Όσοι βρίσκονται κοντά στη σύνταξη – ιδίως όσοι προσεγγίζουν το 62ο έτος ή έχουν ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα – χρειάζεται σήμερα να γνωρίζουν με σαφήνεια ποια βήματα πρέπει να ακολουθήσουν για να εξασφαλίσουν σωστή και γρήγορη απονομή σύνταξης. Η αυξημένη κινητικότητα που καταγράφεται τον τελευταίο χρόνο, με δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένους να τακτοποιούν νωρίτερα τον φάκελό τους, έχει αναδείξει την ανάγκη για καλύτερη προετοιμασία και έλεγχο των ασφαλιστικών στοιχείων.
Μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου είχαν υποβληθεί περίπου 190.000 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που ήδη αντιστοιχεί στο σύνολο των αιτήσεων του 2023. Πολλοί ασφαλισμένοι επιλέγουν να κινηθούν άμεσα, όχι λόγω αλλαγών στο θεσμικό πλαίσιο – το υπουργείο Εργασίας έχει ξεκαθαρίσει ότι τα όρια ηλικίας παραμένουν σταθερά έως το 2030 – αλλά για να έχουν πλήρη εικόνα των δικαιωμάτων τους και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες της περιόδου 2025–2026.
Η διετία αυτή αποτελεί κομβική περίοδο, καθώς οι μεταβατικές διατάξεις εξακολουθούν να επιτρέπουν αποχώρηση με βάση τα ισχύοντα όρια ηλικίας. Έτσι, όσοι θεμελιώνουν δικαίωμα μέσα στο επόμενο διάστημα είναι χρήσιμο να εξετάσουν προσεκτικά τον ασφαλιστικό τους φάκελο, να αξιοποιήσουν τα πλασματικά έτη όπου χρειάζεται και να αποφασίσουν με ψυχραιμία αν τους συμφέρει άμεση ή μεταγενέστερη αποχώρηση.
Η σωστή προετοιμασία ξεκινά περίπου δύο χρόνια πριν από την κατάθεση της αίτησης. Ιδίως όταν υπάρχει διαδοχική ασφάλιση, δηλαδή ένσημα σε περισσότερα από ένα Ταμεία, η διαδικασία προϋποθέτει έγκαιρους ελέγχους ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις ή λάθη στον υπολογισμό της σύνταξης.
Το 62ο έτος παραμένει σήμερα το πιο ευνοϊκό όριο πλήρους συνταξιοδότησης για όσους συμπληρώνουν 40 έτη ασφάλισης. Η αναγνώριση πλασματικών ετών, όπου χρειάζεται, αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών και τη βελτίωση της τελικής ανταπόδοσης.
Αναλυτικά τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι ασφαλισμένοι
1. Αίτηση για προσυνταξιοδοτική βεβαίωση (έως 2 χρόνια πριν την έξοδο)
Οι ασφαλισμένοι μπορούν να ζητήσουν από τον e-ΕΦΚΑ την καταμέτρηση του χρόνου ασφάλισης και την έκδοση προσυνταξιοδοτικής βεβαίωσης.
• Ο ΕΦΚΑ οφείλει να ολοκληρώσει τη διαδικασία μέσα σε 3 μήνες.
• Η βεβαίωση εξομοιώνεται με απόφαση και αποτελεί εκτελεστή πράξη της Διοίκησης.
• Στη διαδοχική ασφάλιση η αίτηση είναι υποχρεωτική, καθώς καλύπτει όλα τα πρώην Ταμεία.
• Μπορεί να εκδοθεί και από πιστοποιημένους δικηγόρους ή λογιστές.
2. Συγκέντρωση δικαιολογητικών εντός δύο μηνών από την αίτηση σύνταξης
Όταν κατατεθεί η αίτηση συνταξιοδότησης, ο ασφαλισμένος πρέπει να υποβάλει τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά μέσα σε 2 μήνες.
Αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, η αίτηση απορρίπτεται λόγω υπαιτιότητας του αιτούντος.
3. Προσωρινή σύνταξη (χορηγείται πλέον αυτόματα)
Δεν απαιτείται ξεχωριστή αίτηση.
• Το όριο οφειλών που επιτρέπει τη χορήγηση προσωρινής σύνταξης έχει αυξηθεί στα 20.000 ευρώ για όλους τους φορείς και στα 6.000 ευρώ για τον πρώην ΟΓΑ.
• Η προσωρινή καταβάλλεται με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν ηλεκτρονικά στα συστήματα του ΕΦΚΑ.
4. Αναγνώριση πλασματικών ετών χωρίς καθυστέρηση στην προσωρινή
Αν εκκρεμεί η απόφαση αναγνώρισης πλασματικών ετών, ο ασφαλισμένος μπορεί να λάβει προσωρινή σύνταξη μόλις εκδοθεί η απόφαση αναγνώρισης, ακόμη και αν η εξαγορά γίνει τμηματικά με παρακράτηση από τη σύνταξη.
5. Ανάθεση της διαδικασίας σε πιστοποιημένο δικηγόρο ή λογιστή
Ο ασφαλισμένος μπορεί να εξουσιοδοτήσει πιστοποιημένο επαγγελματία μέσα από το ΕΨΠ (gov.gr).
Ο επαγγελματίας μπορεί:
• να διαπιστώσει τον χρόνο ασφάλισης,
• να βεβαιώσει απουσία οφειλών,
• να υποβάλει σχέδιο διακανονισμού όπου υπάρχουν οφειλές,
• να εκδώσει βεβαίωση για εξαγορά πλασματικών ετών,
• να συντάξει σχέδιο απόφασης σύνταξης.
Ο ΕΦΚΑ οφείλει να εγκρίνει ή να απορρίψει το σχέδιο μέσα σε 30 ημέρες.
Αν δεν το κάνει, θεωρείται ότι εγκρίθηκε.
6. Προκαταβολή σύνταξης
Η αίτηση γίνεται με την επιλογή του αντίστοιχου πεδίου στην ηλεκτρονική αίτηση.
Για όσους είναι 62–67 ετών ελέγχεται μόνο:
• η ηλικία,
• τα έτη ασφάλισης.
Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις (κάτω των 62, αναπηρικές, λόγω θανάτου) ελέγχονται οι ελάχιστες προϋποθέσεις.
Η διαδικασία βασίζεται αποκλειστικά στα ηλεκτρονικά δεδομένα του ΕΦΚΑ και όπου υπάρχουν κενά, αρκεί υπεύθυνη δήλωση του ασφαλισμένου.
Το τελευταίο «παράθυρο ευκαιρίας» πριν το 2027
Η διετία 2025-2026 αποτελεί για χιλιάδες ασφαλισμένους την τελευταία ευκαιρία αποχώρησης με ευνοϊκούς όρους. Οι μεταβατικές διατάξεις, που παραμένουν σε ισχύ έως το τέλος του 2026, δίνουν τη δυνατότητα σε όσους έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα να αποχωρήσουν με βάση τα ισχύοντα όρια ηλικίας, ακόμη κι αν η αίτηση υποβληθεί μεταγενέστερα.
Σύμφωνα με τον κ. Ρίζο, «όσοι θεμελιώνουν δικαίωμα μέσα στο επόμενο διάστημα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά τον ασφαλιστικό τους φάκελο, να προβούν σε αναγνώριση πλασματικών ετών και να υπολογίσουν αν τους συμφέρει η άμεση αποχώρηση».
Τι ισχύει σήμερα: γενικά και ειδικά όρια ηλικίας
Οι ασφαλισμένοι όλων των κλάδων του e-ΕΦΚΑ μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με τη συμπλήρωση του 62ου έτους και 40 ετών ασφάλισης. Για όσους δεν διαθέτουν πλήρη 40ετία, παρέχεται η δυνατότητα εξαγοράς έως 7 πλασματικών ετών για τον ιδιωτικό τομέα και έως 12 για το Δημόσιο. Έτσι, ο ελάχιστος χρόνος για έξοδο διαμορφώνεται στα 33 έτη για μισθωτούς και 28 για δημοσίους υπαλλήλους.
Σύνταξη μπορούν να λάβουν άμεσα –ή έως το 2026– όσοι έχουν γεννηθεί έως και το 1964, αξιοποιώντας τις παρακάτω ευνοϊκές ρυθμίσεις.
Κατηγορίες συνταξιοδότησης στο Δημόσιο
1. 35ετία (κατοχύρωση 2010)
Όσοι έως 31/12/2021 συμπλήρωσαν 35 έτη ασφάλισης (με εξαγορά στρατού ή τέκνων) και το 58ο έτος της ηλικίας τους, μπορούν να αποχωρήσουν με όριο έως 61 έτη και 6 μήνες.
Παράδειγμα: Υπάλληλος με 35ετία το 2021 και γεννηθείς τον 7/1964 αποχωρεί τον Ιανουάριο 2026.
2. 36ετία (κατοχύρωση 2011)
Όσοι είχαν 36 έτη και 58 έτη ηλικίας έως 31/12/2021 κατοχυρώνουν επίσης όριο 61 έτη και 6 μήνες.
Παράδειγμα: Υπάλληλος με 36ετία το 2021 και γεννηθείς τον 6/1964 αποχωρεί τον Δεκέμβριο 2025.
3. 37ετία (25ετία έως 2010)
Όσοι είχαν 25ετία έως 31/12/2010 και 37ετία έως 31/12/2021, κατοχυρώνουν όριο 61 ετών και 2 μηνών.
Παράδειγμα: Υπάλληλος με 37ετία το 2021 και γεννηθείς τον 8/1964 μπορεί να συνταξιοδοτηθεί τον Οκτώβριο 2025.
4. Πρόωρη ή μειωμένη σύνταξη (25ετία έως το 2012)
– 25ετία το 2010 → γυναίκες στα 55
– 25ετία το 2011 → άνδρες και γυναίκες στα 56
– 25ετία το 2012 → άνδρες και γυναίκες στα 57
Όσοι συμπληρώνουν το όριο μετά την 1/1/2023 χρειάζονται πλέον 62 έτη.
Παράδειγμα: Υπάλληλος με 25ετία το 2011 και γεννηθείς 2/1966 κατοχύρωσε δικαίωμα στα 56.
Κατηγορίες συνταξιοδότησης στο ΙΚΑ
Η μόνη δυνατότητα εξόδου πριν τα γενικά όρια αφορά την ασφάλιση στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
• Με 7.500 βαρέα και 10.500 συνολικά ένσημα: πλήρης σύνταξη στα 62 ή μειωμένη στα 60.
• Με 3.600 βαρέα και 4.500 συνολικά: πλήρης στα 62.
Για τις γυναίκες στα βαρέα:
2010 → πλήρης στα 55
2011 → στα 56
2012 → στα 57
Από 2013 → στα 62
Παράδειγμα: Μισθωτός με 10.500 ημέρες (7.500 βαρέα) και γεννηθείς 2/1965 μπορεί να συνταξιοδοτηθεί στα 60 το 2025 ή στα 62 το 2027.
Προϋπόθεση: 1.000 βαρέα ένσημα την τελευταία 17ετία.
Γονείς ανηλίκων – μία από τις πιο ευνοϊκές διατάξεις
Δημόσιο και ΔΕΚΟ–Τράπεζες (25ετία με ανήλικο):
• 25ετία το 2010 → σύνταξη στα 50
• 25ετία το 2011 → στα 52
• 25ετία το 2012 → στα 55
Παράδειγμα: Πατέρας ανηλίκου με 25ετία το 2012 και γεννηθείς 12/1964 αποχωρεί το 2025.
Δημόσιο και ΔΕΚΟ–Τράπεζες (20ετία με 3+ τέκνα):
• 20ετία το 2010 → χωρίς όριο ηλικίας
• 20ετία το 2011 → στα 52
• 20ετία το 2012 → στα 55
ΙΚΑ και Ταμεία ΔΕΚΟ–Τραπεζών (5.500 ημέρες και ανήλικο τέκνο):
• 2010 → μειωμένη στα 50, πλήρης στα 55
• 2011 → μειωμένη στα 52
• 2012 → μειωμένη στα 55
Παράδειγμα: Μητέρα με 5.500 ημέρες το 2011 και γεννηθείσα 12/1965 μπορεί να λάβει μειωμένη σύνταξη το 2024.
