Για πάνω από μια δεκαετία, και ενώ οι επιστήμονες προσπαθούσαν να αξιολογήσουν πόσο θα μπορούσε να υπερθερμανθεί ο πλανήτης μέχρι το τέλος του αιώνα, το πιο ακραίο σενάριο για την κλιματική αλλαγή, που εξέταζαν στα μοντέλα, ήταν αυτό στο οποίο η ανθρωπότητα θα διπλασίαζε την καύση ορυκτών καυσίμων, δεν θα λάμβανε μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών ρύπων και θα υπήρχαν σοβαρές συνέπειες.
Τώρα, καθώς έχει περάσει ο χρόνος και ο κόσμος έχει αλλάξει, η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) φαίνεται έτοιμη να αποσύρει το πιο ακραίο μελλοντικό σενάριο εκπομπών ρύπων, γνωστό ως RCP 8.5, καθώς οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι αυτές οι προβλέψεις μάλλον είναι «απίθανες».
Κάποιοι στη λογική του Ντόναλντ Τραμπ, και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, υπονοούν τώρα ότι η κίνηση δείχνει πως η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν αποτελεί σημαντική απειλή. Πολλοί επιστήμονες του κλίματος, ωστόσο, λένε ότι η πραγματικότητα δεν είναι ακριβώς έτσι. Σημειώνουν ότι η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και άλλων παραγόντων έχει βοηθήσει στην αποτροπή του είδους της ανεξέλεγκτης υπερθέρμανσης που κάποτε φαινόταν πιο πιθανή, ακόμη και όταν η κλιματική αλλαγή εξακολουθεί να θέτει σοβαρούς κινδύνους σε όλο τον κόσμο.
«Καλή εξόρυξη!» έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social το περασμένο Σαββατοκύριακο. «Μετά από 15 χρόνια που οι Δημοκρατικοί υπόσχονταν ότι η «Κλιματική Αλλαγή» θα καταστρέψει τον πλανήτη, η Επιτροπή Κλίματος των Ηνωμένων Εθνών μόλις παραδέχτηκε ότι οι δικές της προβλέψεις (RCP8.5) ήταν Λάθος, λάθος λάθος» συμπλήρωσε περήφανα.
Ο Τραμπ, ο οποίος έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από τις διεθνείς συμφωνίες για το κλίμα και έχει χαρακτηρίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη «φάρσα», φάνηκε να απολαμβάνει την ιδέα ότι οι επιστήμονες είχαν τελικά εγκαταλείψει τις πιο ανησυχητικές προβλέψεις τους.
Όμως, οι επιστήμονες συζητούν εδώ και χρόνια πώς να αποκρυπτογραφήσουν τους πολύπλοκους παράγοντες πίσω από την κλιματική τροχιά του κόσμου, δημοσιεύοντας μια σειρά από πιθανά σενάρια για να καταγράψουν τη μελλοντική μετατόπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε όλο τον πλανήτη και τις καταστροφικές επιπτώσεις, που θα μπορούσαν να προκύψουν.
Σε ένα σενάριο, αν ο κόσμος προσκολληθεί στα ορυκτά καύσιμα και δεν κάνει αρκετά για να αντιμετωπίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη, η ανθρωπότητα μπορεί να περιμένει περισσότερα δεινά με τη μορφή ισχυρότερων καταιγίδων, εντονότερων ξηρασιών και άλλων καταστροφών. Αν τα κράτη μεταβούν γρήγορα στην καθαρή ενέργεια και μειώσουν δραστικά τις εκπομπές ρύπων, οι επιπτώσεις πιθανότατα θα είναι πολύ ηπιότερες.
Το σενάριο «RCP 8.5» στο οποίο αναφέρθηκε ο Τραμπ χρησιμοποιείται εδώ και καιρό από τους επιστήμονες της IPCC ως συντομογραφία για το χειρότερο σενάριο - έναν κόσμο στον οποίο οι χώρες συνεχίζουν να καίνε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα αμείωτα, με ελάχιστη σκέψη για τις ατμοσφαιρικές συνέπειες. Οι επιστήμονες επισημαίνουν για σχεδόν μια δεκαετία τώρα ότι η χειρότερη δυνατή πορεία γινόταν όλο και λιγότερο πιθανή.
Απίθανο το σενάριο RCP 8.5
Το 2017, οι επιστήμονες Justin Ritchie και Hadi Dowlatabadi δημοσίευσαν μια εργασία υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση της τεράστιας, συνεχιζόμενης χρήσης άνθρακα στο μέλλον δεν ήταν ρεαλιστική και ότι το σενάριο RCP 8.5 και άλλα σαν κι αυτό «είναι εξαιρετικά απίθανα». Σε ένα σχόλιο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature το 2020, οι επιστήμονες Zeke Hausfather και Glen Peters υποστήριξαν ότι το σενάριο έπρεπε να απορριφθεί. «Ευτυχώς, και αυτή είναι μια λέξη που εμείς οι κλιματολόγοι σπάνια χρησιμοποιούμε, ο κόσμος που φανταζόμαστε στο RCP 8.5 είναι ένας κόσμος που, κατά την άποψή μας, γίνεται ολοένα και πιο απίθανος κάθε χρόνο που περνάει», έγραψαν.
Παρόλα αυτά, η χρήση του RCP 8.5 στην κλιματική μοντελοποίηση παρέμεινε, εν μέρει ως ένας τρόπος για να μελετήσουν οι επιστήμονες τι θα μπορούσε να συμβεί σε ένα «βασικό» σενάριο στο οποίο ο κόσμος δεν κάνει τίποτα για να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή.
Αλλά αυτό έχει επίσης αποτελέσει τροφή για επικρίσεις και έχει αποδειχθεί πόλος έλξης για κριτική από σκεπτικιστές, οι οποίοι το έχουν χρησιμοποιήσει για να υποστηρίξουν ότι επιστήμονες, ακτιβιστές και ΜΜΕ έχουν υπερεκτιμήσει τους κινδύνους, που πραγματικά υπάρχουν και έχουν δώσει υπερβολική προσοχή στο πιο ακραίο σενάριο.
Το 2018, για παράδειγμα, ο Λευκός Οίκος απέρριψε μια έκθεση για το κλίμα που εκπονήθηκε από 13 ομοσπονδιακές υπηρεσίες και εξωτερικούς εμπειρογνώμονες εν μέρει επειδή περιελάμβανε το συγκεκριμένο σενάριο.
«Πιστεύουμε ότι αυτή είναι η πιο ακραία εκδοχή και δεν βασίζεται «στα γεγονότα», δήλωσε η τότε εκπρόσωπος Τύπου, Sarah Huckabee Sanders. Ο Andrew Wheeler, τότε διοικητής της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος, δήλωσε στην Washington Post πως «προχωρώντας, νομίζω ότι πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στη μοντελοποίηση που χρησιμοποιείται για την επόμενη αξιολόγηση».
Η ίδια η έκθεση της κυβέρνησης Τραμπ πέρυσι σχετικά με την κατάσταση της κλιματικής επιστήμης υποστήριξε ότι ενώ η IPCC δεν ισχυρίζεται ότι τα σενάρια εκπομπών της είναι προβλέψεις, «συχνά αντιμετωπίζονται ως τέτοιες».
Οι συντάκτες της έγραψαν ότι παρόλο που το RCP 8.5 προοριζόταν ως «σενάριο υψηλών εκπομπών χαμηλής πιθανότητας», κατέληξε να αναφέρεται ευρέως ως μια πορεία «business-as-usual», τόσο στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία όσο και στην κάλυψη των ΜΜΕ, οδηγώντας σε μια παραπλανητική εντύπωση ότι ήταν στην πραγματικότητα ο δρόμος προς τον οποίο κατευθυνόταν ο κόσμος.
«Η ευρεία χρήση του RCP 8.5 ως βάσης χωρίς πολιτική έχει δημιουργήσει μια προκατάληψη προς τον συναγερμό στην βι λιογραφία περί κλιματικών επιπτώσεων», ανέφερε η έκθεση.
Τα άλλα σενάρια
Τόσο στις ομοσπονδιακές αξιολογήσεις για το κλίμα όσο και σε εκείνες που παράγονται από την IPCC, οι επιστήμονες έχουν συνδυάσει τακτικά το σενάριο RCP 8.5 με άλλα που είναι λιγότερο καταστροφικά και περιλαμβάνουν πιο επιθετική κλιματική δράση.
Η πιο πρόσφατη αξιολόγηση της IPCC, για παράδειγμα, περιελάμβανε μια σειρά πιθανών μελλοντικών εξελίξεων. Η πιο αισιόδοξη πρόβλεψη για την υπερθέρμανση του πλανήτη ήταν περίπου 1,5 βαθμός Κελσίου έως το 2100, σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Η χειρότερη περίπτωση προέβλεπε κατακλυσμική υπερθέρμανση άνω των 4 βαθμών Κελσίου κατά την ίδια περίοδο.
Σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα, μια ομάδα επιστημόνων έγραψε ότι η χρήση τέτοιων προσομοιώσεων «χρησιμεύει ως κρίσιμο εργαλείο στην ανάλυση της κλιματικής αλλαγής, επιτρέποντας την εξερεύνηση της μελλοντικής εξέλιξης του κλιματικού συστήματος, των κλιματικών επιπτώσεων και του ανθρώπινου συστήματος».
Το σενάριο υψηλού επιπέδου του παρελθόντος, έγραψαν, «έχει γίνει απίθανο, με βάση τις τάσεις στο κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την εμφάνιση της πολιτικής για το κλίμα και τις πρόσφατες τάσεις στις εκπομπές ρύπων». Ταυτόχρονα, πολλές από τις τροχιές χαμηλών εκπομπών «έχουν επίσης καταστεί ασύμβατες με τις παρατηρούμενες τάσεις την περίοδο 2020-2030».
Ο Hausfather το χαρακτήρισε «εύλογη κριτική» ότι πολύ συχνά με την πάροδο των ετών το RCP 8.5 είχε ερμηνευτεί ως ένα σενάριο «business as usual», κάτι που ποτέ δεν προοριζόταν να είναι. Πρόσθεσε, πως είναι θετικό το γεγονός ότι τα σενάρια για το κλίμα , που προτείνουν τώρα οι επιστήμονες αντικατοπτρίζουν καλύτερα το εύρος των πιθανών αποτελεσμάτων τις επόμενες δεκαετίες.
«Έχουμε δει μια ισοπέδωση των παγκόσμιων εκπομπών ρύπων» τα τελευταία χρόνια, δήλωσε ο Hausfather, ερευνητής επιστήμονας στο Berkeley Earth. «Τα σενάρια που δημιουργούμε σήμερα είναι διαφορετικά από τα σενάρια που δημιουργήσαμε πριν από 15 χρόνια, επειδή ο κόσμος είναι διαφορετικός σήμερα από ό,τι πριν από 15 χρόνια».
Σε ανάρτηση τη Δευτέρα, ο Hausfather, ο Peters και ο συνάδελφός του κλιματολόγος Piers Forster έγραψαν ότι το RCP 8.5 και παρόμοια σενάρια σχεδιάστηκαν για να προβλέψουν το χειρότερο δυνατό μέλλον, «όχι το πιο πιθανό αποτέλεσμα ακόμη και σε έναν κόσμο που δεν έκανε τίποτα για να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή».
Ταυτόχρονα, έγραψαν, υπήρχε μια όψη καλών ειδήσεων στην κατάρρευση του RCP 8.5. «Οι ραγδαίες μειώσεις στο κόστος καθαρής ενέργειας έχουν γείρει την καμπύλη των μελλοντικών εκπομπών ρύπων προς τα κάτω, με νέα σενάρια σχεδιασμένα να αντικατοπτρίζουν τις τρέχουσες πολιτικές σημαντικά χαμηλότερα από τα περισσότερα βασικά σενάρια στη βιβλιογραφία».
Ωστόσο, αυτοί και άλλοι επιστήμονες έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι ενώ ο κόσμος μπορεί να αποφύγει τα πιο επιζήμια κλιματικά σενάρια που είχαν προβλεφθεί στο παρελθόν, τα επόμενα χειρότερα σενάρια θα μπορούσαν να είναι αρκετά κακά για την ανθρωπότητα, ειδικά με την πάροδο του χρόνου.
«Τα βάναυσα μαθηματικά της κλιματικής αλλαγής είναι τα εξής: όσο οι εκπομπές CO2 παραμένουν πάνω από το μηδέν, ο κόσμος θα συνεχίσει να θερμαίνεται» τόνισαν.
Με πληροφορίες της Washington Post
