Τα χτεσινά αμερικανικά χτυπήματα στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις δεν σήμαναν μόνο την επίσημη είσοδο των ΗΠΑ στον προληπτικό πόλεμο που εξαπέλυσε το Ισραήλ κατά του Ιράν. Συνιστούν επίσης ένα σημείο καμπής για το παγκόσμιο σύστημα. Γίνεται πια φανερό ότι ο πλανήτης έχει μπει σε μια νέα εποχή. Παρόλο που σημαντικές πτυχές αυτής της νέας εποχής παραμένουν άδηλες όσο οι πολεμικές επιχειρήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, μπορούμε να σταθούμε σε τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά της:
1. Η διεθνής νομιμότητα και ο ΟΗΕ έχουν καταστεί άνευ σημασίας. Πάντοτε οι μεγάλες δυνάμεις καταπατούσαν τη διεθνή νομιμότητα και περιφρονούσαν τον ΟΗΕ όταν το επέτασσαν τα συμφέροντά τους. Επιχειρούσαν όμως κάποιον τρόπο να πείσουν ότι οι πράξεις τους δεν ήταν ασύμβατες με το διεθνές δίκαιο. Αυτή η προσπάθεια δεν γίνεται πλέον. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις δηλώσεις Ισραήλ, ΗΠΑ και ΕΕ δεν υπάρχει καμιά αναφορά στο αν ο πόλεμος κατά του Ιράν παραβιάζει τη διεθνή νομιμότητα -δεν υπάρχει αμφιβολία ότι την παραβιάζει. Ούτε κανείς δείχνει πια ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το τι κάνει και τι λέει ο ΟΗΕ.
Η νέα φάση στην οποία έχουμε μπει, χαρακτηρίζεται από το δίκιο του ισχυρότερου, τις σφαίρες επιρροής και τις διαβουλεύσεις μεταξύ των αυτοκρατοριών ερήμην των πολυμερών οργανισμών, όταν χρειάζεται να βρεθούν συμβιβασμοί και νέες διεθνείς ισορροπίες. Υπό μια έννοια, ο 21ος αιώνας μοιάζει αρκετά με τον 19ο, μετά τους Ναπολεόντειους Πολέμους. Ωστόσο, η γενικευμένη αστάθεια που τείνει να γίνει καθεστώς και οι διαρκείς πόλεμοι που έχουν κατά κύριο λόγο θύματα τους αμάχους, διαφοροποιούν την εποχή μας από το πρότυπο του προπροηγούμενου αιώνα.
2. Σε βάθος χρόνου ο πόλεμος εναντίον του Ιράν θα οδηγήσει στη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Μοιάζει οξύμωρο ότι ο πόλεμος που έχει ως διακηρυκτικό στόχο την εξάλειψη ενός πυρηνικού προγράμματος, μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων πυρηνικών προγραμμάτων. Ωστόσο, δεν είναι οξύμωρο, αν σκεφτούμε ότι αυτή τη στιγμή σε όλο τον κόσμο διάφοροι ηγέτες αναδυόμενων χωρών συγκρίνουν τη Βόρεια Κορέα που έχει πυρηνικά όπλα και είναι απολύτως ασφαλής με το Ιράν που δεν έχει ή με τη Λιβύη του Καντάφι που είχε εγκαταλείψει το δικό της πρόγραμμα όπλων μαζικής καταστροφής. Το προφανές (και άκρως τρομακτικό) συμπέρασμα είναι ότι σε έναν κόσμο όπου βασιλεύει το δίκιο του ισχυρότερου και η κυριαρχία των κρατών καταπατάται κατά το δοκούν, τα όπλα μαζικής καταστροφής συνιστούν τη μόνη αποτελεσματική ασπίδα από τις ξένες απειλές.
Πρόκειται για άκρως επικίνδυνη εξέλιξη για την ανθρωπότητα, μιας και όσο διαδίδονται τα πυρηνικά, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος χρήσης τους.
3. Ο πόλεμος πυροδοτεί σημαντική γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή. Ανεξάρτητα από την τελική έκβαση του πολέμου, πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι το Ιράν δεν θα συνεχίζει να παίζει το ίδιο ρόλο στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ του Τραμπ δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται να καταγράψουν ηγεμονική παρουσία στην περιοχή, κάτι που σήμανε σημαντικές οικονομικές επενδύσεις και παρουσία αυξημένων στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή. Τέλος, για το Ισραήλ η γενοκτονία στη Γάζα και ο πόλεμος στο Ιράν σηματοδοτούν το τέλος της προσπάθειας κανονικοποίησης του ως κράτος. Το κενό που φαίνεται να δημιουργείται, μπορεί να δώσει σημαντικές ευκαιρίες σε νέες δυνάμεις όπως η Τουρκία και να οδηγήσει σε νέα πλέγματα συμμαχιών.
4. Η νέα εποχή αναδύεται μέσα από ποταμούς αίματος. Καλό είναι να θυμόμαστε πάντα ότι «ο πόλεμος δεν είναι εικόνα στις ειδήσεις». Από ηθικής σκοπιάς, αν κάτι χαρακτηρίζει τους καιρούς μας, είναι η πλήρης απαξίωση της ανθρώπινης ζωής.
Είναι ζοφερή η νέα εποχή που ανέτειλε.
