Ο πρώην ευρωβουλευτής και βουλευτής Σπύρος Δανέλλης, με καταγωγή από την Κρήτη και δεκαετίες ενασχόλησης με τα κοινά, πάντα στον προοδευτικό χώρο, έχοντας μετάσχει στην επιτροπή αγροτικής πολιτικής του ευρωκοινοβουλίου, γνωρίζει σε βάθος τα γκρίζα σημεία της ΚΑΠ.
Γνωρίζει, επίσης, τις ιδιαιτερότητες του νησιού του που βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος με φόντο το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη. Αποδίδει στην κυβέρνηση πρόθεση εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού για να απευθυνθεί σε ακροδεξιό κοινό και για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, σημειώνει ότι «στα χρόνια των αρίστων εκσυγχρονιστών του επιτελικού κράτους η οργανωμένη απάτη και διαφθορά πήρε εντελώς άλλες διαστάσεις».
Από τη μια το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, από την άλλη οι μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη, τα φώτα πέφτουν στην Κρήτη, που διαχρονικά είναι ένας τόπος εξαιρετικά ευνοημένος από τις κυβερνήσεις. Η αφήγηση της τοπικής κοινωνίας για τη σημερινή συγκυρία ποια είναι;
Η Κρήτη είχε πάντα ένα ισχυρό αποτύπωμα στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας, επιδεικνύοντας μια ιδιαίτερη δυναμική στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή του τόπου.
Δεν ξέρω αν υπήρξε ιδιαίτερα ευνοημένη από τις κυβερνήσεις, σίγουρα όμως όλα τα κόμματα νοιάζονταν για την εκλογική συμπεριφορά και τις πολιτικές επιλογές των Κρητικών.
Δεν νομίζω πως υπάρχει κάποιος Κρητικός που δεν νιώθει οργή για το χυδαίο σύστημα διαφθοράς και καταλήστευσης των αγροτικών πόρων που συστηματικά και θρασύτατα δούλεψε τα τελευταία πέντε χρόνια ως παρακρατικός μηχανισμός στην καρδιά της κυβέρνησης.
Όσον αφορά την έξαρση προσφυγικών αφίξεων στα νότια παράλια τις τελευταίες μέρες, πέραν των πραγματικών προβλημάτων που δημιουργούν, φαντάζομαι όλοι καταλαβαίνουν την εμφανή εργαλειοποίηση του προσφυγικού για εσωτερική κατανάλωση, αλλάζοντας την ατζέντα και χαϊδεύοντας το ακροδεξιό όπως και το υπερσυντηρητικό ακροατήριο.
Έχοντας συμμετάσχει στην επιτροπή αγροτικής πολιτικής του ευρωκοινοβουλίου, φαντάζομαι πως δεν πέσατε από τα σύννεφα με τις αποκαλύψεις για τα κοπάδια των Κρητικών που δηλώθηκε ότι έβοσκαν στη βόρεια Ελλάδα - σωστά;
Από την ένταξη μας στην ΕΟΚ τότε, μέχρι και σήμερα, η Ελλάδα είναι από τους μεγάλους ωφελημένους στην κατανομή των πόρων της ΚΑΠ. Το σημαντικότερο τμήμα του πακτωλού των πόρων αυτών κατασπαταλήθηκε στον βωμό της ψηφοθηρίας και του πελατειασμού, εκμαυλίζοντας συνειδήσεις και ματαιώνοντας παράλληλα τις δυνατότητες αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού της ελληνικής γεωργίας, δηλαδή ενός από τους βασικούς πυλώνες του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Για χρόνια βαφτίζαμε κοινωνική πολιτική τις πελατειακές σχέσεις στον αγροτικό τομέα.
Πέραν όλων των άλλων πείσαμε ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας ότι μπορεί να παρανομεί, να έχει μεγάλο άκοπο κέρδος, για το οποίο κανείς δεν θα ελέγξει ή πολύ περισσότερο θα τιμωρήσει. Όλα τα λεφτά, όλα τα κιλά! Οι αγροτικές ενισχύσεις δεν είναι αυτό που ο όρος υποδηλώνει, αλλά το εισόδημα ακόμα και κάποιων που δεν παράγουν τίποτα.
Στην κουτοπόνηρη κυβερνητική ντρίπλα περί Εξεταστικής από το 1998, έτος ίδρυσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, απάντηση αποτελεί το ότι στα χρόνια των αρίστων εκσυγχρονιστών του επιτελικού κράτους η οργανωμένη απάτη και διαφθορά παίρνει εντελώς άλλες διαστάσεις.
Δυστυχώς κομματάρχες και αγροτοπατέρες της ΝΔ στην Κρήτη, αποθρασυμένοι, δίχως όρια και φραγμούς σοκάρουν το πανελλήνιο με τη δράση τους, αμαυρώνοντας το σύνολο του κτηνοτροφικού κόσμου του νησιού. Ασφαλώς δεν είναι ποτέ όλοι ίδιοι.
Η πλειονότητα του αγροτικού κόσμου, όχι μόνο της Κρήτης, αντιλαμβάνεται πως πέραν της απαξίωσης, πρώτο θύμα είναι οι έντιμοι παραγωγοί που αποστερούνται των κλεμμένων πόρων και πως αποτελεί θέμα τιμής η απομόνωση και τιμωρία των απατεώνων καθώς και η απαίτηση πλήρους εξυγίανσης και αναδιοργάνωσης του συστήματος διαχείρισης, κατανομής και ελέγχου των πόρων της ΚΑΠ.
Οι Κρητικοί δεν δέχτηκαν ποτέ να δημιουργηθεί δομή φιλοξενίας για πρόσφυγες και μετανάστες. Προφανώς δεν πιέστηκαν από τις αυτοδιοικητικές αρχές και το πολιτικό σύστημα για λόγους ψηφοθηρίας - έτσι δεν είναι;
Είναι αλήθεια πως οι αρνητικές εικόνες που συνοδεύουν την εμπειρία ίδρυσης και λειτουργίας των δομών αυτών τις καθιστά κάθε άλλο παρά δημοφιλείς. Και όπως για ότι ενοχλεί, «καλύτερα στου γείτονα παρά στη δίκη μου την αυλή», δυστυχώς ισχύει κι εδώ.
Η Κρήτη βέβαια δεν γνώρισε τις πιέσεις που γνώρισαν τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου ή ο Έβρος. Και η σημερινή έξαρση δεν συγκρίνεται με αυτές. Αυτό όμως που δεν είναι ευρέως γνωστό, είναι η επιτυχία με την οποία διαχειρίστηκε η ΤΑ τη φιλοξενία και ένταξη ουσιαστικά, 2500 ανθρώπων από Συρία, Αφγανιστάν και περιοχές των Κούρδων, από τον Απρίλιο του 2017, επί υπουργίας Μουζάλα, σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία για τους πρόσφυγες, του ΟΗΕ, μέσω του προγράμματος ΕΣΤΙΑ.
Με αυτόν τον τρόπο, σε μια πλήρως διαφορετική αντίληψη 2500 ευάλωτα άτομα ουσιαστικά εντάχθηκαν χωρίς κανένα πρόβλημα στην κοινωνία, παιδιά πήγαν σχολείο, άνθρωποι βρήκαν δουλειές και η τοπική αγορά στηρίχθηκε πολλαπλώς. Δυστυχώς το 2022 η κυβέρνηση το ανέλαβε αποσπώντας το από την αυτοδιοίκηση και γρήγορα το έκλεισε.
Εξαιτίας της κυβερνητικής ολιγωρίας η Κρήτη είναι παντελώς απροετοίμαστη να διαχειριστεί πιθανές αφίξεις προσφύγων με φυσικό αποτέλεσμα την ενίσχυση των αρνητικών στερεοτύπων που εντέχνως εκμεταλλεύεται η ξενοφοβική Ακροδεξιά.
Προφανώς και η Κρήτη οφείλει να δεχθεί αξιοπρεπείς δομές υποδοχής και φιλοξενίας, μη ξεχνώντας πως το προσφυγικό δεν αποτελεί πρόσκαιρη κρίση, αλλά διαχρονικό φαινόμενο που θα εντείνεται όσο ενισχύεται η γεωπολιτική ρευστότητα, οι οικονομικές ανισότητες και η κλιματική αλλαγή.
Υπάρχει κίνδυνος έξαρσης της ακροδεξιάς λόγω μεταναστευτικού στην Κρήτη με τη μεγάλη προοδευτική παράδοση;
Μπορεί οι Κρητικοί να έχουν συνείδηση του ρόλου των μεταναστών στην υποστήριξη της ευημερίας που απολαμβάνουν, δεν είμαι ωστόσο βέβαιος ότι η πατροπαράδοτη φιλοξενία και οι δημοκρατικές περγαμηνές αποτελούν ικανοποιητικό ανάχωμα έναντι της αντίληψης ότι ο μετανάστης αποτελεί την ίδια στιγμή εργαλείο ευημερίας και απειλή.
Με εντυπωσιακή ευκολία η κυβέρνηση επιλέγει για εντελώς πρόσκαιρα οφέλη, επικοινωνιακούς αντιπερισπασμούς και γοητεία του ακροδεξιού ακροατηρίου, την ακραία ρητορική περί «επιχείρησης εισβολής στην Ευρώπη» και περί «αντικατάστασης πληθυσμού».
Δεν δείχνει να έχει διδαχθεί τίποτα από τη διεθνή και δυστυχώς και ευρωπαϊκή εμπειρία πως η υιοθέτηση της Ακροδεξιάς ατζέντας απλώς την κανονικοποιεί και της παραδίδει ισχύ και εντέλει και την εξουσία.
Η Κρήτη εξαιτίας της φιλελεύθερης παράδοσής της ίσως διαθέτει περισσότερες αντιστάσεις, όμως το κλίμα που συνολικά διαμορφώνεται από ΜΜΕ και κυρίως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διαβρώνουν την κοινωνία με ταχείς ρυθμούς.
Και ο πρωθυπουργός και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατάγονται από την Κρήτη. Δεν είναι μια σύμπτωση που επιβεβαιώνει την τεράστια επιρροή της Κρήτης στην πολιτική ζωή;
Κατά μια ειρωνεία της τύχης, το προηγούμενο της καθαίρεσης Κασσελάκη από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ-Π-Σ διάστημα, είχαμε Κρητικούς στην ηγεσία των τριών τότε πρώτων κομμάτων.
Σύμπτωση βέβαια που όπως λέτε, ναι δείχνει το ειδικό βάρος μιας ξεχωριστής δυναμικής που εμφανίζει μια περιοχή της Ελλάδας με ιδιαίτερο πλούτο, δυνατότητες, ποικιλομορφία, ανθρώπινο δυναμικό και παράδοση βαθιά πίσω στο χρόνο, με τα θετικά αλλά και τις παθογένειες και τα βαρίδια, τις αρετές και τις αγκυλώσεις.
Με τις μπαλωθιές, τις βεντέτες, τις παραβάσεις του ΚΟΚ κοκ συχνά φαίνεται ότι η Κρήτη είναι υπεράνω του νόμου. Υπάρχει τέτοια συλλογική εσωτερίκευση ειδικών προνομίων;
Εάν κάποτε η οπλοκατοχή στην Κρήτη είχε το άλλοθι της παραδοσιακής λεβεντιάς ή έστω της επίφασης κάποιας αντιεξουσιαστικότητας - καπετανιλίκι -, σήμερα σε συνδυασμό με την ευκολία της οπλοχρησίας σημαίνει βία, απανθρωπιά, συμπλεγματικότητα, αντικοινωνικότητα, τρομοκρατία.
Οι ορεινές κοινωνίες βασίζονται σε ισχυρές οικογενειακές δομές. Το σόι, η φαμίλια με αυστηρή πατριαρχική ιεραρχία αποτελούν διαχρονικά το στόχο των παραδοσιακών πολιτικών που έχτιζαν καριέρες μέσω της πολιτικής αντιπαροχής. Ασφαλής διοχέτευση ψήφων μέσω της επιρροής του πάτερ φαμίλια με αντάλλαγμα την πολιτική προστασία. Τόσο απλά, τόσο κυνικά.
Δεν θα ξεχάσω την απάντηση γέροντα σε καφενείο των Ζωνιανών, παραμονές ευρωεκλογών του 1999, όπου βρέθηκα ως βουλευτής τότε με συντρόφους μου από το Ρέθυμνο, να ζητάμε ψήφους για τον ΣΥΝ: ¨Να σε ψηφίσω. Αλλά αν αύριο σε πάρω τηλέφωνο να μου βγάλεις το γιο από τα κρατητήρια, θα μου τόνε βγάλεις;¨
Τα φαινόμενα παραβατικότητας και εγκληματικότητας που δυστυχώς μέσα στο χρόνο απλώθηκαν σε πολλές περιοχές της ενδοχώρας, άλλαξαν έντονα το κοινωνικό και πολιτισμικό τοπίο στο νησί.
Ζητούνται λοιπόν επειγόντως πολιτικές και πολιτισμικό όραμα που μπορούν να εμπνεύσουν την κοινωνία και να γοητεύσουν τους νέους, αποκαθιστώντας τη φθαρμένη κοινωνική συνοχή, θωρακίζοντας παράλληλα με κώδικες αρχών και αξιών που ξέφτισαν στον κυνισμό της εποχής μας.
Στις εκλογές του 2023 η Κρήτη βάφτηκε μπλε για πρώτη φορά μετά από 50 χρόνια. Πώς το εξηγείτε;
Σίγουρα η απώλεια εμπιστοσύνης προς τα προοδευτικά κόμματα-ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ΠΑΣΟΚ, Νέα Αριστερά- αποτέλεσε τον βασικό λόγο. Δεν έπειθαν για πολλούς λόγους. Αξιοσημείωτο είναι όμως, πως οι μεγάλες απώλειες του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ οφείλονται κυρίως στην αποχή από την κάλπη των απογοητευμένων που δεν πήγαν όμως αλλού.
Και βέβαια η κυβερνητική προπαγάνδα περί σταθερότητας σε συνδυασμό με τα πρωτοφανή ποσά, μικρά και μεγάλα, που μοιράστηκαν με τη μορφή στήριξης και επιδομάτων λόγω υγειονομικής και οικονομικής κρίσης και με πλήρη άρση των δημοσιονομικών δεσμεύσεων της χώρας. Μένει να φανεί η επιρροή και το εύρος του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ στη μετακίνηση ψηφοφόρων προς τη ΝΔ, που προφανώς δεν περιποιεί τιμή σε κανένα πολίτη. Βέβαια η επίδοση της ΝΔ στις εκλογές του 2023 στον αγροτικό κόσμο της χώρας, ανέβηκε στο σεβαστό 47%.
Πού αποδίδετε την αδυναμία της προοδευτικής αντιπολίτευση να εμπνεύσει την κοινωνική πλειοψηφία πείθοντας για μια κυβερνητική εναλλακτική πρόταση;
Η πρωτοφανής στα χρονικά ανισορροπία του πολιτικού συστήματος αποτελεί και το σημαντικότερο νομίζω πρόβλημα της χώρας.
Μια ανεξέλεγκτη κυβέρνηση που βουλιάζει στα σκάνδαλα και τις ανεπάρκειες εξαιτίας της αλαζονείας και της αίσθησης της παντοδυναμίας, αφού νιώθει πως κανείς δεν την απειλεί. Δεν έχει ξανασυμβεί οι πολίτες ενώ αισθάνονται απογοήτευση, φόβο και οργή, νιώθοντας πως όλα είναι αβέβαια εκτός του ότι μας περιμένουν όλο και μεγαλύτερα προβλήματα, να μη πείθονται πως τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης έχουν να προτείνουν και να εγγυηθούν ρεαλιστικό εναλλακτικό λόγο.
Δεν είναι μόνο η χαμένη εμπιστοσύνη σε πρόσωπα, συμπεριφορές και πρακτικές, ούτε η άρνηση εκ μέρους των προοδευτικών κομμάτων να αναστοχαστούν τους λόγους των αποτυχιών τους. Είναι και ο παραλογισμός της πλήρους αδυναμίας συνεννόησης σε οτιδήποτε. Η διαιώνιση του ακήρυχτου εμφυλίου, όπου η αίσθηση ότι οι προσωπικές φιλοδοξίες και ο παραγοντισμός βαραίνουν περισσότερο από την ανάγκη εξόδου από τη γενικευμένη παρακμή στην οποία νιώθει ότι βουλιάζει η κοινωνία.
Ούτως η άλλως σε μια πραγματικότητα όπου τίποτα δεν είναι όπως χθες, τα κόμματα όπως τα ζήσαμε ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους. Ο νόμος της εξέλιξης δεν αφορά μόνο στη φύση και τα έμβια όντα, αλλά και στην πολιτική.
