Τις τελευταίες βδομάδες οι αρχαιολόγοι επέστρεψαν στην περιοχή για να συνεχίσουν το ταξίδι τους σ' ένα άγνωστο κομμάτι της ιστορίας της Κρήτης.
Συγκεκριμένα στην ανασκαφή ξετυλίγεται σιγά- σιγά ένα κουβάρι που αφορά στον τρόπο ζωής των Λυττίων, πολεμοχαρών, μεν, ανθρώπων που, όμως, τελικά, εκτιμούσαν την τέχνη όπως φαίνεται
Στο βίντεο του Cretalive που ακολουθεί αποτυπώνεται για πρώτη φορά το άγαλμα που ανακάλυψαν πέρσι οι αρχαιολόγοι, ένα εντυπωσιακό εύρημα που αποδίδεται σε Ρωμαίο αυτοκράτορα, πιθανότατα τον Αδριανό.
{https://youtu.be/45cmKkmWTm8}
Στην κάμερα του Cretalive μιλούν οι Άγγελος Χανιώτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών στο Πρίνστον, Αντώνης Κοτσώνας αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, Βάλια Τσικριτέα υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι, και Μανώλης Πετράκης διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Πρόκειται για μια ανασκαφή που γίνεται σε συνεργασία του Ινστιτούτου Προηγμένων Μελετών του Πρίνστον και του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης ενώ υπεύθυνη για την ανασκαφή είναι η Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία.
Διευθυντές της ανασκαφής είναι οι κύριοι Χανιώτης και Κοτσώνας, σε συνεργασία με την κυρία Βάσω Συθιακάκη, έφορο Αρχαιοτήτων Ηρακλείου.
Οι εργασίες πέρσι είχαν χωριστεί σε τρεις τομείς που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές περιόδους της ιστορίας της περιοχής, στον χώρο της ελληνικής Λύκτου, με υπεύθυνο τον κ. Κοτσώνα, στο ρωμαϊκό δημόσιο κτήριο, με επικεφαλής τον κ. Χανιώτη, και την παλαιοχριστιανική βασιλική, με υπεύθυνη την κυρία Συθιακάκη. Φέτος, γίνονται διερευνητικές εργασίες και σε έναν τέταρτο τομέα.
Στον τομέα Α’ της ανασκαφής, το υλικό επεκτείνεται από τον 6ο ως τον 4ο πΧ αιώνα, κυρίως τους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους. Βρέθηκε ένας μεγάλος αριθμός κεραμικών, καλής ποιότητας, εισηγμένα προϊόντα από την Αθήνα, κατά κύριο λόγο, και δευτερευόντως από την Κόρινθο και τη Σπάρτη.
Οι αρχαιολόγοι αποκαλύπτουν σιγά-σιγά και ένα κομμάτι του αρχαίου τείχους της Λύκτου, πρόκειται για ένα σημαντικό εύρημα γιατί ίσως συνδέεται με την πιο τραγική ιστορία της αρχαίας Κρήτης, τη μαρτυρία του Πολύβιου για την καταστροφή της Λύκτου το 220 πΧ από τους Κνώσιους.
Ο κ. Χανιώτης επικεντρώνεται σε ένα σημαντικό κτήριο των αυτοκρατορικών χρόνων που αποτελείται από μία σειρά δωματίων με μεγαλύτερο το λεγόμενο βουλευτήριο, όπου υπάρχουν βαθμίδες, σκαλοπάτια. Εκεί μπορούμε να φανταστούμε ότι βρίσκονταν ξύλινα έδρανα, μάλλον για τις συνεδριάσεις της βουλής.
Στον τρίτο τομέα της ανασκαφής, υπάρχει η βυζαντινή βασιλική, της οποίας ο εξωτερικός τοίχος σώζεται σε πάρα πολύ καλή κατάσταση, είναι ύψους 1,5 μέτρου και θεωρείται πως το εσωτερικό του θα είναι καλά διατηρημένο. Την εντόπισε και την ανασκάπτει η κ. Συθιακάκη. Πέρσι είχε αποκαλυφθεί ένα πρόσκτισμα με ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά στοιχεία αλλά και στοιχεία για παλαιότερη εποχή της Λύττου, δεδομένου ότι βρέθηκε και ελληνιστική κεραμική.
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, το κτήριο είναι μήκους 25 μέτρων, έχει τρεις αψίδες, είναι τρίκλιτη βασιλική με εγκάρσιο κλίτος, δηλαδή, με μία αρχιτεκτονική που μάλλον μας οδηγεί στην υπόθεση ότι κτίστηκε γύρω στο 800 μΧ., εποχή κατά την οποία η πόλη ήταν έδρα επισκόπου.
