Μέσα από τακτικές αυτοψίες κλιμακίων του Συνηγόρου στην ενδοχώρα και τα νησιά και στοιχεία που προέκυψαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες, τους διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, η Αρχή διερευνά τον βαθμό ανταπόκρισης της διοίκησης στις ανάγκες υποδοχής, καταγραφής και εξέτασης των αιτημάτων ασύλου των προσφύγων, ενώ αξιολογεί και τις συνθήκες διαβίωσης όσων έφτασαν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα.
Ο Συνήγορος του Πολίτη ετοιμάζει ειδική έκθεση για το προσφυγικό και τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική πολιτεία διαχειρίστηκε τις προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές από το 2015 ως τους πρώτους μήνες του 2017, αλλά και κατά την περίοδο που προηγήθηκε, οπότε, όπως διαπιστώνει, «χάθηκε πολύτιμος χρόνος για την προετοιμασία της χώρας». Η έκθεση θα παρουσιαστεί το επόμενο διάστημα, αλλά μια πρόγευση των συμπερασμάτων της μας δίνει ο Συνήγορος του Πολίτη.
Ο κ. Ποττάκης κάνει λόγο για «μεγάλες ελλείψεις στον σχεδιασμό και τον συντονισμό, που διατρέχουν όλες τις πτυχές αυτού του πολύ μεγάλου ζητήματος». Το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης επισημαίνει ότι έχει «η κεντρική διοίκηση», ωστόσο συμπληρώνει ότι «ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση φάνηκε να έχει συνειδητοποιήσει εγκαίρως το μέγεθος της πρόκλησης».
Επίσης, εξηγεί ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο να υπάρξει ξεχωριστή παρουσίαση της οικονομικής διαχείρισης του προσφυγικού, όπου, όπως λέει, «ενδεχομένως υπήρξαν και υπάρχουν καθυστερήσεις στην απορρόφηση και αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, καθώς και ελλείψεις και κενά στους μηχανισμούς και τις διαδικασίες ελέγχων και απόδοσης».
