Το κρίσιμο ρεύμα του Ατλαντικού φαίνεται πλέον σημαντικά πιο πιθανό να καταρρεύσει, μετά από νέα έρευνα που διαπίστωσε ότι τα κλιματικά μοντέλα που προβλέπουν τη μεγαλύτερη επιβράδυνση είναι τα πιο ρεαλιστικά. Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν το νέο εύρημα «πολύ ανησυχητικό», καθώς μια κατάρρευση θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Ευρώπη, την Αφρική και την Αμερική.
Η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπτική Κυκλοφορία (AMOC) αποτελεί βασικό στοιχείο του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος και ήταν ήδη γνωστό ότι βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο των τελευταίων 1.600 ετών - εξαιτίας της κλιματικής κρίσης.
Οι επιστήμονες εντόπισαν προειδοποιητικά σημάδια ενός σημείου καμπής το 2021 και γνωρίζουν ότι η AMOC έχει καταρρεύσει και στο παρελθόν της Γης.
Οι κλιματικοί επιστήμονες χρησιμοποιούν δεκάδες διαφορετικά υπολογιστικά μοντέλα για να εκτιμήσουν το μελλοντικό κλίμα. Ωστόσο, για το πολύπλοκο σύστημα της AMOC, αυτά δίνουν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα: υπάρχουν εκείνα που δεν δείχνουν καμία περαιτέρω επιβράδυνση έως το 2100, αλλά κι εκείνα που υποδεικνύουν μια μεγάλη επιβράδυνση περίπου 65%, ακόμη και όταν οι εκπομπές άνθρακα από την καύση ορυκτών καυσίμων μειώνονται σταδιακά, φτάνοντας σε μηδενικό ισοζύγιο.
Η έρευνα συνδύασε πραγματικές ωκεάνιες παρατηρήσεις και μοντέλα για να προσδιορίσει τα πιο αξιόπιστα και έτσι μείωσε σημαντικά το εύρος της αβεβαιότητας. Διαπίστωσε μια εκτιμώμενη επιβράδυνση από 42% έως 58% μέχρι το 2100, επίπεδο που σχεδόν σίγουρα οδηγεί σε κατάρρευση.
Η AMOC είναι ένα από τα σημαντικότερα συστήματα ωκεάνιας κυκλοφορίας στη Γη. Μεταφέρει θερμό, αλμυρό νερό από τις τροπικές περιοχές προς τον Βόρειο Ατλαντικό, όπου το νερό ψύχεται, γίνεται πυκνότερο και βυθίζεται, ολοκληρώνοντας έναν τεράστιο κύκλο μεταφοράς ενέργειας.
Η λειτουργία της AMOC επηρεάζει βαθιά το παγκόσμιο κλίμα, ρυθμίζοντας θερμοκρασίες, βροχοπτώσεις και μοτίβα καταιγίδων στην Ευρώπη, στη Βόρεια Αμερική και πέρα από αυτές.
Όμως, η τήξη πάγων στην Αρκτική, η εισροή γλυκού νερού και η αύξηση των βροχοπτώσεων, μειώνοντας την αλατότητα και την πυκνότητα του επιφανειακού νερού, δυσκολεύουν τη βύθισή του και οδηγούν σε εξασθένηση της AMOC, κάτι που ενδεχομένως θα μπορούσε να προκαλέσει έως και κατάρρευσή της.
Μια κατάρρευση της AMOC θα σήμαινε:
- ψυχρότερους χειμώνες στη Βόρεια Ευρώπη
- διαταραχές στους μουσώνες,
- άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε περιοχές του Ατλαντικού,
- ενίσχυση ακραίων καιρικών φαινομένων και
- σημαντικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και στη γεωργία.
Μια κατάρρευση θα μετατόπιζε τη ζώνη τροπικών βροχοπτώσεων από την οποία εξαρτώνται εκατομμύρια άνθρωποι για την παραγωγή τροφίμων, θα έριχνε τη δυτική Ευρώπη σε ακραίους χειμώνες και ξηρασία το καλοκαίρι και θα πρόσθετε 50-100 εκατοστά στην ήδη αυξανόμενη στάθμη της θάλασσας γύρω από τον Ατλαντικό.
Ο δρ. Βαλεντίν Πορτμάν, στο Inria Centre de recherche Bordeaux Sud-Ouest στη Γαλλία, που ηγήθηκε της νέας έρευνας, δήλωσε: «Διαπιστώσαμε ότι η AMOC πρόκειται να εξασθενήσει περισσότερο από το αναμενόμενο σε σύγκριση με τον μέσο όρο όλων των κλιματικών μοντέλων. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε μια AMOC που βρίσκεται πιο κοντά σε σημείο καμπής».
Ο καθηγητής Στέφαν Ράχμστορφ, στο Potsdam Institute for Climate Impact Research στη Γερμανία, δήλωσε: «Αυτό είναι ένα σημαντικό και πολύ ανησυχητικό αποτέλεσμα. Δείχνει ότι τα ‘απαισιόδοξα’ μοντέλα, που δείχνουν ισχυρή εξασθένηση της AMOC έως το 2100, είναι δυστυχώς τα ρεαλιστικά, υπό την έννοια ότι συμφωνούν καλύτερα με τα παρατηρησιακά δεδομένα».
Πρόσθεσε: «Τώρα ανησυχώ όλο και περισσότερο ότι μπορεί να περάσουμε αυτό το σημείο καμπής κατάρρευσης της AMOC, όπου γίνεται αναπόφευκτη, μέσα στα μέσα αυτού του αιώνα, κάτι που είναι αρκετά κοντά».
Με πληροφορίες από Guardian και Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
