Όχι μία, όχι δύο, αλλά 12 χώρες ενώνουν τις δυνάμεις τους για να αντιμετωπίσουν τον καρκίνο των ωοθηκών, τον «σιωπηλό δολοφόνο» που παραμένει ο πιο θανατηφόρος γυναικείος καρκίνος. Τα προβλήματα της καθυστερημένης ανίχνευσης και των χαμηλών ποσοστών επιβίωσης εξακολουθούν να υφίστανται, οδηγώντας σε αυξανόμενα επίπεδα κρουσμάτων και θνησιμότητας.
Στοιχεία από τον World Ovarian Cancer Coalition (Παγκόσμιο Συνασπισμό για τον Καρκίνο των Ωοθηκών) υποδεικνύουν ότι ο καρκίνος των ωοθηκών πρέπει να αναγνωριστεί ως παγκόσμιο πρόβλημα υγείας και να ιεραρχηθεί σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, σε όλα τα κοινωνικοοικονομικά υπόβαθρα.
Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, ο Ευρωπαϊκός Εκτελεστικός Οργανισμός για την Υγεία και τον Ψηφιακό Τομέα (HADEA) της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεκίνησε το DISARM (που σημαίνει αφοπλισμός), ένα έργο Δράσης Καινοτομίας του προγράμματος «Ορίζοντας Ευρώπη» στο οποίο συμμετέχουν 28 εταίροι από 12 χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου και του Καναδά.
Το έργο ξεκίνησε επίσημα την 1η Σεπτεμβρίου 2025 και θα διαρκέσει τέσσερα χρόνια, με χρηματοδότηση 13,2 εκατομμυρίων ευρώ μέσω της «Αποστολής για τον Καρκίνο» (Cancer Mission) της ΕΕ. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η Αποστολή της ΕΕ για τον Καρκίνο έχει εξελιχθεί σε μια δυναμική και μετασχηματιστική δύναμη, που εργάζεται σε όλα τα στάδια της συνεχούς πορείας του καρκίνου, από την πρόληψη και την έγκαιρη ανίχνευση έως τη διάγνωση, τη θεραπεία, τη φροντίδα και την επιβίωση.
Τον συντονισμό του έργου έχουν αναλάβει Έλληνες ερευνητές της ομάδας I-SENSE του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνίας και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), με στόχο να συμβάλουν στην κάλυψη των σημαντικών κενών που υπάρχουν σήμερα στη διαχείριση του κληρονομικού καρκίνου των ωοθηκών.
Πιο συγκεκριμένα, το έργο θα διερευνήσει τις συνθήκες για την εφαρμογή αποδεδειγμένων λύσεων στην αξιολόγηση κινδύνου του καρκίνου των ωοθηκών και θα συγκεντρώσει στοιχεία για νέες προσεγγίσεις στην έγκαιρη ανίχνευση.
«Με το DISARM θέτουμε τα θεμέλια για μια νέα εποχή στη διαχείριση του καρκίνου των ωοθηκών, όπου η πρόληψη και η έγκαιρη ανίχνευση θα αποτελούν τον κανόνα», σχολιάζει ο Δρ Άγγελος Αμδίτης, Διευθυντής Έρευνας στο ΕΠΙΣΕΥ και Συντονιστής του έργου.
Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, το DISARM θα αναπτυχθεί σε τέσσερις άξονες. Ο πρώτος άξονας είναι η εκτίμηση κινδύνου καρκίνου των ωοθηκών στην καθημερινή υγειονομική πρακτική. Αυτό στην πράξη θα υλοποιηθεί μέσα από τη διερεύνηση της πολυπαραγοντικής αξιολόγησης κινδύνου έναντι των τυπικών πρακτικών σε τέσσερα κράτη μέλη της ΕΕ (Λιθουανία, Πορτογαλία, Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα).
Στον δεύτερο και στον τρίτο άξονα θα αναπτυχθούν προσιτά «ευφυή» ψηφιακά εργαλεία για τη βέλτιστη υποστήριξη, τη βελτίωση της αξιολόγησης κινδύνου και της έγκαιρης ανίχνευσης, ενώ παράλληλα θα αναβαθμιστεί και θα επικυρωθεί ένα σύνολο εξαιρετικά ακριβών, εύχρηστων και οικονομικά προσιτών τεχνολογιών για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου των ωοθηκών, σε πέντε χώρες (Ηνωμένο Βασίλειο, Λιθουανία, Πορτογαλία, Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα). Ο τελευταίος άξονας θα επικεντρωθεί στην υιοθέτηση και την ενσωμάτωση των λύσεων του έργου στην καθημερινή πρακτική της υγειονομικής περίθαλψης.
«Στόχος μας είναι η καινοτομία να φτάσει στην κλινική πράξη και να βελτιώσει ουσιαστικά τη ζωή των γυναικών», σημειώνει η Δρ Δήμητρα Διονυσίου, Επιστημονική Συν-συντονίστρια του έργου και Επικεφαλής του Τμήματος Health Technologies στην ομάδα του ΕΠΙΣΕΥ.
Με την ευρεία γεωγραφική του εμβέλεια και την ποικίλη εμπειρογνωμοσύνη των εταίρων του, το έργο θα διαδραματίσει βασικό ρόλο στην προσβασιμότητα στις γενετικές εξετάσεις, στην ευαισθητοποίηση και στην ενίσχυση των προσπαθειών πρόληψης σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέραν αυτής.
«Το DISARM θα ενισχύσει την ισότητα στην πρόσβαση σε γενετικό έλεγχο, την ενημέρωση και την πρόληψη απέναντι σε αυτή τη θανατηφόρα νόσο. Η κλινική αξιολόγηση νέων μεθόδων έγκαιρης ανίχνευσης είναι ζωτικής σημασίας για τις γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο», αναφέρει η Δρ Fátima Vaz, Κλινική Συντονίστρια στο έργο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Παγκόσμιος Συνασπισμός για τον Καρκίνο των Ωοθηκών είναι ο μόνος μη κερδοσκοπικός οργανισμός που επικεντρώνεται αποκλειστικά στον καρκίνο των ωοθηκών. Ιδρύθηκε το 2016 και περιλαμβάνει πάνω από 200 μέλη ομάδες υπεράσπισης ασθενών σε 37 χώρες. Τα μέλη του Οργανισμού εργάζονται παγκοσμίως για να διασφαλίσουν ότι όλες όσες ζουν με καρκίνο των ωοθηκών, ή είναι υψηλού ρίσκου να τον αναπτύξουν, έχουν τις καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης και την καλύτερη ποιότητα ζωής ανεξάρτητα από το πού ζουν.
