Οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα δεν ζούμε αλλά επιβιώνουμε τρέχοντας. Τρέχουμε με όλες τις δυνάμεις μας όχι για να προχωρήσουμε, αλλά για να παραμείνουμε στο ίδιο σημείο ή και σε χειρότερο. Το ενοίκιο, οι δόσεις, οι λογαριασμοί, οι φόροι όλα απαιτούν τον μισθό μας πριν καν τον δούμε. Πριν καν ξημερώσει ο μήνας, ο μισθός έχει ήδη φύγει, έχει ήδη «καταναλωθεί» από υποχρεώσεις που δεν επιλέξαμε, δεν διαπραγματευτήκαμε, δεν ορίσαμε.
Το δικαίωμα στη στέγαση , κάποτε θεμέλιο της κοινωνικής ασφάλειας , έχει μετατραπεί στην πιο ακριβή «συνδρομή» της ζωής μας. Μια συνδρομή που δεν μπορείς να ακυρώσεις, που ανανεώνεται αυτόματα, που αυξάνεται όποτε θέλει ο ιδιοκτήτης ή η αγορά, και που συνοδεύεται από τον μόνιμο φόβο της έξωσης. Η στέγη, το πιο βασικό ανθρώπινο αγαθό, έγινε μηνιαία ομηρία.
Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, η χώρα κατάφερε κάτι «μοναδικό» να μετατρέψει ολόκληρη την κοινωνία σε αιώνιους οφειλέτες.
Δεν υπερβάλλουμε. Το σύστημα αυτής της χώρας είναι μία καλοστημένη μηχανή παραγωγής οφειλετών .Χρωστάμε πριν δουλέψουμε, πριν κάνουμε οικογένεια ,πριν ενηλικιωθούμε, πριν καν γεννηθούμε, με ένα δυσθεώρητο δημόσιο χρέος που άλλοι το δημιούργησαν ,το κατασπάραξαν και το διαχειρίστηκαν όπως ήθελαν.
Το κράτος, οι τράπεζες, οι ιδιοκτήτες, οι εταιρείες ενέργειας, οι πάροχοι τηλεπικοινωνιών, οι ασφαλιστικές ,όλοι έχουν βάλει από ένα μικρό (ή μεγάλο) χέρι στην τσέπη μας. Και όλοι απαιτούν το μερίδιό τους πριν καν δούμε τι μένει για εμάς.
Η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια χώρα με ακριβή ζωή. Είναι μια χώρα που παράγει χρέος ως δομικό χαρακτηριστικό της οικονομίας της. Μια χώρα όπου η εργασία δεν απελευθερώνει, αλλά δεσμεύει. Όπου ο μισθός δεν είναι εισόδημα, αλλά είναι ένα μέσο εξυπηρέτησης χρεών.
Η κανονικότητα που ζούμε είναι να δουλεύουμε για να μην χρωστάμε περισσότερο. Το πιο επικίνδυνο δεν είναι η ακρίβεια. Το πιο επικίνδυνο είναι ότι η κοινωνία έχει αρχίσει να τη θεωρεί φυσιολογική.
Φυσιολογικό να δίνουμε το 60%, 70%, 80% του μισθού μας στο ενοίκιο. Φυσιολογικό να πληρώνουμε ρεύμα σαν να έχουμε εργοστάσια. Φυσιολογικό να ζούμε με δόσεις για τα βασικά. Φυσιολογικό να μην μπορούμε να αποταμιεύσουμε ούτε 50 ευρώ τον μήνα. Φυσιολογικό να φοβόμαστε την επόμενη αύξηση, την επόμενη ρήτρα, την επόμενη «αναπροσαρμογή» ή την επόμενη «μεταρρύθμιση».
Αυτό δεν είναι κανονικότητα. Είναι οικονομική αιχμαλωσία γενεών ολόκληρών.
Η μεγάλη απάτη που μας καταλογίζουν πολιτικοί που δεν έχουν καμία σχέση με την καθημερινότητα μας , “είσαι υπεύθυνος για τα χρέη σου”.
Μας λένε ότι «φταίμε» που χρωστάμε. Ότι «δεν διαχειριζόμαστε σωστά τα οικονομικά μας». Ότι «πρέπει να κάνουμε καλύτερο προγραμματισμό». Ότι αυτοί κάνουν ότι μπορούν για να μας «βοηθήσουν»!
Αλλά πώς να προγραμματίσεις μια ζωή όπου το ενοίκιο ανεβαίνει 10% τον χρόνο ή όσα του λείπουν του ιδιοκτήτη,ο μισθός ανεβαίνει 2%,η ενέργεια ανεβαίνει 15%,τα τρόφιμα ανεβαίνουν 12%,και οι φόροι ανεβαίνουν πάντα;
Η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια χώρα με ακριβή ζωή. Είναι μια χώρα που έχει χτίσει ολόκληρο το οικονομικό της μοντέλο πάνω στο να κρατά τους πολίτες της σε μόνιμη οφειλή.
Δεν χρωστάμε επειδή ζούμε πάνω από τις δυνατότητές μας ,χρωστάμε επειδή ζούμε κάτω από τις ανάγκες μας
Ο εργαζόμενος δεν χρωστά επειδή κάνει πολυτέλειες. Χρωστά επειδή πληρώνει για πράγματα που σε άλλες χώρες είναι δημόσια, φθηνά ή δωρεάν.
Στην Ελλάδα πληρώνουμε για την υγεία,πληρώνουμε για παιδεία, πληρώνουμε για μετακίνηση, για στέγη, για ενέργεια, ακριβοπληρώνουμε για τα πάντα.
Και μετά μας λένε ότι «δεν τα βγάζεις πέρα γιατί δεν προσπαθείς αρκετά».
Όχι. Δεν τα βγάζουμε πέρα γιατί το σύστημα το φτιάξατε για να μην τα βγάζουμε εμείς πέρα ενώ εσείς απολαμβάνετε απολαβές υψηλές, αγοράζοντας πολυτελή ακίνητα, αυτοκίνητα και μοιράζοντας δις σε απευθείας αναθέσεις. Δισεκατομμύρια που μας χρεώνεται για 10 ζωές.
Χρωστάμε το μέλλον αλλά χρωστάμε και το παρόν
Η νέα γενιά δεν ονειρεύεται σπίτι. Ονειρεύεται να μη χρωστάει το ενοίκιο. Δεν ονειρεύεται οικογένεια. Ονειρεύεται να μη χρωστάει στην τράπεζα. Δεν ονειρεύεται καριέρα. Ονειρεύεται να μη χρωστάει στην εφορία.
Αυτό δεν είναι κοινωνία. Είναι γραμμή παραγωγής χρεωμένων ανθρώπων.
Δεν γεννηθήκαμε για να χρωστάμε. Μας έκαναν να χρωστάμε. Και όσο το δεχόμαστε, τόσο θα μας χρεώνουν.
(Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια)
