Διαρκώς αυξανόμενοι είναι οι αριθμοί για την άγουρη βία στη χώρα. Από την εποχή του κορωνοϊου και μετά παρατηρείται μεγάλη κλιμάκωση περιστατικών στα οποία εμπλέκονται μαθητές λυκείου, γυμνασίου, ακόμη και δημοτικού σε ορισμένες περιπτώσεις. Σύμφωνα με καταγραφές της Ελληνικής Αστυνομίας το 2022 πραγματοποιήθηκαν 390 συλλήψεις για σωματική βλάβη, ενώ το 2023 ο αριθμός εκτοξεύθηκε στις 560. Αύξηση παρατηρήθηκε και στις κατηγορίες κλοπές/ληστείες όπου το 2022 έγιναν 1077 ενώ το 2024 είχαμε 1508.
Για την ώρα δεν μπορεί να εξαχθεί κάποιο ασφαλές συμπέρασμα για το έτος που διανύουμε μιας και οι καταγραφές του Ιανουαρίου δείχνουν 76 συλλήψεις για σωματικές βλάβες και 111 για κλοπές και ληστείες. Η αστυνομία, επιχειρώντας να χαρτογραφήσει τα προβλήματα έχει προχωρήσει τους τελευταίους μήνες σε ελέγχους σε περιοχές όπου συχνάζουν ανήλικοι. Πρόκειται κυρίως για πλατείες και εμπορικά κέντρα όπου εκεί παρατηρείται να υπάρχουν προστριβές και εντάσεις ανάμεσα σε ομάδες νεαρών. Η προσπάθεια αποσκοπεί στο να σταλεί ένα μήνυμα σε ανήλικους με παραβατική συμπεριφορά ότι πλέον οι έλεγχοι είναι τακτικοί. Ωστόσο από την άλλη πλευρά είναι ξεκάθαρο ότι η άγουρη βία δεν αρχίζει και ξεκινά σε πλατείες. Πολλά περιστατικά ξεκινούν εντός σχολείων και συνεχίζονται στους δρόμους.
Επέκταση του panic button και στους ανήλικους
Η ΕΛΑΣ επιχειρεί να προχωρήσει στην επέκταση του panic button και στους ανήλικους όπως και στην δημιουργία ενός τηλεφωνικού αριθμού. To Dnews ζήτησε την άποψη του συνδικαλιστή αστυνομικού Γεωργίου Ανδρόγλου για το θέμα: H νεανική παραβατικότητα φαίνεται ότι κινείται στο πλαίσιο της χαμηλής και μεσαίας βαρύτητας, με έντονο προβληματισμό να προκαλούν κυρίως τρία στοιχεία και συγκεκριμένα: α) η αύξηση των αδικημάτων στους νέους, β) η μείωση του ορίου ηλικίας εμπλοκής των ανηλίκων με το νόμο και γ) τα πολλαπλά και πολύ σοβαρά προβλήματα στον πυρήνα των οικογενειών των νέων (κοινωνικά, οικονομικά προβλήματα ψυχικής υγείας, εξαρτήσεις, εμπλοκή των ίδιων των γονέων στο ποινικό σύστημα). Το φαινόμενο της παραβατικής συμπεριφοράς ομάδων ανηλίκων (αποκαλούμενες συχνά ως συμμορίες ανηλίκων), στη χώρα μας έχει εντελώς ευκαιριακό χαρακτήρα.
Συγκεκριμένα, παρατηρείται ότι, τόσο η δομή όσο και η οργάνωση ομάδων ανηλίκων με παραβατική συμπεριφορά είναι αρκετά ρευστές και ευμετάβλητες, χωρίς διακριτούς ρόλους, πλην ενός ή δύο το πολύ ανηλίκων, οι οποίοι έχουν ηγετικό ρόλο και συμπαρασύρουν τους συνομηλίκους τους, ενώ ο τρόπος που δραστηριοποιούνται είναι ανάλογος του νεαρού της ηλικίας τους, δηλαδή παρορμητικός. Επίσης, ο σκοπός για τον οποίο συγκροτούνται είναι συνήθως η «αναγνώριση» των μελών της ομάδας, οπότε και η εκδήλωση της παραβατικής συμπεριφοράς αποτελεί κυρίως το μέσο για την «ανάδειξη – αναγνώριση» και όχι την τελική επιδίωξη της παραβατικής συμπεριφοράς. Για την αντιμετώπισης της παραβατικότητας των ανηλίκων, εκπονήθηκε λεπτομερής χαρτογράφηση των εκάστοτε περιοχών και συλλέχθηκαν πληροφορίες, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο περαιτέρω διερεύνησης με σκοπό την αποτελεσματικότερη πρόληψη του φαινομένου. Κατόπιν αυτών εφαρμόζονται στοχευμένα επιχειρησιακά σχέδια σε διάφορες περιοχές (πλατείες. άλση, εμπορικά κέντρα και άλλους χώρους) όπου συχνάζουν ανήλικοι και υπάρχουν καταγγελίες, πληροφορίες ή έχει διαπιστωθεί παραβατική συμπεριφορά.
Για το λόγο αυτό συγκροτούνται μεικτές επιχειρησιακές ομάδες ελέγχου, αποτελούμενες από ήπιας μορφής αστυνόμευσης συνεπικουρούμενες από Υπηρεσίες Ασφαλείας. Επιπλέον, η Ελληνική Αστυνομία, στο πλαίσιο των προληπτικών δράσεών της, πραγματοποιεί ενημερωτικές διαλέξεις για τη σχολική βία - σχολικό εκφοβισμό σε μαθητές σχολείων της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και εκδηλώσεις – ημερίδες με θέμα τη βία και την παραβατικότητα των ανηλίκων σε διάφορους φορείς. Επίσης, υπό δημιουργία βρίσκεται τηλεφωνική γραμμή και ειδική εφαρμογή (app) για την υποδοχή και τη διαχείριση καταγγελιών, που αφορούν ανηλίκους σε κεντρικό επίπεδο. Το φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας είναι πολυσύνθετο και πολυπαραγοντικό, που χρήζει διεπιστημονκής αντιμετώπισης. Για είναι αποτελεσματική η παρέμβαση στο πεδίο του ελέγχου της παραβατικότητας και της βίας των ανηλίκων, δεν μπορεί απλά να περιορίζεται στη σφαίρα της καταστολής, αλλά απαιτείται μία συνολική σφαιρική προσέγγιση και συνεργασία όλων των φορέων τοπικού και άτυπου κοινωνικού ελέγχου σε δράσεις συντονισμένες καθώς και ένα θεσμικό πλαίσιο που θα τυποποιεί και θα ρυθμίζει τις δράσεις αυτές συνολικά, ταυτόχρονη ενίσχυση του ρόλου του σχολείου και τις τοπικής κοινωνίας.
