Οι πρώτες πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο του νομοσχέδιου δείχνουν ότι υπάρχουν αρκετά σημεία τριβής με τους δημάρχους καθώς εκτός από την απλή αναλογική την οποία η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να την εφαρμόσει στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές υπάρχει και το θέμα της μείωσης του χρόνου της θητείας των αιρετών από πέντε χρόνια που είναι σήμερα σε τέσσερα.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος από την πρώτη στιγμή έχει διατυπώσει την αντίρρηση της στην μείωση της διάρκειας της θητείας των αιρετών ενώ έχει εκφράσει την επιφύλαξη της σε νέες αρμοδιότητες που ετοιμάζεται να δημιουργήσει το υπουργείο Εσωτερικών για τους δήμους όπως τα 1.200 ηλεκτρονικά ΚΕΠ που θα λειτουργούν παράλληλα με τα 1.000 υπάρχοντα καθώς η σύσταση τους θα χρειαστεί προσωπικό και πόρους.
Ωστόσο ο νέος Καλλικράτης θα περιέχει ρυθμίσεις που θα ενισχύουν την «τοπική δημοκρατία» όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο υπουργός Εσωτερικών Πάνος Σκουρλέτης που έχουν να κάνουν με διεξαγωγή τοπικών δημοψηφισμάτων αλλά και την δυνατότητα να έχουν γνώμη και συλλογικοί φορείς της κάθε πόλης στα δρώμενα της πόλης.
Στον νέο Καλλικράτη μεταξύ άλλων θα προβλέπεται για δήμους άνω των 10.000 κατοίκων η σύσταση επιτροπής αρμόδια για την Ποιότητα της Ζωής, η οποία θα έχει την ευθύνη για θέματα χωροταξικά και περιβαλλοντικά. Τα τοπικά και δημοτικά διαμερίσματα θα αντικατασταθούν από τοπικές και δημοτικές κοινότητες ( ανάλογα με τον πληθυσμό του κάθε δήμου) με αυξημένες αρμοδιότητες .
Με στόχο την ανοικτή συμμετοχή των εκπροσώπων της τοπικής κοινωνίας στους δήμους και στις περιφέρειες θα συσταθεί Επιτροπή Διαβούλευσης. Το νομοσχέδιο θα πάρει την οριστική του μορφή μετά από διαβούλευση τουλάχιστον δυο μηνών ενώ έχει ήδη προηγηθεί διάλογος για πάνω από ένα χρόνο με τους αυτοδιοικητικούς φορείς γύρω από τις σχεδιαζόμενες αλλαγές.
