«Δεν έχω και πολύ χρόνο! Περιμένω σήμερα να έρθουν τα εγγονάκια μου!», μού λέει πριν ξεκινήσουμε την κουβέντα μας ο διακεκριμένος ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι και επίτιμος διδάκτορας Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, κ. Γιώργος Αλεξανδράκης, φτάνοντας ακριβώς στην ώρα του, μεσημέρι Ιουλίου στον δημοτικό κήπο του Ρεθύμνου. Και εγώ έχω πολλούς λόγους να θέλω να τον γνωρίσω από κοντά.
Ο Έλληνας φυσικός υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες του Πανεπιστημίου Κρήτης και από τους θεμελιωτές της λαμπρής πορείας που συνεχίζει να διαγράφει το Ίδρυμα και ιδιαίτερα το Τμήμα Φυσικής μέχρι σήμερα. Διατέλεσε για χρόνια Πρόεδρος - ο πρώτος μη Αμερικανός - της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου του Μαϊάμι. Είναι ο πατέρας του διακεκριμένου μουσικού και παραγωγού Έρικ Αλεξανδράκη που υπήρξε δυο φορές υποψήφιος για βραβείο Grammy, έχοντας τη μια φορά ως ‘αντίπαλο’ τη σύζυγο του πρώην Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, Μισέλ και κουμπάρος του διάσημου δάσκαλου φυσικής Έρικ Ρότζερς, ο οποίος ήταν γείτονας του Άλμπερτ Αϊνστάιν.
Μα το κυριότερο, ήθελα να γνωρίσω τον καθηγητή γιατί με δική του πρωτοβουλία διενεργήθηκε η πρώτη μελέτη αναγνώρισης θυμάτων, με την εφαρμογή τεχνικών αρχαίου DNA, μιας πολεμικής σύγκρουσης στη σύγχρονη Ελλάδα και συγκεκριμένα του πατέρα, του παππού του και άλλων 16 αμάχων που εκτέλεσαν οι Ναζί στην πατρίδα του, το Άδελε του Ρεθύμνου. Η μελέτη αυτή μάλιστα, έκανε ως είδηση τον γύρο του κόσμου!
Δικαίωση μετά από 83 χρόνια…
Ο καθηγητής Αλεξανδράκης ήταν μόλις 2,5 ετών και η αδερφή του 1,5 έτους όταν οι Ναζί εκτέλεσαν τον 36χρονο πατέρα τους Κωστή, πρόεδρο της κοινότητας του Άδελε, τον 67χρονο παππού τους Γιώργο και δυο θείους τους μαζί με 14 άλλους συγχωριανούς τους στις 2 Ιουνίου 1941. Η εκτέλεση ήρθε ως αντίποινα για τις πολυάριθμες απώλειες Γερμανών στρατιωτών κατά την επιχείρηση «Mercury» για την κατάληψη της Κρήτης με απόβαση από αέρος. Ο Έλληνας επιστήμονας έζησε μέσα στα απομεινάρια του καταστροφικού Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ουσιαστικά ήταν ο πρώτος από το χωριό του που μετά τον πόλεμο τελείωσε το Πανεπιστήμιο.
«Ήμουν τυχερός γιατί μας στήριξε πολύ το συγγενικό περιβάλλον και τα καταφέραμε. Η μητέρα μου που ήταν διορατικός άνθρωπος, έκανε σχέδια ότι θα σπουδάσει το κοπέλι της και μάζευε χρήματα από το λάδι», αφηγείται ο ίδιος.
Όταν οι γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν το χωριό στις 2 Ιουνίου 1941 και συνέλαβαν όπου και αν βρίσκονταν τους 18 άνδρες, τους έδωσαν φτυάρια και τους οδήγησαν στην τοποθεσία Σαρακίνα. Εκεί, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των σημερινών κατοίκων, τους ανάγκασαν να σκάψουν έναν τεράστιο λάκκο πριν εκτελεστούν μαζικά την ίδια μέρα. Οι οικογένειες των θυμάτων βρήκαν τις σορούς μέσα στον λάκκο αρκετές μέρες μετά την εκτέλεσή τους. Ανάμεσα στα θύματα, εκτός από τον πατέρα του καθηγητή ήταν και ο πατέρας του πρώην Ελληνορθόδοξου Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας Στυλιανού Χαρκιανάκη.
Τα λείψανά τους παρέμειναν εκεί για μια περίοδο 5-6 ετών και στη συνέχεια ανασύρθηκαν και τοποθετήθηκαν σε ένα ‘έπιπλο’ στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Άδελε και αργότερα σε ένα οστεοφυλάκιο. Μέχρι πρότινος, σε ένα μνημείο στη Σαρακίνα έβλεπε κανείς μια προθήκη με τα κρανία χωρίς ετικέτα, καθώς τα θύματα ποτέ δεν ταυτοποιήθηκαν. Από τον περασμένο Ιούνιο μπορεί πλέον κάποιος, χάρη στον καθηγητή Αλεξανδράκη, να διαβάζει τα ονόματά τους.
«Ήταν κάτι που με έτρωγε! Δεν μπορούσα να ησυχάσω», μου λέει, για αυτό και απευθύνθηκε στους ερευνητές του εργαστηρίου Παλαιογενωμικής και Εξελικτικής Γενετικής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο για να ταυτοποιήσουν τα θύματα μέσω DNA, ώστε να μπορέσει μαζί με τους συγχωριανούς του να εκπληρώσουν την ηθική υποχρέωση, να τιμήσουν νεκρούς τους με τα ονόματά τους, έστω και 83 χρόνια μετά. Και τα κατάφεραν!
Μια διεπιστημονική ομάδα, με επικεφαλής τον υπεύθυνο του εν λόγω εργαστηρίου, Καθηγητή του τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Νίκο Πουλακάκη, ξεκίνησε τον έλεγχο των δειγμάτων το 2021 και τον ολοκλήρωσε φέτος. Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ταυτοποίησης των πεσόντων από τους Ναζί έγινε σε μια συγκινητική τελετή στις 2 του περασμένου Ιουνίου στον χώρο του μνημείου της Σαρακίνας, που περιβάλλεται από 18 κυπαρίσσια. Μάλιστα τις ταμπέλες με τα ονόματα των νεκρών που τοποθετήθηκαν στο μνημείο τις έφερε από τις ΗΠΑ ο Πλάτωνας Αλεξανδράκης, ο μικρότερος γιος του καθηγητή. Στην εκδήλωση παρέστησαν και οι τρεις γιοί του…
Η βασίλισσα Φρειδερίκη, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και ο Έλληνας φυσικός…
Το βιογραφικό του καθηγητή Αλεξανδράκη αναφέρει πως απέκτησε πτυχίο Φυσικής από το Πανεπιστημίου Αθηνών το 1961, Μάστερ (1965) και Διδακτορικό (1968) στη Φυσική από το Πανεπιστήμιο Πρίνστον των ΗΠΑ. Στο χρονικό διάστημα μεταξύ του πτυχίου και του μεταπτυχιακού ο Έλληνας φυσικός βρέθηκε στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», ως βοηθός εργαστηρίου.
Σε μια εποχή όπου στην Ουάσιγκτον συζητούσαν για την εγκατάσταση πυρηνικών όπλων και στη πρώην Σοβιετική Ένωση ο Χρουστσόφ απειλούσε να ρίξει πυρηνική βόμβα, ιδρύθηκε ο «Δημόκριτος» με την υποστήριξη της Φρειδερίκης. «Τότε στην Ελλάδα δεν είχαμε μεταπτυχιακές σπουδές και η Φρειδερίκη που είχε μεγάλο ενδιαφέρον για την πυρηνική φυσική έπεισε τον Καραμανλή να ιδρύσει το Κέντρο. Τότε υπήρχε ο νόμος οι πτυχιούχοι φυσικής και μαθηματικών μετά τη βασική εκπαίδευση στον στρατό να αποσπώνται στον Δημόκριτο. Εγώ δεν υπηρέτησα γιατί ήμουν θύμα πολέμου. Ο φίλος και αργότερα καθηγητής στο ΕΜΠ Ευάγγελος Αναστασάκης με σύστησε τότε στον “Δημόκριτο” και με κράτησαν εκεί ως βοηθό εργαστηρίου», θυμάται ο κ. Αλεξανδράκης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν η εποχή που οι πολλοί φυσικοί ασχολούνταν με μια νέα εφεύρεση, το τρανζίστορ: «Το τρανζίστορ ήταν μεγάλη ανακάλυψη και οι προϊστάμενοί μου στον “Δημόκριτο” μου είπαν να ψάξω λίγο το θέμα να κατανοήσω τι γίνεται και να τους μεταφέρω τη γνώση. Εγώ δεν ήξερα κουβέντα αγγλικά αλλά με το λεξικό και ρωτώντας άλλους συναδέλφους που γνώριζαν, άρχισα να καταλαβαίνω».
Όπως λέει ο ίδιος, του ζήτησαν να δώσει μια διάλεξη και μετά ακόμη μια, έχοντας πάντα την αμφιβολία αν ήταν σωστά αυτά που τους έλεγε. Στη συνέχεια του ζήτησαν να καταγράψει τη νεοαποκτηθείσα γνώση έτσι ώστε να καταστεί διαθέσιμη και σε άλλους. Και έτσι προέκυψε το βιβλίο του με τίτλο: “Εισαγωγή στην ηλεκτρονική θεωρία στερεών σωμάτων”, που αργότερα έγινε βασικό εγχειρίδιο των φυσικών.
«Και τότε εμφανίστηκε ο Γεώργιος Δούσμανης του Χρήστου από το Αίγιο, ερευνητής στα εργαστήρια της εταιρείας RCA (Radio Corporation of America) του Πρίνστον», θυμάται ο Έλληνας φυσικός…
Η συνάντηση με τον Δούσμανη…
Στις 3 Νοεμβρίου του 1958 το περιοδικό ΤΙΜΕ δημοσίευσε άρθρο με τίτλο: «Η ατομική βασίλισσα», στο οποίο δικαιολογούσε την παρουσία της Φρειδερίκης στην Αμερική, καθώς στην Ελλάδα σύντομα θα ξεκινούσε να λειτουργεί ο πρώτος πυρηνικός αντιδραστήρας.
Την ίδια εποχή ο Γιώργος Δούσμανης έκανε μια κορυφαία ανακάλυψη με την πρωτοποριακή του εργασία με τίτλο: «Περί των ηλεκτρονίων αρνητικής ενεργού μάζας» στο Πρίνστον, στην οποία αναφέρθηκε στις 6 Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου η εφημερίδα The New York Times. Η Φρειδερίκη είδε το δημοσίευμα της εφημερίδας και υπερήφανη κάλεσε τον Δούσμανη για να τον γνωρίσει από κοντά...
«Να έρθεις στην Ελλάδα να μας βοηθήσεις, του είπε. Και νατος στον “Δημόκριτο” το 1962 να μας κάνει μάθημα», αναφέρει ο καθηγητής, προσθέτοντας πως η πρόσκληση της βασίλισσας έφερε τον Δούσμανη με κάποια καθυστέρηση λόγω των εκκρεμών στρατιωτικών του υποχρεώσεων.
«Ο ερχομός του Δούσμανη στον “Δημόκριτο” πρόσθεσε ακόμη περισσότερο ενθουσιασμό σε όλους μας. Εγώ είχα ήδη γράψει το βιβλίο για τους ημιαγωγούς, αλλά οι προϊστάμενοί μου δεν είχαν πειστεί για την εγκυρότητά του και το έδειξαν στον Δούσμανη. Αυτός όχι μόνο συμφώνησε με όσα είχα καταγράψει, αλλά έγραψε και τον πρόλογο. Ταυτόχρονα μου έδωσε και το παρατσούκλι “ο Συγγραφέας”», λέει ο κ. Αλεξανδράκης, ο οποίος είχε ήδη ετοιμάσει τη βαλίτσα του για να φύγει για μεταπτυχιακά στη Γαλλία, πράγμα που ανέβαλε κατόπιν σύστασης των προϊσταμένων του.
«Ο Δούσμανης μου έδωσε συστατική επιστολή και μετά από έναν χρόνο βρέθηκα στο Πρίνστον. Έφυγα το 1963 αλλά επέστρεψα το 1964 γιατί ήμουν ερωτευμένος με την Αφροδίτη της οποίας η μητέρα ήταν από την Κρήτη (η ίδια είχε γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια). Παντρευτήκαμε και φύγαμε μαζί για να σπουδάσει και εκείνη Ιστορία της Τέχνης και Ελληνική Φιλοσοφία. Ωστόσο, διατηρούσα τη θέση μου στον “Δημόκριτο” και πάντα υπήρχε η ιδέα να επιστρέψουμε, αλλά μας πρόλαβε η Χούντα και είπαμε πως αν δεν πέσει, δεν ξαναγυρνάμε. Ποτέ όμως δεν κόψαμε τους δεσμούς με την πατρίδα μας»...
Πίσω στην Κρήτη…
Στις 27 Ιουλίου του 1973 το Πανεπιστήμιο Κρήτης, που αποτελούσε το όραμα λίγων αλλά σπουδαίων ανθρώπων της εποχής έλαβε σάρκα και οστά, αρχικά μόνο στα «χαρτιά», με την έκδοση του ΦΕΚ. Το ιδρυτικό διάταγμα μπορεί να δημοσιεύτηκε το 1973 αλλά το ίδρυμα λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1977-78. Ως έδρα του πανεπιστημίου ορίστηκε το Ρέθυμνο, όπου αποφασίστηκε να παραμείνει η ενιαία ακόμα τότε Φιλοσοφική Σχολή και να εγκατασταθεί στο Ηράκλειο η Σχολή Θετικών Επιστημών. Η συνάντησή μας με τον καθηγητή έγινε εντελώς συμπτωματικά, ακριβώς 51 χρόνια μετά, την ίδια ημερομηνία και δεν έχασα την ευκαιρία να τον ρωτήσω και για αυτό.
«Η ίδρυση του πανεπιστημίου έγινε επί Χούντας, αλλά θα γινόταν έτσι κι αλλιώς, αφού ήταν μια διαχρονική επιδίωξη Κρητικών διανοούμενων και παραγόντων από τα το 1950. Μάλιστα το 1961 αποτέλεσε κύριο θέμα του Κρητολογικού συνεδρίου. Με παρότρυνση του αείμνηστου δημάρχου Ρεθύμνου Δημήτρη Αρχοντάκη, πολλοί άνθρωποι παραχώρησαν την γη τους έχοντας πιστέψει στον μεγάλο στόχο. Ο ίδιος όμως έπεισε τον Πατακό να γίνει η έδρα του στο Ρέθυμνο, πράγμα που με δυσαρέστησε πολύ γιατί δεν ήθελα να διασπαστεί το ίδρυμα», θυμάται ο καθηγητής, ο οποίος, όπως λέει, διαφωνούσε κάθετα με τον κατακερματισμό των σχολών στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο.
Την δυσαρέσκειά του την εξέφρασε μάλιστα και με μια επιστολή που έγραψε και απέστειλε από την Αμερική με τίτλο: «Την κατάρα της Κρήτης να έχετε αν μοιράσετε το πανεπιστήμιο!». Η επιστολή δημοσιεύτηκε στις 29 Απριλίου του 1975 σε όλες τις Κρητικές εφημερίδες.
Ο καθηγητής Αλεξανδράκης λέει πως στις ΗΠΑ δεχόταν πολλαπλές κρούσεις από Έλληνες συναδέλφους του, και ιδιαιτέρως από τον καθηγητή Δημήτρη Κατάκη, για να οργανώσει το «στήσιμο» του Φυσικού τμήματος του Πανεπιστημίου Κρήτης. Όταν αποδέχτηκε την πρόσκληση, ζήτησε από τη γραμματέα του να γράψει, με μια γραφομηχανή εκείνης της εποχής, το «αίμα νερό δεν γίνεται» σε μια επιστολή και να την αποστείλει στον καθηγητή Κατάκη…
Ο «κακός δαίμων» των ελληνικών Πανεπιστημίων είναι η Πολιτική
Το 1978, και με τη συναίνεση του 10χρονου τότε πρωτότοκου γιού του Κωστή ο καθηγητής πήρε την οικογένεια και κατέβηκαν στο Ηράκλειο. « Όταν ήρθαμε δεν βρίσκαμε σπίτι για να μείνουμε. Ευτυχώς, ο πατέρας του αείμνηστου Γιώργου Γραμματικάκη μας νοίκιασε τον χώρο που είχε στην ταράτσα το κτίριο όπου στεγαζόταν η εφημερίδα «Μεσόγειος», αναπολεί ο κ. Αλεξανδράκης.
Ο ίδιος έφτασε στην Κρήτη έχοντας βάλει όρους: «Οι όροι ήταν ότι θα διαφημίσουμε τις θέσεις του πανεπιστημίου διεθνώς, ότι θα προσελκύσουμε καθηγητές με διεθνή ακτινοβολία και ότι δεν θα ‘βολέψουμε’ τους κουμπάρους και τα ξαδέρφια μας, ότι θα αλλάξουμε το ακαδημαϊκό μοντέλο και θα κάνουμε τα μαθήματα σε εξάμηνα, ότι θα καταργηθούν οι έδρες και θα γίνονται εκλογές, ότι όσοι δουλεύουν θα διαμένουν στο Ηράκλειο και ότι θα πατάξουμε την κομματοκρατία!», περιγράφει, συμπληρώνοντας πως συμφώνησε με τους πολιτικούς, με τα κόμματα και με τους φοιτητές πως τα χαρτιά του πανεπιστημίου θα παρέμεναν ανοικτά και πως θα ενημερώνονταν όλοι για τα πάντα, αλλά δεν θα ανακατεύονταν.
«Για κανα δυο χρόνια κράτησαν τον λόγο τους. Μετά άλλαξαν τα πράγματα και άρχισαν να παρεμβαίνουν. Το ΠΑΣΟΚ είδε το πανεπιστήμιο ως ιδανικό πεδίο άσκησης εξουσίας και άρχισε να οργανώνει τους φοιτητές. Από το 1978 μέχρι το 1982 όπου έγιναν οι πρώτες εκλογές καθηγητών ξόδευα περισσότερο χρόνο στο πανεπιστήμιο Κρήτης παρά στο Μαϊάμι. Και το 1982 γύρισα πίσω στο Μαϊάμι».
Ο καθηγητής Αλεξανδράκης θεωρεί πως ο ‘κακός δαίμων’ των ελληνικών πανεπιστημίων είναι διαχρονικά τα κομματικά και τον ρωτάω γιατί δεν παρέμεινε να πολεμήσει το πρόβλημα εκ των έσω: «Αν έμενα θα βρισκόμουν διαρκώς σε σύγκρουση μαζί τους. Ναι, σίγουρα το πρόβλημα χτυπιέται από μέσα, αλλά δυστυχώς η μόνιμη σύγκρουση κινδυνεύει να γίνει πλήρης απασχόληση!»
Παρόλα αυτά λέει πως άξιζε τον κόπο η προσπάθεια. Το τμήμα φυσικής ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες του και πήγε πολύ καλά. Και είναι περήφανος για αυτό…
Φωτογραφία από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Άδελε- Αγ. Παρασκευή
Μια είναι η πατρίδα μου…
Αυτό που με εντυπωσιάζει στον κ. Αλεξανδράκη όση ώρα συζητάμε είναι ότι δεν έχει χάσει τίποτα από την ελληνικότητά του. Παραμένει ένας γνήσιος Αδελιανός, ένας γνήσιος Κρητικός. Συνομιλεί με όλους στην Κρητική διάλεκτο, στη γλώσσα με την οποία μεγάλωσε, λες και δεν έφυγε ποτέ από τον τόπο του. Τόσα χρόνια στην Αμερική και η προφορά του δεν επηρεάστηκε ούτε καν στο ελάχιστο. Και αυτό είναι εκπληκτικό!
Τον ρωτάω να μου πει πως είναι να γνωρίζει κάποιος δυο πατρίδες; -«Εγώ έχω μόνο μια πατρίδα!», μου λέει με σιγουριά, σχεδόν αυθόρμητα και συνεχίζει: «Κάθε πρωί που ξυπνάω στην Αμερική και βγαίνω έξω, αναρωτιέμαι τι γυρεύω εγώ εκεί. Είμαι φανατικός με την Κρήτη. Το Άδελε είναι το χωριό μου, η ψυχή μου, οι μνήμες μου, τα αγαπημένα μου πρόσωπα. Γνωρίζω τις πέτρες, τους δρόμους, την κάθε γωνία του». Ενημερωτικά το Άδελε βρίσκεται 20 λεπτά μακριά από τη φημισμένη Μονή Αρκαδίου.
Αναρωτιέμαι φωναχτά αν, γυρίζοντας τον χρόνο πίσω, θα ξανάφευγε από το Άδελε ο καθηγητής: «Δεν το ξέρω. Δεν μπορώ να σου απαντήσω. Έχω μάθει σε κάθε περίοδο της ζωής μου, ανάλογα με τις συνθήκες, να κάνω αυτό που εκείνη τη στιγμή θεωρώ σωστό. Τότε έφυγα γιατί αυτό θεωρούσα σωστό. Και δεν το μετάνιωσα. Εκμεταλλεύτηκα στο έπακρο την ευκαιρία που μου δόθηκε».
Ο καθηγητής πιστεύει ότι οι νέοι επιστήμονες συνεχίζουν να φεύγουν από την Ελλάδα κυρίως γιατί δεν βρίσκουν δουλειά και γιατί οι οικονομικές απολαβές είναι χαμηλές, αφήνοντας στο πλάι την γραφειοκρατία και τις όποιες αγκυλώσεις του εκπαιδευτικού συστήματος. Δεν υπάρχει λέει, βιομηχανία που να μπορεί να απορροφήσει του υψηλού επιπέδου Έλληνες επιστήμονες που έχουμε:
«Έχουμε τουλάχιστον 30 Έλληνες επιστήμονες στο πανεπιστήμιο του Μαϊάμι και κάθε μέρα συνομιλώ μαζί τους. Αρκετοί από αυτούς επιχείρησαν να επιστρέψουν, αλλά δεν βρήκαν τις κατάλληλες συνθήκες και δεν το τόλμησαν. Δεν είναι εύκολο!».
Σημείωση: Τον Μάρτιο του 2011 κυκλοφόρησε το βιβλίο του καθηγητή Γιωργή Αλεξανδράκη με τίτλο: «ΜΕΡΙΚΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ. ΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ». Στο βιβλίο ο συγγραφέας αφηγείται μέσα από την προσωπική του ματιά το πώς γεννιέται ένα νέο πανεπιστήμιο και συγκεκριμένα, το Πανεπιστήμιο Κρήτης στη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Περιγράφει τις προσδοκίες των πρωταγωνιστών για μια ριζική τομή στην ποιότητα της ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα μας, καθώς και όλα όσα εμποδίζουν την Ελλάδα να προκόψει: Οι συνεχείς παρεμβάσεις των πολιτικών κομμάτων μέσω των ενταγμένων φοιτητών, και όχι μόνο, για εξυπηρέτηση των δικών τους ιδιοτελών σκοπών, η προχειρότητα και το εφήμερο της νομοθεσίας, η ακαμψία της κρατικής γραφειοκρατίας, η συχνή σκανδαλοθηρία των ΜΜΕ, κ.ά. Αναφέρεται επίσης και στο φιλότιμο κάποιων ανθρώπων, μέσα και έξω από το Πανεπιστήμιο, που στήριξαν ανιδιοτελώς το ίδρυμα στα πρώτα του αβέβαια βήματα.
