Για το πόσο σημαντικές είναι οι πρώτες χίλιες μέρες ζωής, ήδη από τη στιγμή της σύλληψης στη μήτρα, για την νευροανάπτυξη, μιλά στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» η παιδίατρος, διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ (Παιδονευρολογία), εκπαιδεύτρια-ελεγκτής ιατρός του ΕΟΔΥ, επιστημονική συνεργάτιδα της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, Όλγα Τζέτζη. Η κ. Τζέτζη παραχωρεί τη συνέντευξη με αφορμή πάνελ που συντόνισε με τίτλο «Νευροανάπτυξη στις πρώτες 1.000 ημέρες ζωής: Παρατήρηση, Έγκαιρη ανίχνευση και Παρέμβαση», σε πρόσφατη ημερίδα για τον αυτισμό, που διοργάνωσε η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ με το Κέντρο Ημέρας για τον Αυτισμό «Connect Autism», στο συνεδριακό κέντρο του Δήμου Νέας Ιωνίας.
Ο εγκέφαλος τις πρώτες χίλιες μέρες ζωής έχει τη μεγαλύτερη νευροπλαστικότητα. Δηλαδή την ικανότητα να προσαρμόζεται και να διορθώνει την πορεία του. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μπορεί να γίνει η διάγνωση κάποιων νευρολογικών νοσημάτων, τα οποία μπορεί αργότερα να συνυπάρχουν με αυτιστικά στοιχεία, αναφέρει η Δρ Τζέτζη, για να τονίσει στη συνέχεια το ρόλο που παίζει η σωματική και ψυχική υγεία της εγκύου, η διατροφή, οι λοιμώξεις, οι φλεγμονές, το στρες και πώς αυτά επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου. Μέχρι πρότινος, σύμφωνα με την έγκριτη παιδίατρο, η διάγνωση γινόταν περί τα έξι έτη, δηλαδή πολύ αργά. «Πλέον όμως φτάνουμε στα κατώτερα χρονικά όρια διάγνωσης, και αυτό είναι άκρως σημαντικό, γιατί όσο πιο νωρίς γίνει η διάγνωση του αυτισμού, τόσο πιο καλό αποτέλεσμα έχουμε σε επίπεδα λειτουργικότητας. Η υποψία μπαίνει πριν συμπληρωθεί το ένα έτος, δηλαδή στη βρεφική ηλικία. Η πρώιμη υποψία έχει σαν συνέπεια την πρώιμη αναγνώριση, την πρώιμη διάγνωση και ως εκ τούτου την πρώιμη παρέμβαση».
Τα πρώτα ύποπτα σημάδια
Ποια είναι άραγε τα πρώτα σημάδια που θα πρέπει να υποψιάσουν τους γονείς και πότε εμφανίζονται, ερωτάται η Δρ Τζέτζη. «Τα πρώτα σημάδια εμφανίζονται από τον πρώτο χρόνο ζωής και είναι μεταξύ άλλων η περιορισμένη βλεμματική επαφή, η μειωμένη ανταπόκριση στο όνομα, η καθυστέρηση στην επικοινωνία (δηλαδή το μπαμπά, μαμά, που συνήθως αναμένεται έως την ηλικία των 11 μηνών), η δυσκολία στο παιχνίδι (μεγαλώνοντας να μη θέλει να παίξει με τα παιχνιδάκια του), κάποιες στερεότυπες κινήσεις κλπ. Ο γονιός μπορεί να τα παρατηρήσει, όλα αυτά. Όχι όμως σαν μεμονωμένα σημάδια. Τα μεταφέρει στον παιδίατρο, ο παιδίατρος κάνει την κλινική εξέταση και μετά αποφασίζει την συνέχεια της παρακολούθησης».
Βarbie με αυτιστικά στοιχεία: Εργαλείο ενσυναίσθησης και νευροανάπτυξης
Πρόσφατα κυκλοφόρησε Barbie με αυτιστικά στοιχεία. Πώς αλήθεια μπορεί να γίνει ένα εργαλείο ενσυναίσθησης, ήταν η επόμενη ερώτηση που ετέθη στη Δρ. Τζέτζη. «Η κούκλα αυτή δημιουργήθηκε με στόχο να βοηθήσει τα παιδιά, είτε αυτά που είναι στο φάσμα, είτε τα υπόλοιπα, να κατανοήσουν ότι η διαφορετικότητα δεν είναι πρόβλημα, αλλά μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Βέβαια, εγώ θα το πάω λίγο παραπέρα γιατί είμαι παιδίατρος πιστοποιημένη στη διάγνωση του αυτισμού με ένα εργαλείο που λέγεται ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule). Πρόκειται για ένα διεθνώς πιστοποιημένο εργαλείο που βασίζεται στην παρατήρηση του παιδιού μέσα από δομημένες δραστηριότητες παιχνιδιού. Επομένως το παιχνίδι με τη Βarbie δεν είναι μόνο ένα μέσο διασκέδασης, αλλά γίνεται και ένα εργαλείο στην νευροανάπτυξη, γιατί μπορεί το παιδί να εκφραστεί πιο αυθεντικά. Το παιχνίδι άλλωστε χρησιμοποιείται και σαν θεραπευτικό εργαλείο στις νευροαναπτυξιακές διαταραχές, έτσι ώστε να ενισχύεται η επικοινωνία, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συναισθηματική κατανόηση». Ποια είναι η πρώτη αντίδραση των γονέων, τι τους λέτε και τι ρόλο παίζει το οικογενειακό περιβάλλον, ρωτήθηκε στη συνέχεια η Δρ. Τζέτζη: «Η πρώτη αντίδραση, όπως οι ίδιοι οι γονείς μάς περιγράφουν, είναι φόβος, άγχος, ενοχές. Απολύτως ανθρώπινο. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται κάποιος να τους πει: δεν είστε μόνοι. Επίσης δεν φταίνε σε κάτι οι γονείς. Αυτό που τους συμβουλεύουμε είναι να εμπιστεύονται τη γνώση, από αυτά που τους επικοινωνούμε οι παιδίατροι, να μην χάνουν χρόνο, αλλά και να μην πανικοβάλλονται. Και φυσικά και οι γονείς χρειάζονται έγκαιρη υποστήριξη, αλλά και να έχουν κάποιο συνοδοιπόρο. Όχι μόνο τον παιδίατρο. Αλλά όλη την ομάδα των θεραπευτών που θα δημιουργηθεί μετά. Γιατί ο αυτισμός είναι διά βίου. Και το παιδί με αυτισμό, θα γίνει ένας ενήλικας με αυτισμό. Και ο ενήλικας με αυτισμό, οφείλει να είναι όσο το δυνατόν πιο λειτουργικός προς όφελος δικό του, της οικογένειας του και της κοινωνίας γενικότερα».
