«Το πρόγραμμα "Οίκοθεν" δεν είναι απλά ένα πρόγραμμα κατ’ οίκον νοσηλείας», εξηγεί στο News4Health η Διοικήτρια του ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας», Όλγα Μπαλαούρα, τονίζοντας πως πρόκειται για ένα πρόγραμμα που προσφέρει ποιότητα ζωής σε ογκολογικούς ασθενείς, σε συνδυασμό με την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών.
«Αναλογιστείτε την εικόνα του πρώτου ογκολογικού ασθενούς που θα υποδεχθεί, στην άνεση του σπιτιού του, το γιατρό και τους νοσηλευτές για να του χορηγήσουν τη θεραπεία του, χωρίς καμία ταλαιπωρία και έξοδα, χωρίς κόστος για την υπηρεσία». Με αυτά τα λόγια η Διοικήτρια του ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας», του μεγαλύτερου ογκολογικού νοσοκομείου της χώρας, περιγράφει στο News4Health τι σημαίνει η εφαρμογή του «Οίκοθεν», ενός προγράμματος κατ’ οίκον θεραπείας σε ασθενείς με καρκίνο.
Είναι τόσο ο τόνος της φωνής της όσο και οι λέξεις που επιλέγει, που καθιστούν σαφή τη σημασία του «Οίκοθεν» για τους ασθενείς, τους οικείους τους, το νοσοκομείο αλλά και το ΕΣΥ.
«Μοντέλα όπως το "Οίκοθεν" είναι το μέλλον του συστήματος υγείας», επισημαίνει, εξηγώντας πως μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ταλαιπωρίας των ασθενών, αλλά και των φροντιστών τους, καθώς και στον περιορισμό των εξόδων τους, στην αύξηση των διαθέσιμων κλινών, διευρύνοντας τις δυνατότητες των νοσοκομείων, αλλά και στην εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας.
Κυρία Μπαλαούρα, να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τι προβλέπει το πρόγραμμα «Οίκοθεν»;
Το πρόγραμμα «Οίκοθεν» δεν είναι απλά ένα πρόγραμμα κατ’ οίκον νοσηλείας, τουλάχιστον όχι όπως μπορεί να γνωρίζαμε την κατ’ οίκον νοσηλεία μέχρι σήμερα. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα κατ’ οίκον χορήγησης θεραπείας, που εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό, το Hospital@Home, το οποίο έχει ανακοινώσει και ο Γενικός Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας, Ι. Κωτσιόπουλος.
Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο κατατέθηκε στο Υπουργείο Υγείας έπειτα από μια ιδιαιτέρως λεπτομερή μελέτη, που μας επιτρέπει να προχωρήσουμε άμεσα στην υλοποίηση του. Με τη μελέτη καταγράψαμε, βήμα - βήμα, ό,τι απαιτείται για την εφαρμογή του προγράμματος, σε ανθρώπινο δυναμικό και λοιπούς πόρους.
Ουσιαστικά λοιπόν, μέσω του «Οίκοθεν», μεταφέρουμε μέρος του νοσοκομείου στο σπίτι. Μεταφέρουμε στο σπίτι του ασθενούς ένα σημαντικό τμήμα των υπηρεσιών που θα λάμβανε στο νοσοκομείο. Στο πρόγραμμα αυτό εντάσσονται ογκολογικοί ασθενείς συγκεκριμένων κατηγοριών, εφόσον το επιθυμούν και πληρούν τα κριτήρια που έχουν τεθεί, κριτήρια τόσο ιατρικά όσο και κοινωνικά.
Ο ασθενής για να ενταχθεί στο πρόγραμμα της κατ’ οίκον χορήγησης θεραπείας, θα πρέπει να έχει λάβει αρχικά έναν αριθμό θεραπειών στο νοσοκομείο. Έχει καθοριστεί ολόκληρη η διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας μία ομάδα γιατρών και νοσηλευτών, με συγκεκριμένο πρόγραμμα επισκέψεων, χορηγούν τη θεραπεία κατ’ οίκον. Ο κάθε ασθενής παρακολουθείται από την ιατρονοσηλευτική ομάδα από το σπίτι του και αν παρουσιαστεί το οποιοδήποτε θέμα τότε ενεργοποιείται η διαδικασία που εφαρμόζεται και στη βραχεία νοσηλεία του ΓΑΟΝΑ «Αγ. Σάββας» και μεταφέρεται άμεσα στο νοσοκομείο, αν κριθεί απαραίτητο από το θεράποντα ιατρό. Έχουν, λοιπόν, τεθεί όλες οι απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας, ώστε να ξεκινήσουμε άμεσα το πρόγραμμα.
Τι μπορεί να σημαίνει για ένα νοσοκομείο η εφαρμογή ενός προγράμματος κατ’ οίκον χορήγησης θεραπείας; Ειδικά όταν μιλάμε για ένα ογκολογικό νοσοκομείο όπως ο «Αγ. Σάββας» και για ογκολογικούς ασθενείς; Τι αλλάζει;
Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα, στη «γέννηση» του οποίου συνέβαλαν και όσα βιώσαμε στην πανδημία της COVID-19. Η ταλαιπωρία των ασθενών, που εν μέσω αυτής της πρωτόγνωρης κατάστασης έπρεπε να έρθουν στο νοσοκομείο για να λάβουν τη θεραπεία τους, μας έκανε να αναρωτηθούμε πως θα μπορούσαμε να λύσουμε το πρόβλημα, αίροντας τα εμπόδια. Οι υποδομές είναι διαθέσιμες, οπότε πήγαμε στο επόμενο βήμα και με τη συνεργασία της Ernst Young και της Roche Hellas εξετάσαμε τι μπορούμε να κάνουμε για τον ογκολογικό ασθενή, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής του. Στο πλαίσιο, λοιπόν, της έρευνας μας μιλήσαμε με ασθενείς αλλά και με νοσοκομεία του εξωτερικού, που εφαρμόζουν παρόμοια προγράμματα. Έγινε γρήγορα εμφανές πόσο επωφελές μπορεί να είναι για τον ίδιο τον ασθενή και την ψυχολογία του, αλλά και για όλο το δίκτυο φροντίδας που τον πλαισιώνει.
Ενδεικτικά να αναφέρουμε πως με ένα πρόγραμμα χορήγησης θεραπείας κατ’ οίκον, όπως το «Οίκοθεν», ο ασθενής αποφεύγει την ταλαιπωρία και τα έξοδα της μετακίνησης από και προς το νοσοκομείο, την πιθανή αναμονή κοκ. Το ίδιο ισχύει και για τους συνοδούς των ασθενών.
Είναι, λοιπόν, ένα απόλυτα πρωτοποριακό πρόγραμμα, που προσφέρει ποιότητα ζωής σε ογκολογικούς ασθενείς, που αποτελεί και τη βασική μας προτεραιότητα, σε συνδυασμό με την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών.
Αναλογιστείτε την εικόνα του πρώτου ογκολογικού ασθενούς που θα υποδεχθεί, στην άνεση του σπιτιού του, το γιατρό και τους νοσηλευτές για να του χορηγήσουν τη θεραπεία του, χωρίς καμία ταλαιπωρία και έξοδα, χωρίς κόστος για την υπηρεσία.
Το «Οίκοθεν» λοιπόν φιλοδοξεί να φέρει σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των ογκολογικών ασθενών;
Αλλαγές για τους ασθενείς, αλλά και για το Σύστημα Υγείας. Αναλογιστείτε τις δομικές αλλαγές για το σύστημα υγείας και τις παροχές του στους πολίτες, όταν θα είναι σε θέση να προσφέρει αυτό που χρειάζονται οι ασθενείς στο σπίτι τους.
Ποια είναι λοιπόν, αυτά τα οφέλη για το ίδιο το νοσοκομείο αλλά και το Σύστημα Υγείας;
Σε ό,τι αφορά το Νοσοκομείο, τα πρώτα οφέλη είναι άμεσα, καθώς απελευθερώνονται κλίνες, οι οποίες θα μπορέσουν να διατεθούν ταχύτερα για ασθενείς που χρειάζονται νοσηλεία και δεν μπορούν να λάβουν θεραπεία στο σπίτι. Διευρύνουμε, λοιπόν, άμεσα τον αριθμό των διαθέσιμων κλινών και κατ’ επέκταση τη δυνατότητα να εξυπηρετήσουμε περισσότερους ανθρώπους.
Δευτερευόντως, υπάρχουν οφέλη και στο οικονομικό κομμάτι. Για τον ασθενή και το φροντιστή του σε πρώτο επίπεδο, αλλά και για το νοσοκομείο και το σύστημα υγείας. Παρότι, σε αυτή τη φάση, όπως μπορεί κανείς να υποθέσει, χρειαζόμαστε αυξημένους πόρους, ωστόσο σε βάθος χρόνου θα οδηγηθούμε σε σημαντικές εξοικονομήσεις για το σύστημα υγείας. Η εξοικονόμηση μπορεί να προκύψει, μεταξύ άλλων, από τον έλεγχο των θεραπειών και τη στενότερη παρακολούθηση των ασθενών, τις περιορισμένες παρενέργειες και άρα την αποφυγή επιπλέον φαρμάκων, καθώς και τη μείωση των νοσηλειών. Η εξοικονόμηση για το νοσοκομείο, αλλά και η μείωση του κόστους των ασθενών και των φροντιστών τους συνεπάγεται, άλλωστε, και εξοικονόμηση για το σύστημα υγείας.
Καταλαβαίνω ότι μιλάμε για ένα εντελώς νέο μοντέλο νοσηλείας, τουλάχιστον συγκριτικά με όσα έχουμε συνηθίσει στη χώρα μας. Θα μπορούσε αυτό το μοντέλο να εφαρμοστεί και ευρύτερα;
Στόχος μας είναι αυτός ακριβώς. Η αρχή γίνεται από τον «Αγ. Σάββα» γιατί πραγματοποιήσαμε αυτή την μελέτη και γνωρίζουμε ακριβώς τις ανάγκες που απαιτούνται για να αναπτύξουμε άμεσα ένα πρόγραμμα όπως το «Οίκοθεν», στο πλαίσιο του Hospital@Home. Στόχος είναι, όμως, η διεύρυνση αυτού του προγράμματος, να μπορέσουν δηλαδή και άλλα νοσοκομεία να πάρουν το μοντέλο αυτό και να το «τρέξουν». Σύμφωνα με την ανακοίνωση του κ. Κωτσιόπουλου είναι άλλα 8 τα πιλοτικά νοσοκομεία, που θα αναπτύξουν ανάλογα προγράμματα κατ’ οίκον χορήγησης θεραπείας σε δεύτερο χρόνο.
Γιατί λοιπόν επελέγη ο «Αγ. Σάββας», ένα αντικαρκινικό νοσοκομείο, για να ξεκινήσει ένα τόσο φιλόδοξο πρόγραμμα;
Ουσιαστικά, γιατί πραγματοποιήσαμε τη μελέτη που ήταν απαραίτητη για να αναγνωρίσουμε τι χρειάζεται για να υλοποιηθεί ένα τέτοιο πρόγραμμα. Το «Οίκοθεν» αναπτύχθηκε από τον «Αγ. Σάββα» και ήμασταν οι πρώτοι που δηλώσαμε στο Υπ. Υγείας, καταθέτοντας τη μελέτη, ότι είμαστε έτοιμοι να κάνουμε το επόμενο βήμα. Ξέρουμε τι χρειαζόμαστε και τι χρειάζονται οι ασθενείς και ακριβώς επειδή είμαστε εξειδικευμένο ογκολογικό νοσοκομείο, το μεγαλύτερο ογκολογικό νοσοκομείο της χώρας, ξέρουμε ότι μπορούμε και να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις αυτού του προγράμματος. Δουλεύουμε το πρόγραμμα εδώ και δύο χρόνια και αναγνωρίζουμε και τα ρίσκα, αλλά έχουμε μελετήσει κάθε λεπτομέρεια και διαβλέπουμε και τα πολλαπλά οφέλη.
Καταλαβαίνουμε όλοι πως ο ογκολογικός ασθενής χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα στη διαχείριση του, αλλά υπάρχουν πλέον θεραπείες που μπορούν να χορηγηθούν στο περιβάλλον του ασθενή και είναι απόλυτα διαχειρίσιμες.
Αυτά τα δύο χρόνια που εργάζεστε πάνω στο «Οίκοθεν», υπήρξαν εμπόδια που έπρεπε να ξεπεραστούν και ποια ήταν αυτά;
Σε τέτοιου είδους εγχειρήματα, πάντα υπάρχουν εμπόδια. Ζητούμενο, για παράδειγμα, ήταν η διασφάλιση της επάρκειας του ανθρώπινου δυναμικού, ο σωστός προσδιορισμός του ρόλου του κάθε επαγγελματία υγείας, δηλαδή του γιατρού και του νοσηλευτή, πως θα γίνει η μεταφορά των φαρμάκων, αλλά και άλλα διαδικαστικά θέματα. Ωστόσο, αυτά τα εμπόδια ξεπεράστηκαν γρήγορα, κυρίως γιατί όλοι είχαμε ένα κοινό όραμα και γνώμονα το όφελος του ασθενούς.
Είναι μοντέλα όπως το «Οίκοθεν» το μέλλον της παροχής υπηρεσιών υγείας ή είναι πρόωρο να του αποδώσουμε αυτό το χαρακτηριστικό;
Μπορεί να είναι πρόωρο, αλλά θεωρώ πως, ναι, μοντέλα όπως το «Οίκοθεν» είναι το μέλλον. Συστήματα υγείας διεθνώς άρχισαν, ήδη από την περίοδο της πανδημίας, να στρέφονται σε τέτοιες υπηρεσίες. Τάση συστημάτων υγείας σε Ευρώπη και ΗΠΑ είναι να μένει ο ασθενής μακριά από νοσοκομειακές δομές, όταν και όσο είναι εφικτό, παρέχοντας του φροντίδα σε οικείο περιβάλλον, ώστε να ενισχύεται η θετική ψυχολογική κατάσταση, που τελικά θα έχει και θετική επίδραση στην εξέλιξη της νόσου του, βελτιώνοντας την ποιότητα της ζωής του.
Άλλωστε, η επιστήμη μιλάει πλέον για εξατομικευμένη θεραπεία και ιατρική φροντίδα, οπότε κινούμαστε αναπόφευκτα προς αυτή την κατεύθυνση.
