Καθώς η κλιματική αλλαγή επιταχύνεται, τα κύματα καύσωνα γίνονται ολοένα και πιο συχνά, πιο έντονα και πιο φονικά. Αν και η ζέστη δεν προκαλεί θόρυβο ούτε αφήνει εύκολα ανιχνεύσιμα ίχνη, οι επιπτώσεις της είναι καθοριστικές.
Οι επιστήμονες και οι γιατροί την αποκαλούν πλέον «σιωπηλό δολοφόνο».
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ζέστη σκοτώνει περίπου 500.000 ανθρώπους κάθε χρόνο – περισσότερους από όσους σκοτώνονται σε πολέμους ή τρομοκρατικές επιθέσεις. Ωστόσο, σπάνια αναφέρεται ως επίσημη αιτία θανάτου, καθώς επηρεάζει κυρίως υπάρχουσες παθήσεις όπως καρδιοπάθειες, πνευμονοπάθειες και νεφρική ανεπάρκεια.
Πώς επηρεάζει το σώμα μας;
Οι υψηλές θερμοκρασίες, όπως αναφέρει η Guardian, επιβαρύνουν σημαντικά τον ανθρώπινο οργανισμό. Όταν οι μέρες είναι αφόρητα ζεστές και οι νύχτες δεν προσφέρουν ανακούφιση, η θερμορύθμιση του σώματος δυσκολεύεται. Η καρδιά και τα νεφρά αναγκάζονται να λειτουργούν εντατικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.
Παράλληλα, η ζέστη οδηγεί σε περισσότερα ατυχήματα, μεγαλύτερες πυρκαγιές, επιδείνωση της ποιότητας του αέρα και διακοπές ρεύματος – όλα παράγοντες που επιβαρύνουν περαιτέρω τα συστήματα υγείας.
Η υγρασία εντείνει την αίσθηση της ζέστης. Όταν η ατμόσφαιρα είναι υγρή, ο ιδρώτας δεν εξατμίζεται αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα το σώμα να μην μπορεί να κρυώσει. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της αισθητής θερμοκρασίας κατά αρκετούς βαθμούς – διαφορά που σε ορισμένες περιπτώσεις σημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους – όπως οικοδόμοι και αγρότες – είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο ποσοστό των θυμάτων είναι ηλικιωμένοι και άτομα με χρόνιες παθήσεις.
Οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα από τους άνδρες, ενώ οι οικονομικά ασθενέστερες ομάδες, που στερούνται κλιματισμού ή πρόσβασης σε πράσινους χώρους, κινδυνεύουν περισσότερο.
Γιατί αυξάνονται οι καύσωνες;
Η βασική αιτία είναι η συσσώρευση αερίων του θερμοκηπίου από την καύση ορυκτών καυσίμων, που εγκλωβίζουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,3°C, ενώ σε περιοχές ξηράς η αύξηση είναι ακόμα μεγαλύτερη.
Επιπλέον, η αποδυνάμωση του αεροχειμάρρου (jet stream) οδηγεί σε «θόλους θερμότητας», δηλαδή περιοχές όπου η ζέστη παγιδεύεται για πολλές ημέρες ή και εβδομάδες.
Ίσως λιγότεροι θάνατοι από το κρύο;
Αν και το κρύο σκοτώνει σήμερα περισσότερους ανθρώπους από τη ζέστη, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι θάνατοι από υψηλές θερμοκρασίες θα αυξηθούν με πολύ ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με εκείνους που θα αποφευχθούν λόγω ηπιότερων χειμώνων.
Σε ευρωπαϊκές μελέτες, παρατηρείται καθαρή αύξηση της θερμοκρασιακής θνησιμότητας σε όλα τα σενάρια.
Πώς μπορούμε να προσαρμοστούμε;
Η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι το σημαντικότερο μέτρο για τον περιορισμό των ακραίων καιρικών φαινομένων. Επιπλέον, η αναδιάρθρωση των πόλεων με περισσότερους χώρους πρασίνου και νερού, λιγότερο τσιμέντο και λιγότερη κυκλοφορία, μπορεί να μειώσει την αστική θερμική νησίδα.
Η χρήση κτιρίων με παθητικά συστήματα ψύξης ή κλιματισμό, καθώς και ισχυρά συστήματα υγείας και έγκαιρες ειδοποιήσεις, είναι ζωτικής σημασίας.
