Οι περισσότεροι άνθρωποι μετά τα 40 αρχίζουν να δυσκολεύονται να εστιάσουν το βλέμμα τους σε κοντινά αντικείμενα. Αυτό ονομάζεται πρεσβυωπία και συνήθως πολλοί αρνούνται να το παραδεχτούν. Ωστόσο η θεραπεία με οφθαλμικές σταγόνες, ίσως βοηθήσει.
Η πρεσβυωπία δεν είναι ασθένεια των ματιών, αλλά μια φυσιολογική αλλαγή που προκαλείται από τη γήρανση και συγκεκριμένα από την απώλεια ελαστικότητας και ευλυγισίας του κρυσταλλοειδούς φακού στο μπροστινό μέρος του ματιού, η οποία επηρεάζει την ικανότητα του ματιού να μεταβάλλει την καμπυλότητα του φακού για να εστιάζει στα αντικείμενα.
Αυτή η σκλήρυνση ξεκινά στη μέση ηλικία και τείνει να σταθεροποιείται γύρω στα 65. Σε άτομα με μυωπία η έναρξη της πρεσβυωπίας μπορεί αρχικά να βελτιώσει την όραση αντισταθμίζοντας την υπάρχουσα κατάστασή τους. Σε άτομα με υπερμετρωπία, οι επιπτώσεις της πρεσβυωπίας εμφανίζονται συχνά νωρίτερα από ό,τι στον υπόλοιπο πληθυσμό.
Η ζωή με πρεσβυωπία μπορεί να προκαλέσει κόπωση και πονοκεφάλους, και σε σπάνιες περιπτώσεις διπλωπία, αλλά γενικά δεν είναι κάτι ανησυχητικό. Ωστόσο είναι ενοχλητικό και για αυτό πολλοί δεν αρκούνται στα γυαλιά ανάγνωσης και επιλέγουν είτε διαθλαστική χειρουργική επέμβαση με λέιζερ για την αναμόρφωση του κερατοειδούς, ώστε να αντισταθμιστεί η απώλεια ευελιξίας του φακού, είτε ενδοφθάλμια χειρουργική επέμβαση για την αντικατάσταση του φακού με έναν τεχνητό. Η τελευταία προτείνεται συχνά όταν υπάρχει και κάποια θόλωση στον φακό (καταρράκτης).
Ερευνητές εργάζονται τελευταία πάνω σε οφθαλμικές σταγόνες που, με διαφορετικούς τρόπους ανάλογα με το ενεργό συστατικό που χρησιμοποιείται, βελτιώνουν την εστίαση σε κοντινή απόσταση. Δύο τύποι σταγόνων έχουν ήδη εγκριθεί από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA). O ένας βασίζεται σε μια ουσία που ονομάζεται ακεκλιδίνη και ο άλλος σε πιλοκαρπίνη.
Η πιλοκαρπίνη είναι ένα βασικό μόριο σε πολλαπλές δοκιμές νέων σκευασμάτων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Πρόκειται για ένα φυσικό αλκαλοειδές που αλληλεπιδρά με μέρη του νευρικού συστήματος, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση μύσης στο μάτι, δηλαδή τη στένωση της διαμέτρου της κόρης και τη συστολή του ακτινωτού μυός, του μυϊκού δακτυλίου που ελέγχει το σχήμα του φακού. Ο συνδυασμός των δύο δράσεων βελτιώνει την ελαστικότητα του φακού και την ικανότητα εστίασης σε κοντινά αντικείμενα.
Μια πρόσφατη δοκιμή που διεξήχθη στην Αργεντινή εξέτασε οφθαλμικές σταγόνες πιλοκαρπίνης σε διαφορετικές συγκεντρώσεις (1%, 2%, 3%) σε συνδυασμό με δικλοφενάκη, ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες που καταπραΰνει τις ανεπιθύμητες ενέργειες της πιλοκαρπίνης, όπως είναι ο ερεθισμός και η δυσφορία. (Οι οφθαλμικές σταγόνες πιλοκαρπίνης που έχουν εγκριθεί από τον FDA έχουν συγκέντρωση 1,25%.)
Σε μια διετή αναδρομική μελέτη 766 ατόμων, με μέση ηλικία 55 έτη, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι οφθαλμικές σταγόνες βελτίωσαν την όραση στην πλειονότητα των ασθενών.
«Το πιο σημαντικό μας αποτέλεσμα έδειξε ταχείες και διαρκείς βελτιώσεις στην κοντινή όραση και για τις τρεις συγκεντρώσεις», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Giovanna Benozzi κατά την παρουσίαση της έρευνας στο 43ο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Χειρουργών Καταρράκτη και Διαθλαστικής Χειρουργικής στις 14 Σεπτεμβρίου στη Δανία.
«Μία ώρα μετά τις πρώτες σταγόνες, οι ασθενείς είχαν μια μέση βελτίωση 3,45 γραμμών Jaeger. Η θεραπεία βελτίωσε επίσης την εστίαση σε όλες τις αποστάσεις», είπε η Benozzi.
Αν έχετε επισκεφτεί έναν οπτικό, πιθανότατα είστε εξοικειωμένοι με ένα διάγραμμα Jaeger. Είναι ένα εργαλείο για την αξιολόγηση της οξύτητας της κοντινής όρασης, που αποτελείται από μικρά μπλοκ κειμένου τυπωμένα σε διαφορετικά μεγέθη.
Στη μελέτη, το 99% των 148 ασθενών στην ομάδα που έλαβε πιλοκαρπίνη σε δόση 1% πέτυχε βέλτιστη κοντινή όραση και μπόρεσε να διαβάσει δύο ή περισσότερες επιπλέον γραμμές. Στην ομάδα των 248 ασθενών που έλαβε πιλοκαρπίνη σε δόση 2%, το 69% διάβασε τρεις ή περισσότερες επιπλέον γραμμές στο διάγραμμα Jaeger, ενώ στην ομάδα που έλαβε πιλοκαρπίνη σε δόση 3%, το 84% των 370 ασθενών διάβασε τρεις ή περισσότερες επιπλέον γραμμές. Η βελτίωση της όρασης των ασθενών διατηρήθηκε για έως και δύο χρόνια, με μέση διάρκεια 434 ημέρες. Οι ασθενείς εφάρμοζαν τις οφθαλμικές σταγόνες 2 έως 3 φορές την ημέρα.
Η πιλοκαρπίνη έχει κάποιες πιθανές παρενέργειες, όπως κοκκίνισμα των ματιών, δακρύρροια, θολή όραση, μειωμένη νυχτερινή όραση, ευαισθησία στο φως, δυσκολία στην αλλαγή εστίασης μεταξύ αντικειμένων και λάμψεις φωτός ή «μυγών» που πετούν. Η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς είναι επίσης πιθανή σε σπάνιες περιπτώσεις. Ωστόσο, αυτές που καταγράφηκαν από τη δοκιμή της Benozzi ήταν ήπιες (ερεθισμός και πονοκέφαλος) και εμφανίστηκαν στο 32% των περιπτώσεων. Μάλιστα, κανένας από τους ασθενείς δεν θέλησε να διακόψει τη θεραπεία.
«Σχεδόν όλοι οι ασθενείς παρουσίασαν βελτιώσεις στην κοντινή οπτική οξύτητα, αν και το μέγεθος της βελτίωσης εξαρτιόταν από την κατάσταση της όρασής τους πριν από τη έναρξη της θεραπείας», δήλωσε η Benozzi, υποδεικνύοντας ότι στο μέλλον οι θεραπείες θα μπορούσαν να προσαρμοστούν στους ανθρώπους ανάλογα με τις ανάγκες. «Οι ασθενείς με λιγότερο σοβαρή πρεσβυωπία ανταποκρίθηκαν καλύτερα σε συγκεντρώσεις 1%, ενώ εκείνοι με πιο προχωρημένη χρειάστηκαν υψηλότερες συγκεντρώσεις 2% ή 3% για να επιτύχουν σημαντική οπτική βελτίωση».
Θα βοηθήσουν λοιπόν, οι οφθαλμικές σταγόνες για την πρεσβυωπία να απαλλαγούμε από τα γυαλιά ανάγνωσης ή να αποφύγουμε τις διορθωτικές χειρουργικές επεμβάσεις; Πιθανώς όχι. Αλλά καθώς περισσότερες μελέτες δοκιμάζουν αυτές τις οφθαλμικές σταγόνες σε μεγαλύτερους πληθυσμούς για να αξιολογήσουν περαιτέρω την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους, μπορεί να γίνουν μια βιώσιμη εναλλακτική λύση για εκείνους τους ανθρώπους που απλώς δεν αντέχουν να φορούν γυαλιά ή για τους οποίους η χειρουργική επέμβαση δεν αποτελεί επιλογή.
