Τα μυρμήγκια βασίζονται κυρίως στην λεπτή τους όσφρηση για να αναγνωρίζουν τη μυρωδιά των μελών της οικογένειάς τους ανάμεσα σε μυρμήγκια από άλλες φωλιές. Ένα οικείο άρωμα επιτρέπει σε ένα μυρμήγκι εργάτη για παράδειγμα, ενώ ψάχνει για τροφή, να αναγνωρίζει ποια μυρμήγκια βρίσκονται εκεί κοντά για να βοηθήσουν και ποια μπορεί να είναι ανταγωνιστές που κυνηγούν τους ίδιους πόρους.
Ωστόσο, μια νέα έρευνα από εξελικτικούς βιολόγους με επικεφαλής στον Δρα Volker Nehring, στο γερμανικό Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ δείχνει ότι τα μυρμήγκια δεν αντιδρούν έτσι μόνο στιγμιαία, αλλά κρατούν αυτή τη γνώση για πιθανές μελλοντικές συναντήσεις με γειτονικούς εχθρούς και ενεργούν ανάλογα.
Κάθε φωλιά έχει το δικό της συγκεκριμένο άρωμα. Προηγούμενες μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι τα μυρμήγκια συμπεριφέρονται επιθετικά ιδιαίτερα στους πλησιέστερους γείτονές τους και είναι ιδιαίτερα πιθανό να ανοίξουν την κάτω γνάθο τους και να δαγκώσουν ή να ψεκάσουν οξύ και να σκοτώσουν τους ανταγωνιστές τους. Είναι λιγότερο πιθανό να κάνουν τέτοιους επιθετικούς ελιγμούς σε φωλιές που είναι πιο μακριά από τις δικές τους. Μέχρι τώρα, δεν ήταν σαφές γιατί συμβαίνει αυτό. Η ομάδα του Nehring ανακάλυψε τώρα ότι τα μυρμήγκια θυμούνται τη μυρωδιά των επιτιθέμενων σε αυτά. Αυτός είναι ο λόγος που γίνονται πιο επιθετικά όταν έρχονται αντιμέτωπα με ανταγωνιστές από γνώριμες φωλιές.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Current Biology, οι επιστήμονες διεξήγαν πειράματα σε δύο φάσεις για να προσδιορίσουν εάν τα μυρμήγκια θυμούνται κακές εμπειρίες με άλλα μυρμήγκια και πώς αυτές επηρεάζουν τις σχέσεις τους. Στην πρώτη φάση, τα μυρμήγκια απέκτησαν διάφορες εμπειρίες: η μία ομάδα αντιμετώπισε μυρμήγκια από τη δική της φωλιά, η δεύτερη ομάδα αντιμετώπισε επιθετικά μυρμήγκια από μια αντίπαλη φωλιά Α και η τρίτη ομάδα αντιμετώπισε επιθετικά μυρμήγκια από μια άλλη αντίπαλη φωλιά Β. Έγιναν συνολικά πέντε συναντήσεις σε συνεχόμενες ημέρες, με κάθε συνάντηση να διαρκεί ένα λεπτό.
Περαιτέρω ανάλυση έδειξε ότι τα μυρμήγκια ήταν πιο εχθρικά προς τα μυρμήγκια που τους θύμιζαν, μέσω της όσφρησης, κακές συναντήσεις του παρελθόντος με άλλες φωλιές. Ωστόσο, όταν ξαναδιασταυρώθηκαν τα μονοπάτια τους με μυρμήγκια μιας πιο παθητικής αποικίας, τα έντομα συμπεριφέρθηκαν πιο ήρεμα.
«Συχνά έχουμε την ιδέα ότι τα έντομα λειτουργούν σαν προγραμματισμένα ρομπότ», σχολιάζει ο συν-συγγραφέας της μελέτης Volker Nehring σε σχετικό δελτίο τύπου, «η μελέτη μας παρέχει νέα στοιχεία ότι, αντίθετα, τα μυρμήγκια μαθαίνουν επίσης από τις εμπειρίες τους και μπορούν να κρατούν… κακία».
Οι ερευνητές πιστεύουν επίσης ότι αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι τα μυρμήγκια ταξινομούν συνειρμικά μέσω της όσφρησης τα άτομα που δεν ανήκουν στις αποικίες τους, κάτι που ίσως τα βοηθά να προσαρμόζουν τις αμυντικές αποκρίσεις τους ανάλογα με τους εισβολείς στη φωλιά τους. Προχωρώντας προς τα εμπρός, οι βιολόγοι ελπίζουν να διερευνήσουν πόσο τα μυρμήγκια μπορούν να προσαρμόσουν τους οσφρητικούς υποδοχείς τους με βάση αυτές τις αλληλεπιδράσεις για να δουν εάν αυτή η γνώση πηγαίνει ακόμη βαθύτερα.
Αξίζει να αναφερθεί πως «τα μυρμήγκια αποτελούν τα δύο τρίτα της βιομάζας όλων των εντόμων», όπως έγραψε ο Wilson στο βιβλίο «The Ants το 1990» από κοινού με τον Bert Hölldobler. Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences των ΗΠΑ από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ η Γη φιλοξενεί αυτή τη στιγμή 20 τετράκις εκατομμύρια (20.000.000.000.000.000) μυρμήγκια. Σε αυτή τη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από 465 μελέτες σε όλες τις ηπείρους.
