Πρόκειται για περικοπές που αφορούν τη μνημονιακή δέσμευση για παρεμβάσεις κατά 0,25% του ΑΕΠ (περίπου 450 εκατ. ευρώ) για φέτος και άλλο 1% του ΑΕΠ για το 2016 (περίπου 1,8 δισ. ευρώ). Όμως στις παρεμβάσεις αυτές θα πρέπει να προστεθούν και τα ισοδύναμα μέτρα ύψους έως 4 δισ. ευρώ που επίσης πρέπει να οριοθετηθούν και αφορούν τον περιορισμό του κόστους προς τα Ταμεία, από την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έκρινε ως αντισυνταγματικές τις περικοπές στις συντάξεις που εφαρμόστηκαν από το 2013 και μετά.
Σε αυτό το πλαίσιο κινείται αναγκαστικά και η Επιτροπή για το Ασφαλιστικό που έχει συστήσει ο απερχόμενος υπουργός Εργασίας, Γιώργος Κατρούγκαλος. Μια Επιτροπή, που βάσει χρονοδιαγράμματος θα πρέπει έως τα μέσα Οκτωβρίου να έχει έτοιμες τις προτάσεις της, που θα αποτελέσουν τη βάση για ένα βιώσιμο ασφαλιστικό, από εδώ και στο εξής. Ήδη, οι διαρροές που έχουν γίνει από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ κάνουν λόγο για ένα νέο σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης, που αναμένεται να προταθεί από την εν λόγω Επιτροπή.
Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα σύστημα όπου ο κάθε ασφαλισμένος θα έχει στο εξής το δικό του, ατομικό «κουμπαρά», από τον οποίο θα προκύπτει και η σύνταξή του, με βάση το σύνολο των εισφορών που κατέβαλλε κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται ότι το ασφαλιστικό σύστημα στο μέλλον θα εξομαλυνθεί, οι συντάξεις αν και μικρότερες, θα γίνουν πιο δίκαιες και η στήριξη του κράτους θα περιοριστεί στον καθορισμό της εθνικής σύνταξης, ως βάσης χορήγησης για εκείνους που δεν κατάφεραν στη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, να συγκεντρώσουν τα απαιτούμενα ένσημα, για μια αξιοπρεπή σύνταξη. Σε ό,τι αφορά τους ήδη συνταξιούχους θα υπάρξει η εφαρμογή του συστήματος της εθνικής και της αναλογικής σύνταξης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για πιθανές νέες περικοπές στις καταβαλλόμενες συντάξεις.
Πάντως, έτσι και αλλιώς, η εφαρμογή του νόμου Λοβέρδου – Κουτρουμάνη (ν.3863/2010) προκαλεί περικοπές στις νέες συντάξεις, ήδη από φέτος (0,5-0,8%), που χρόνο με τον χρόνο θα αυξάνονται. Οι μειώσεις στις συντάξεις, προκύπτουν έτσι και αλλιώς από μια σειρά από παρεμβάσεις του νέου Μνημονίου. Ήδη η αύξηση των εισφορών υπέρ ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στις κύριες συντάξεις από 4% σε 6% και η επιβολή ανάλογης εισφοράς 6% και στις επικουρικές, επέφερε μια πρώτη έμμεση μείωση στις συντάξεις από τον Ιούλιο και μετά.
Το τρίμηνο Οκτωβρίου - Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου, μαζί με τις νέες, αυξημένες εισφορές, θα παρακρατηθούν και τα αναδρομικά από τις κρατήσεις του Ιουλίου και του Αυγούστου σε τρεις ισόποσες δόσεις.
Ακόμα πιο «άτυχοι» πρέπει να θεωρούνται οι περίπου 122.000 συνταξιούχοι των 11 Ταμείων επικουρικής ασφάλισης, που από τον Σεπτέμβριο και μετά έχουν ενσωματωθεί στο ΕΤΕΑ. Για να εξισορροπήσει το σύστημα παροχής επικουρικών συντάξεων, θεωρείται δεδομένη η περικοπή κατά 5,2%, ίδια δηλαδή με εκείνη που επιβλήθηκε στους συνταξιούχους του ΕΤΕΑ, τον Ιούλιο του 2014. Μάλιστα, σε όποιες περιπτώσεις συνεχίζεται η παραγωγή ελλειμμάτων θα γίνουν και άλλες περικοπές, οι οποίες ακόμα δεν μπορούν να προσδιοριστούν.
Οι μειώσεις συντάξεων που θα προκύψουν αμέσως μετά τις εκλογές, προέρχονται από τις εξής διατάξεις του Μνημονίου:
- Αύξηση της ποινής σε όσους επιλέξουν να στραφούν στην πρόωρη συνταξιοδότηση. Η εξτρά περικοπή θα είναι 10% και εάν ισχύσει η τωρινή νομοθεσία θα έχει βάθος πενταετίας.
- Αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων, με μεικτό τρόπο, βάσει του νόμου 3863/2010. Το τμήμα της σύνταξης που αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισής τους έως 31/12/2010 υπολογίζεται με τις διατάξεις που ίσχυαν. Το τμήμα σύνταξης που αντιστοιχεί στο χρόνο ασφάλισής τους από 1/1/2011 έως την ημερομηνία εξόδου υπολογίζεται με τους νέους συντελεστές των νόμων 3863 και 3865/2010, με την προσθήκη τμήματος της βασικής σύνταξης.
-Μειώνονται τα κατώτατα όρια συντάξεων. Το νέο κατώτατο όριο που θα χρησιμοποιείται για τους υπολογισμούς της σύνταξης για τον χρόνο από την 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά θα είναι στα 392 ευρώ, σε αντίθεση με το κατώτατο όριο των 486 ευρώ που χρησιμοποιούνταν έως σήμερα. Παράλληλα, το ποσό αυτό θα χορηγείται μόνο με τη συμπλήρωση του 67ου έτους.
- Νέος τρόπος υπολογισμού των εφάπαξ. Η προηγούμενη κυβέρνηση δεν ξεκαθάρισε το τοπίο, με αποτέλεσμα το Ταμείο Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων αλλά και το Ταμείο Πρόνοιας Ιδιωτικού Τομέα να έχουν κηρύξει παύση πληρωμών, μέχρις να βρεθεί ο νέος μαθηματικός τύπος.
