Ευθεία παρέμβαση με άμεσες επιπτώσεις στη δομή και τη στελέχωση της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών επιχειρεί το Μέγαρο Μαξίμου με διάταξη που μπήκε σε άσχετο σχέδιο νόμου.
Όσοι περίμεναν πως το σκάνδαλο των υποκλοπών θα λειτουργούσε ως πολιτικό και θεσμικό όριο για την κυβέρνηση στη διαχείριση της ΕΥΠ και πως θα τηρούνταν πλέον κάποιες αποστάσεις από την Υπηρεσία που βρέθηκε στο επίκεντρο της μεγαλύτερης θεσμικής κρίσης της Μεταπολίτευσης, μάλλον δεν είχαν υπολογίσει σωστά ούτε την αμετροέπεια ούτε την σπουδή της κυβέρνησης για έλεγχο των «αρμών της εξουσίας» ακόμα και μετά από ενδεχόμενη πτώση της.
Η διάταξη που εντόπισε το Dnews σε σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και αφορά αλλαγές στο νόμο για το προσωπικό της ΕΥΠ, παραπέμπει ευθέως στη δημιουργία μηχανισμού μέσα στην καρδιά της ΕΥΠ, πλήρως ελεγχόμενου από τη σημερινή κυβέρνηση. Με λίγα λόγια στήνεται μία δομή «χαφιέδων» εντός της ΕΥΠ από υπαλλήλους που η κυβέρνηση Μητσοτάκη απέσπασε στην Υπηρεσία την τελευταία επταετία και με ορίζοντα που υπερβαίνει τη θητεία της σημερινής κυβέρνησης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η αφορμή δίνεται από το σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση με τίτλο «Αποτελεσματική εφαρμογή στην ελληνική έννομη τάξη του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2022/1463 (…) – Λοιπές διατάξεις». Στο άρθρο 41 εισάγονται αλλαγές στον ν. 3649/2008 για το προσωπικό της ΕΥΠ, με κεντρική πρόβλεψη το νέο άρθρο 16Α.
Η διάταξη δημιουργεί για πρώτη φορά δυνατότητα μόνιμης μετάταξης στην ΕΥΠ δημοσίων υπαλλήλων που υπηρετούν ήδη στην Υπηρεσία με απόσπαση. Συγκεκριμένα, πολιτικό προσωπικό του Δημοσίου που έχει αποσπαστεί στην ΕΥΠ θα μπορεί, κατόπιν αίτησης που υποβάλλεται έναν μήνα πριν από τη λήξη της απόσπασης, να μετατάσσεται στην Υπηρεσία «κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης».
Η μετάταξη θα πραγματοποιείται είτε σε κενές οργανικές θέσεις είτε μέσω δημιουργίας προσωποπαγών θέσεων ειδικά για τον σκοπό αυτό, με παράλληλη δέσμευση οργανικών θέσεων.
Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατική διάταξη για όσους ήδη υπηρετούν αποσπασμένοι στην ΕΥΠ, δίνοντάς τους προθεσμία 60 ημερών για να υποβάλουν αίτηση μετάταξης.
Με τον τρόπο αυτό ανατρέπεται το μέχρι σήμερα καθεστώς. Η απόσπαση παύει να είναι αναγκαστικά προσωρινή και μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη υπηρεσιακή σχέση.
Η κατηγορία περί «φωτογραφικής» διάταξης
Η ρύθμιση ήδη προκαλεί αντιδράσεις καθώς δεν δημιουργεί ένα γενικό πλαίσιο κινητικότητας για το Δημόσιο, αλλά αφορά αποκλειστικά μια συγκεκριμένη ομάδα: τους ήδη αποσπασμένους υπαλλήλους της ΕΥΠ.
Αυτό είναι και το βασικό επιχείρημα όσων τη χαρακτηρίζουν «φωτογραφική». Η μεταβατική πρόβλεψη των 60 ημερών θεωρείται από τους επικριτές της ένδειξη ότι δεν πρόκειται για εργαλείο μελλοντικής στελέχωσης αλλά για μηχανισμό μόνιμης ενσωμάτωσης ήδη υπηρετούντος προσωπικού.
Πηγές που γνωρίζουν τις εσωτερικές διεργασίες της Υπηρεσίας συνδέουν τη ρύθμιση με τη συγκρότηση ενός νέου διοικητικού πυρήνα στο εσωτερικό της ΕΥΠ. Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, η κυβέρνηση της Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να δημιουργήσει έναν σταθερό κορμό πολιτικών υπαλλήλων εντός της Υπηρεσίας, με χαρακτηριστικά μονιμότητας και διοικητικής συνέχειας.
Υπηρεσιακοί σε συνομιλία τους με το Dnews.gr υποστηρίζουν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί πλέον εξόφθαλμα να διαμορφώσει και την επόμενη ημέρα στους πλέον νευραλγικούς μηχανισμούς του κράτους, οικοδομώντας διοικητικούς πυρήνες που θα διατηρήσουν επιρροή ακόμη και μετά από ενδεχόμενη αποχώρηση της σημερινής κυβέρνησης από την εξουσία. Με άλλα λόγια, η κατηγορία που διατυπώνεται είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για έλεγχο της σημερινής διοίκησης αλλά για προσπάθεια διατήρησης επιρροής στους «αρμούς της εξουσίας» και μετά από πιθανή πολιτική αλλαγή.
Και ακριβώς επειδή αυτό συμβαίνει στην ΕΥΠ -υπηρεσία που υπάγεται απευθείας στον πρωθυπουργό- η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν μάλιστα ότι η διάταξη προωθήθηκε από το Μέγαρο Μαξίμου χωρίς -κατά τις ίδιες πηγές- να έχει προηγηθεί εισήγηση ή διαβούλευση με τον Διοικητή της ΕΥΠ, Θεμιστοκλή Δεμίρη.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως ήδη καταγράφεται κινητικότητα για δικαστική προσφυγή υπηρεσιακών της ΕΥΠ με αιτήσεις ακύρωσης στο ΣτΕ κατά της διάταξης, εφόσον αυτή ψηφιστεί.
Ανοίγουν «κερκόπορτα» για μονιμοποιήσεις αποσπασμένων στο ευρύτερο δημόσιο;
Πέρα από την πολιτική διάσταση, η συγκεκριμένη ρύθμιση εγείρει σοβαρά διοικητικά και θεσμικά ζητήματα, καθώς εισάγει εξαίρεση σε βασικές αρχές που διέπουν έως σήμερα τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού στο Δημόσιο.
Μέχρι σήμερα, η απόσπαση αποτελούσε κατ’ αρχήν προσωρινό εργαλείο υπηρεσιακής κάλυψης αναγκών, χωρίς μεταβολή της οργανικής σχέσης του υπαλλήλου. Ο υπάλληλος παρέμενε συνδεδεμένος με τη θέση προέλευσής του και, με τη λήξη της απόσπασης, επέστρεφε στην οργανική του θέση. Αντίθετα, η μετάταξη συνιστά μόνιμη μεταβολή της υπηρεσιακής κατάστασης και πραγματοποιείται μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών κινητικότητας και προγραμματισμού στελέχωσης.
Η νέα διάταξη δημιουργεί ουσιαστικά έναν ενδιάμεσο μηχανισμό μετατροπής της προσωρινής απόσπασης σε μόνιμη υπηρεσιακή σχέση, αποκλειστικά για την ΕΥΠ και μάλιστα «κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης». Αυτό σημαίνει ότι εισάγεται ειδικό κανάλι μονιμοποίησης εκτός του ενιαίου συστήματος κινητικότητας του Δημοσίου, χωρίς αντίστοιχη πρόβλεψη για άλλες υπηρεσίες.
Το ερώτημα που ανακύπτει διοικητικά είναι προφανές: γιατί η δυνατότητα αυτή παρέχεται αποκλειστικά στην ΕΥΠ και όχι σε άλλους φορείς όπου επίσης υπηρετούν επί μακρόν αποσπασμένοι υπάλληλοι με εξειδικευμένη εμπειρία; Πρόκειται για ερώτημα το οποίο θεωρείται εξαιρετικά πιθανό να το βρει το Δημόσιο προσεχώς μπροστά του, καθώς η θέσπιση ειδικού καθεστώτος για την ΕΥΠ είναι πιθανό να δημιουργήσει διοικητικό προηγούμενο και να προκαλέσει αιτήματα επέκτασης αντίστοιχων μηχανισμών και σε άλλους φορείς.
