Οι μολυσματικές ασθένειες είχαν καταστροφικές επιπτώσεις στους ανθρώπινους πληθυσμούς σε όλη την ιστορία, Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την προέλευσή τους και τη δυναμική του παρελθόντος.
Μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Eske Willerslev, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και του Cambridge ανέκτησε τώρα αρχαίο DNA από γνωστά ανθρώπινα παθογόνα σε προϊστορικούς ανθρώπους από την Ευρασία, συμπεριλαμβανομένων των παλαιότερων γνωστών ενδείξεων πανώλης.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ζωονόσοι άρχισαν να εξαπλώνονται πριν από περίπου 6.500 χρόνια, και πιθανώς προκλήθηκαν από τη γεωργία και την εξημέρωση των ζώων-με τέτοιες ασθένειες να γίνονται πιο διαδεδομένες πριν από περίπου 5.000 χρόνια. Αυτές οι αρχαίες λοιμώξεις μπορεί να μας επηρεάζουν ακόμα και σήμερα και να καθοδηγούν την ανάπτυξη εμβολίων του αύριο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μελέτη μέχρι σήμερα για την ιστορία των μολυσματικών ασθενειών που μόλις δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature.
Για να δημιουργήσουν έναν αρχαιογενετικά βασισμένο χωροχρονικό χάρτη των ανθρώπινων παθογόνων, οι επιστήμονες εξέτασαν δεδομένα αλληλούχησης DNA από 1.313 αρχαίους ανθρώπους που καλύπτουν 37.000 χρόνια Ευρασιατικής ιστορίας. Τα αρχαία οστά και δόντια παρέχουν μια μοναδική εικόνα για την ανάπτυξη ασθενειών που προκαλούνται από βακτήρια, ιούς και παράσιτα.
Στη μελέτη, οι ερευνητές βρήκαν 214 παθογόνα. Ένα αξιοσημείωτο εύρημα είναι το παλαιότερο γενετικό ίχνος του βακτηρίου της πανώλης Yersinia pestis στον κόσμο, το οποίο εντοπίστηκε σε ένα δείγμα 5.500 ετών. Η πανώλη εκτιμάται ότι σκότωσε σχεδόν τον μισό πληθυσμό της Ευρώπης κατά τον Μεσαίωνα.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η στενή συμβίωση των ανθρώπων με τα οικόσιτα ζώα και οι μεγάλης κλίμακας μεταναστεύσεις κτηνοτρόφων από την ποντιακή στέπα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση αυτών των ασθενειών.
«Υποψιαζόμασταν εδώ και καιρό ότι η μετάβαση στη γεωργία και την κτηνοτροφία άνοιξε την πόρτα σε μια νέα εποχή ασθενειών. Τώρα το αρχαίο DNA μας δείχνει ότι συνέβη πριν από τουλάχιστον 6.500 χρόνια», λέει ο καθηγητής Willerslev. «Αυτές οι μολύνσεις δεν προκάλεσαν απλώς ασθένειες, μπορεί να συνέβαλαν στην κατάρρευση του πληθυσμού, τη μετανάστευση και τη γενετική προσαρμογή».
Τα ευρήματα θα μπορούσαν να είναι σημαντικά για την ανάπτυξη εμβολίων και για την κατανόηση του πώς προκύπτουν και μεταλλάσσονται οι ασθένειες με την πάροδο του χρόνου.
«Αν κατανοήσουμε τι συνέβη στο παρελθόν, μπορεί να μας βοηθήσει να προετοιμαστούμε για το μέλλον, όπου πολλές από τις νεοεμφανιζόμενες μολυσματικές ασθένειες προβλέπεται να προέλθουν από ζώα», λέει ο αναπληρωτής καθηγητής Martin Sikora, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
«Μεταλλαγές που ήταν επιτυχημένες στο παρελθόν είναι πιθανό να επανεμφανιστούν. Αυτή η γνώση είναι σημαντική για τα μελλοντικά εμβόλια, καθώς μας επιτρέπει να ελέγξουμε εάν τα τρέχοντα παρέχουν επαρκή κάλυψη ή εάν πρέπει να αναπτυχθούν νέα εμβόλια λόγω μεταλλαγών», προσθέτει ο Eske Willerslev.
