικάζονται σήμερα Τρίτη στην Καλαμάτα.
Και οι εννέα επέβαιναν στο αλιευτικό σκάφος «Adriana» που βυθίστηκε σε διεθνή ύδατα, αλλά στην οριοθετημένη περιοχή διάσωσης της Ελλάδας, σε ένα από τα βαθύτερα σημεία της Μεσογείου, στις 14 Ιουνίου του περασμένου έτους.
Ογδόντα δύο πτώματα ανασύρθηκαν, αλλά τα Ηνωμένα Έθνη πιστεύουν ότι επιπλέον 500 άνθρωποι - συμπεριλαμβανομένων 100 γυναικών και παιδιών που βρίσκονταν στο αμπάρι του σκάφους - μπορεί να έχουν πεθάνει.
Εκτιμάται ότι το σκάφος μετέφερε έως και 750 μετανάστες όταν ξεκίνησε το ταξίδι του σχεδόν μια εβδομάδα νωρίτερα, από το λιμάνι του Τομπρούκ στη Λιβύη.
Η ελληνική ακτοφυλακή παρακολουθούσε το σκάφος για τουλάχιστον επτά ώρες πριν συμβεί το ναυάγιο και αργότερα δήλωσε ότι δεν επιχείρησε διάσωση επειδή το σκάφος ταξίδευε με «ασφάλεια», «σταθερή ταχύτητα» και «σταθερή πορεία» προς την Ιταλία και ότι οι επιβάτες δεν κινδύνευαν.
Προηγούμενη έρευνα του BBC έθετε σοβαρές αμφιβολίες για αυτούς τους ισχυρισμούς.
Όταν το BBC τον περασμένο Νοέμβριο έθεσε τα παραπάνω στον πρωθυπουργό της Ελλάδας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι διερευνώνται, αλλά ότι η ευθύνη βαραίνει τους διακινητές.
«Η ακτοφυλακή μας έχει σώσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους στη θάλασσα και θα πρέπει να είμαστε ευγνώμονες για το έργο που επιτελούν», δήλωσε ο κ. Μητσοτάκης.
Η κατάσταση του σκάφους στο επίκεντρο της εισαγγελικής έρευνας
Το κατηγορητήριο που περιήλθε στην κατοχή του BBC αποκαλύπτει ότι οι Έλληνες εισαγγελείς κατηγορούν τους εννέα Αιγύπτιους ότι προκάλεσαν την καταστροφή οδηγώντας ένα υπερπλήρες αλιευτικό σκάφος, κάτι που γνώριζαν ότι αυτό αποτελούσε κίνδυνο για τη ζωή των επιβαινόντων.
Το κατηγορητήριο έχει ως εξής: «Το αλιευτικό σκάφος δεν ήταν αξιόπλοο, καθώς ήταν παλιό και κακοσυντηρημένο και δεν ήταν κατάλληλο για τη μεταφορά τόσο μεγάλου αριθμού ανθρώπων, ειδικά για μια τόσο μεγάλη απόσταση, ενώ δεν υπήρχαν σωσίβια».
Η εισαγγελία λέει ότι καθένας από τους κατηγορούμενους είχε την ευθύνη του πηδαλίου εναλλάξ και όλοι γνώριζαν ότι ο συνωστισμός τόσο στο κατάστρωμα όσο και στο αμπάρι επηρέαζε άσχημα τη σταθερότητα.
Το περασμένο καλοκαίρι η ελληνική ακτοφυλακή απάντησε στις έντονες επικρίσεις για την αποτυχία της να κάνει περισσότερα για να βοηθήσει το σκάφος επιμένοντας ότι το αλιευτικό ήταν ασφαλές και ταξίδευε σταθερά προς την Ιταλία και επομένως δεν χρειαζόταν να διασωθεί.
Σχεδόν ένα χρόνο μετά το ναυάγιο, η έρευνα της ελληνικής εισαγγελίας θα βασιστεί σε ένα επιχείρημα που έρχεται σε άμεση αντίθεση με τον επίσημο απολογισμό της ακτοφυλακής.
Παγιδεύτηκαν οι Αιγύπτιοι
Το κατηγορητήριο αναφέρει επίσης ότι οι εννέα Αιγύπτιοι ήταν μέλη συμμορίας διακινητών και χρέωναν κάθε επιβάτη μεταξύ 4.000 και 8.000 δολαρίων (3.100-6.300 λίρες) για μια θέση στο σκάφος.
Οι κατηγορίες της εισαγγελίας βασίζονται σε συνεντεύξεις εννέα επιζώντων, τις οποίες διεξήγαγαν οι ίδιοι οι λιμενικοί, λίγες ημέρες μετά το ναυάγιο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του BBC, δεν φαίνεται να έχουν υποβληθεί στο δικαστήριο στοιχεία από τους άλλους 95 επιζώντες.
Το BBC κάνει αναφορά σε ισχυρισμούς ότι κάποιοι από τους 104 επιζώντες πιέστηκαν να αναγνωρίσουν τους εννέα Αιγύπτιους άνδρες ως διακινητές.
Η εντολή που έδωσε το Λιμενικό: Κατηγορήστε τους Αιγύπτιους
Δύο Σύριοι άνδρες, τους οποίους το BBC ονοματίζει Ahmad και Musaab για να προστατεύσει την ταυτότητά τους, είπαν ότι το Λιμενικό τους είχε δώσει εντολή να σιωπήσουν σχετικά με άλλους παράγοντες του ναυαγίου και απλά να κατηγορήσουν αυτούς τους εννέα άνδρες.
«Φυλακίστηκαν και κατηγορήθηκαν άδικα από τις ελληνικές αρχές σε μια προσπάθεια να καλύψουν το έγκλημά τους», δήλωσε ο Musaab.
Σε ξεχωριστές συνεντεύξεις στην Αθήνα, τέσσερις άλλοι επιζώντες είπαν στο BBC ότι οι Αιγύπτιοι ήταν επιβάτες που - όπως και άλλοι - πλήρωσαν για μία θέση στο σκάφος και πως τους είχαν παγιδεύσει.
Ωστόσο, άλλοι επιζώντες φέρεται να δήλωσαν ότι όντως κακομεταχειρίστηκαν από κάποιους εκ των κατηγορουμένων.
Οι μαρτυρίες κατά του Λιμενικού δεν υπάρχουν στο κατηγορητήριο
Τις εβδομάδες μετά το ναυάγιο, πολλοί επιζώντες ισχυρίστηκαν ότι ένα σκάφος του λιμενικού είχε προκαλέσει την ανατροπή του αλιευτικού, σε μια αποτυχημένη προσπάθεια να το ρυμουλκήσει.
Ο ισχυρισμός αυτός δεν αναφέρεται πουθενά στο κατηγορητήριο, παρόλο που τα Ηνωμένα Έθνη αναφέρουν ότι οι ισχυρισμοί αυτοί αξίζουν ανεξάρτητη έρευνα.
Το Ναυτοδικείο της Ελλάδας ερευνά πιθανή παράβαση εκ μέρους του Λιμενικού Σώματος, το οποίο έχει αρνηθεί σταθερά όλους τους ισχυρισμούς.
Ο Ahmad και ο Musaab, οι οποίοι μίλησαν πέρυσι στο BBC, ισχυρίστηκαν ότι φιμώθηκαν και εκφοβίστηκαν από τις ελληνικές αρχές, καθώς ισχυρίστηκαν ότι σκάφος του Λιμενικού προκάλεσε τη βύθιση του Adriana.
«Προσάρμοσαν ένα σχοινί από τα αριστερά. Όλοι μετακινήθηκαν στη δεξιά πλευρά του σκάφους μας για να το ισορροπήσουν», δήλωσε ο Musaab. «Το ελληνικό σκάφος απομακρύνθηκε γρήγορα προκαλώντας την ανατροπή του αλιευτικού. Συνέχισαν να το σέρνουν για αρκετή απόσταση».
Συνολικά, έξι επιζώντες περιέγραψαν στο BBC - με σχεδόν πανομοιότυπες λεπτομέρειες - πώς οι λιμενικοί προκάλεσαν την ανατροπή της βάρκας τους.
Δεν εξετάστηκαν στοιχεία από κινητά τηλέφωνα
Μέχρι στιγμής, δεν έχει προκύψει κάποιο βίντεο από το σκάφος Adriana, πόσο μάλλον από τη στιγμή της βύθισης.
Η ακτοφυλακή δήλωσε ότι οι δικές της κάμερες υψηλών προδιαγραφών... δεν κατέγραφαν.
Κάποιοι επιζώντες είπαν ότι η ακτοφυλακή κατάσχεσε τα κινητά τους λίγο μετά τη διάσωσή τους.
Τα κινητά αυτά προφανώς... χάθηκαν στη συνέχεια, πριν βρεθούν σχεδόν ένα μήνα αργότερα σε μια τσάντα στο ένα σκάφος της ακτοφυλακής που ήταν παρόν στο ναυάγιο.
Οι δικηγόροι υπεράσπισης είχαν ζητήσει να εξεταστούν ορισμένα κινητά για πιθανά χρήσιμα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά δικαστικά έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή του BBC δείχνουν ότι ο ανακριτής έκρινε πέρυσι ότι αυτό θα ήταν... μάταιο, καθώς οι συσκευές θα είχαν υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά από την πτώση των ιδιοκτητών τους στη θάλασσα:
«Το θαλασσινό νερό έχει εισχωρήσει στα κατασχεθέντα τηλέφωνα με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η εξαγωγή των αποθηκευμένων ψηφιακών δεδομένων και ως εκ τούτου (η προσπάθεια εξαγωγής δεδομένων) είναι άσκοπη».
Η έρευνα του Ναυτοδικείου συνεχίζεται
Η ξεχωριστή έρευνα του Ναυτοδικείου για ενδεχόμενη ευθύνη του Λιμενικού ξεκίνησε λίγο μετά το ναυάγιο, αλλά παραμένει σε προκαταρκτικό στάδιο.
Ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων πιστεύουν ότι αυτή θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν από τη δίκη των Αιγυπτίων κατηγορουμένων.
Ο Χρήστος Δημόπουλος, διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας στην Ελλάδα, δήλωσε σχετικά: «Το ποινικό δικαστήριο πιθανόν να έχει ελλιπή στοιχεία για την αξιολόγηση της ενοχής των κατηγορουμένων. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η δίκη να βασιστεί σε ελλιπή ή/και αμφισβητήσιμα στοιχεία».
