Μια νέα έρευνα, που θα παρουσιαστεί στις Επιστημονικές Συνεδρίες 2025 της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, ενισχύει την άποψη ότι ο ύπνος σε πλήρες σκοτάδι δεν είναι απλώς θέμα άνεσης, αλλά ουσιαστικός παράγοντας για την υγεία της καρδιάς.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η έκθεση σε τεχνητό φως τη νύχτα –γνωστή ως φωτορύπανση– συνδέεται με αυξημένα επίπεδα στρες στον εγκέφαλο, φλεγμονές στα αιμοφόρα αγγεία και, τελικά, με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
Το φως της νύχτας και η καρδιά
Η μελέτη, υπό την καθοδήγηση του Dr. Shady Abohashem, επικεφαλής απεικονιστικών δοκιμών PET/CT στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, εξέτασε δεδομένα από 466 ενήλικες που είχαν υποβληθεί σε εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις. Οι ερευνητές συνέκριναν τα ιατρικά τους αποτελέσματα με τα επίπεδα τεχνητού φωτός στις περιοχές όπου ζούσαν, όπως αυτά καταγράφηκαν στον Παγκόσμιο Άτλαντα Τεχνητής Φωτεινότητας Νυχτερινού Ουρανού.
Τα ευρήματα ήταν σαφή: όσοι εκτίθεντο σε περισσότερο φως τη νύχτα εμφάνιζαν υψηλότερη δραστηριότητα στρες στον εγκέφαλο και σημάδια φλεγμονής στις αρτηρίες. Ο κίνδυνος καρδιακών προβλημάτων αυξανόταν περαιτέρω για όσους ζούσαν σε θορυβώδεις ή οικονομικά πιεσμένες γειτονιές. Μέχρι το 2018, σχεδόν το 17% των συμμετεχόντων είχε παρουσιάσει σημαντικά καρδιακά επεισόδια.
«Παρατηρήσαμε μια σχεδόν γραμμική σχέση: όσο περισσότερη έκθεση στο φως τη νύχτα, τόσο μεγαλύτερος ο καρδιακός κίνδυνος», εξήγησε ο Abohashem. Η σχέση αυτή παρέμεινε ισχυρή ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη άλλοι παράγοντες, όπως η διατροφή, η φυσική κατάσταση και τα επίπεδα εισοδήματος.
Πώς το φως προκαλεί ζημιά
Όταν ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται περιβαλλοντικό στρες –ακόμη και από κάτι φαινομενικά αθώο όπως το φως– ενεργοποιεί μηχανισμούς που οδηγούν σε ανοσολογική απόκριση και φλεγμονή στα αιμοφόρα αγγεία. Με τον χρόνο, αυτή η διαδικασία μπορεί να συμβάλει στη σκλήρυνση των αρτηριών και να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού.
Τι μπορούμε να κάνουμε
Οι ειδικοί συστήνουν να περιορίσουμε όσο γίνεται το τεχνητό φως τη νύχτα, τόσο σε δημόσιους όσο και σε οικιακούς χώρους. Οι πόλεις μπορούν να μειώσουν τον περιττό φωτισμό, ενώ οι πολίτες καλούνται να φροντίζουν ώστε το υπνοδωμάτιο να παραμένει σκοτεινό.
Αυτό σημαίνει όχι φως από οθόνες, όχι λαμπάκια συσκευών και –ίσως το δυσκολότερο– κανένα scroll στο κινητό πριν τον ύπνο.
Ο Julio Fernandez-Mendoza, διευθυντής συμπεριφορικής ιατρικής ύπνου στο Penn State University, σχολίασε: «Γνωρίζαμε ήδη ότι το τεχνητό φως τη νύχτα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιοπαθειών, αλλά δεν γνωρίζαμε τον μηχανισμό. Αυτή η μελέτη δείχνει ότι η εγκεφαλική αντίδραση στο στρες μπορεί να είναι το χαμένο κομμάτι του παζλ».
