Επιστήμονες του ΕΜΠ αναπτύσσουν συστήματα συλλογικής επίγνωσης που επιτρέπουν στα συνδεδεμένα και αυτόνομα αυτοκίνητα να εντοπίζουν σε πραγματικό χρόνο αντικείμενα και ευάλωτους χρήστες του δρόμου που δεν φαίνονται.
Παρά την πρόοδο στην τεχνολογία και τις καμπάνιες οδικής ασφάλειας, τα τροχαία εξακολουθούν να βαραίνουν την καθημερινότητα των Ευρωπαίων και ιδιαίτερα των Ελλήνων. Το 2024 έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία ατυχήματα στην Ευρώπη 19.800 άνθρωποι, με τους πιο ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου να πλήττονται περισσότερο, καθώς τα 2/3 των θανάτων αφορούσαν πεζούς, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές.
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνουν και την τραγική πρωτιά της Ελλάδας, η οποία ανέβηκε το 2024 στην 3η θέση με τους περισσότερους θανάτους από τροχαία στην ΕΕ, πίσω μόνο από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Η ελληνική άσφαλτος μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε πεδίο αιματηρών απωλειών, με την πραγματικότητα να σοκάρει, αφού ελληνικούς δρόμους έχει όποια ή όποιος κυκλοφορεί στους ελληνικούς δρόμους έχει 0,5% πιθανότατα να σκοτωθεί σε τροχαίο και σχεδόν ίδιο ποσοστό να τραυματιστεί σοβαρά.
Η ΕΕ φιλοδοξεί να μειώσει κατά το ήμισυ τους θανάτους και τους σοβαρούς τραυματισμούς από τροχαία ατυχήματα μέχρι το 2030 και να επιτύχει σχεδόν μηδενικές τιμές μέχρι το 2050. Μέχρι τότε, κάθε καινούριο ατύχημα θυμίζει ότι η ασφάλεια στους δρόμους παραμένει επιτακτική ανάγκη. Ένα μεγάλο πρόβλημα στους ελληνικούς δρόμους και όχι μόνο είναι τα αποκαλούμενα «τυφλά» σημεία. Είναι εκείνα τα σημεία όπου η ορατότητα των οδηγών μέσα στον αστικό ιστό περιορίζεται από σταθμευμένα αυτοκίνητα, από δέντρα ή κτίρια, με αποτέλεσμα πεζοί, ποδηλάτες, μοτοσικλετιστές και άτομα με αναπηρία, που κυκλοφορούν στους δρόμους πολλές φορές να δείχνουν… «αόρατοι». Ειδικοί λένε πως ακόμη και τα πιο εξελιγμένα αυτόνομα οχήματα δυσκολεύονται στα «τυφλά» σημεία.
Έρευνες δείχνουν μάλιστα, πως σε τέτοιες περιπτώσεις μερικής απόκρυψης, η πιθανότητα να μη γίνει αντιληπτός ένας πεζός ή ένας ποδηλάτης αγγίζει το 25-30%. Ένα ποσοστό που δεν μεταφράζεται απλώς ως ένα τεχνικό κενό, αλλά που είναι δυνητικά μοιραίο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάπτυξη «ευφυών} συστημάτων που ενισχύουν την «αντίληψη» των οχημάτων δεν είναι απλώς μια καινοτομία για τα νέα μοντέλα αυτόνομων οχημάτων, αλλά ένα εργαλείο που μπορεί να αποτρέψει ατυχήματα και να προστατεύσει ζωές. Αυτή την ανάγκη έρχεται να καλύψει το HIDDEN (Hybrid Intelligence for Advanced Collective Perception and Decision Making in Complex Urban Environments), το νέο έργο της ΕΕ που ξεκίνησε επίσημα τον περασμένο Ιούλιο. Μάλιστα το έργο συντονίζεται από Έλληνες επιστήμονες και συγκεκριμένα από την ερευνητική ομάδα I-SENSE του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Το έργο χρηματοδοτείται με σχεδόν 5 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα Horizon Europe και ανήκει στο χαρτοφυλάκιο της κοινοπραξίας CCAM (Connected, Cooperative and Automated Mobility), ένα μεγάλο ευρωπαϊκό «δίκτυο καινοτομίας» που στοχεύει στη βελτίωση της ασφάλειας των αυτόνομων οχημάτων σε αστικά περιβάλλοντα.
Το έργο που έχει 3ετή διάρκεια θα συγκεντρώσει την εμπειρία και την τεχνογνωσία 14 εταίρων και 2 συνδεδεμένων φορέων από 7 χώρες της ΕΕ, για να αντιμετωπίσει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της αστικής κυκλοφορίας, τα οπτικά εμπόδια.
Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα «τυφλά σημεία», το HIDDEN αξιοποιεί τη συνεργατική αντίληψη (Collective Awareness) σε συνδυασμό με τεχνολογίες «οχήματος προς τα πάντα» (Vehicle-to-Everything, V2X) και τεχνητή νοημοσύνη, που επιτρέπουν στα οχήματα να ανταλλάσσουν και να ερμηνεύουν δεδομένα από διαφορετικές πηγές, από άλλους οδηγούς, υποδομές ή πεζούς, ώστε να «βλέπουν» πέρα από τα φυσικά όρια των αισθητήρων τους.
Το ξεχωριστό του HIDDEN είναι η χρήση της Υβριδικής Νοημοσύνης (Hybrid Intelligence), ένας συνδυασμός ανθρώπινης και μηχανικής αντίληψης που επιτρέπει στα αυτόνομα οχήματα να μπορούν να παίρνουν αποφάσεις που δεν βασίζονται μόνο στην τεχνική ακρίβεια, αλλά και σε κανόνες ασφαλείας και ηθικής, προσεγγίζοντας ένα ανθρώπινο στυλ οδήγησης.
«Το HIDDEN προχωρά πέρα από τη συμβατική τεχνητή νοημοσύνη. Φέρνουμε την ανθρώπινη κρίση στον πυρήνα των αυτόνομων αποφάσεων, ώστε τα συστήματα να λειτουργούν όχι μόνο με τεχνική ακρίβεια, αλλά και με υψηλή ασφάλεια και ηθική συνέπεια», σχολιάζει ο Δρ. Άγγελος Αμδίτης, Συντονιστής του έργου και Διευθυντής Έρευνας και Ανάπτυξης στο ICCS.
Οι τεχνολογίες του HIDDEN θα δοκιμαστούν τόσο σε πραγματικές συνθήκες όσο και σε εικονικούς προσομοιωτές, ενώ η αξιολόγησή τους θα επικεντρωθεί σε τέσσερα ρεαλιστικά σενάρια υψηλού ρίσκου, και συγκεκριμένα με πρωταγωνιστές ένα παιδί που τρέχει πίσω από παρκαρισμένο αυτοκίνητο, έναν ποδηλάτη που κινείται σε μικτές κυκλοφοριακές συνθήκες, έναν εργάτη κρυμμένο πίσω από πυκνή βλάστηση και ένα όχημα που προσεγγίζει μια διασταύρωση χωρίς σηματοδότες.
Η ελληνική συμμετοχή στο έργο είναι ιδιαίτερα δυναμική. Η ομάδα του ΕΠΙΣΕΥ/ΕΜΠ θα συμβάλλει με το αυτόνομο όχημά της και την υψηλή εξειδίκευση των ερευνητών της στον προσομοιωτή CARLA, ενώ θα ηγηθεί της ανάπτυξης βασικών τεχνικών ενοτήτων, όπως αλγόριθμοι συνεργατικής αντίληψης, μοντέλα πρόβλεψης τροχιάς για ευάλωτους χρήστες και ενσωμάτωση δεδομένων ανθρώπινης συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο.
Παράλληλα, οι ελληνικές εταιρείες που συμμετέχουν στο έργο φέρνουν συμπληρωματική και εξειδικευμένη τεχνογνωσία. Η τεχνικός υπεύθυνος του έργου LIBRA AI αναπτύσσει ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που κατανοεί την προσοχή και την κατάσταση του οδηγού, ενισχύοντας την ασφάλεια και την ευφυΐα των ημιαυτόνομων οχημάτων, η CIBOS, μια spin-off του ΕΠΙΣΕΥ/ΕΜΠ, εστιάζει στην ανάπτυξη λογισμικού με έμφαση στη βελτίωση της διεπαφής και εμπειρίας χρήστη, ενώ η SEABILITY INNOVATIONS, η υπεύθυνη επικοινωνίας του έργου, συμβάλλει με λύσεις που υποστηρίζουν την επικοινωνία, διάχυση και προώθηση της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων του έργου HIDDEN, με στόχο τη μέγιστη προβολή, κοινωνικό αντίκτυπο και μελλοντική αξιοποίηση, ενισχύοντας την ασφαλή κινητικότητα για όλους.
Μέσα από αυτή τη συνεργασία, η Ελλάδα δεν περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή, αλλά σχηματίζει την τεχνολογία, τις πρακτικές και τα πρότυπα που θα καθορίσουν το μέλλον της αυτόνομης κινητικότητας, τόσο σε αστικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
