Την ίδια στιγμή που οι ηγέτες της Ευρώπης προσπαθούν να δώσουν μια απάντηση για το πως θα ενισχύσουν την Ευρωπαϊκή Άμυνα και πως θα αντιμετωπίσουν την νέα διεθνή συγκυρία για την Ουκρανία, δημοσιεύονται απογοητευτικά στοιχεία που δείχνουν πως η ΕΕ κυριολεκτικά ασθμαίνει ακόμη και στην μετακίνηση στρατιωτικών δυνάμεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), η στρατιωτική κινητικότητα στην Ευρώπη παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την επιχειρησιακή ετοιμότητα των ενόπλων δυνάμεων.
Παρά την υιοθέτηση από το 2018 ενός σχεδίου δράσης για τη στρατιωτική κινητικότητα, η πρόοδος που έχει σημειωθεί κρίνεται ανεπαρκής, με τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίζουν διαφορετικές ταχύτητες στην εφαρμογή των μέτρων. Οι δυσκολίες που παρατηρούνται στη μετακίνηση στρατιωτικών δυνάμεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπογραμμίζουν την ανάγκη για έναν πιο αποτελεσματικό και ενιαίο μηχανισμό συντονισμού, ιδίως σε μια περίοδο όπου η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει καταστήσει τη στρατιωτική ετοιμότητα πιο επιτακτική από ποτέ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχείρησε να ενισχύσει τις προσπάθειες με το δεύτερο σχέδιο δράσης, που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2022, εν μέσω κλιμακούμενων γεωπολιτικών εντάσεων. Για πρώτη φορά, ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2021-2027 περιλαμβάνει ειδικά κονδύλια ύψους 1,69 δισ. ευρώ για τη βελτίωση υποδομών διπλής χρήσης, ωστόσο η κατανομή των πόρων και η υλοποίηση των έργων καθυστερούν αισθητά. Η έλλειψη συντονισμού ανάμεσα στην ΕΕ και τα κράτη-μέλη αποτελεί βασικό εμπόδιο, με αποτέλεσμα η στρατιωτική κινητικότητα να παραμένει κατακερματισμένη και χωρίς έναν ενιαίο φορέα διαχείρισης.
Η κατάσταση επηρεάζει άμεσα και την Ελλάδα, η οποία, λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη μετακίνηση στρατευμάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού. Παρά τα πλεονεκτήματά της, η χώρα δεν έχει αξιοποιήσει επαρκώς το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα να μην έχουν εγκριθεί σημαντικά έργα υποδομών διπλής χρήσης. Από την άλλη πλευρά, στη νότια οδό προς την Ουκρανία, η ΕΕ δεν χρηματοδότησε κανένα έργο στην Ελλάδα και συνεισέφερε μόνο με χαμηλό ποσό σε έναν συμμετέχοντα σε βουλγαρική κοινοπραξία. Η Ελλάδα υπέβαλε δύο προτάσεις έργων στο πλαίσιο της πρόσκλησης του 2023, οι οποίες έλαβαν βαθμολογία ανώτερη της ελάχιστης απαιτούμενης, αλλά δεν επιλέχθηκαν λόγω έλλειψης χρηματοδότησης. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η στάθμιση που δόθηκε στα στρατιωτικά κριτήρια και στις γεωπολιτικές πτυχές κατά την επιλογή των έργων ήταν ανεπαρκής, δημιουργώντας ερωτήματα για την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων.
Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου αναδεικνύει την ανάγκη για άμεση βελτίωση του συντονισμού, αύξηση των επενδύσεων και επιτάχυνση των διαδικασιών, ώστε όλα τα κράτη-μέλη να επωφεληθούν ισότιμα από τα κονδύλια που διατίθενται για τη στρατιωτική κινητικότητα. Καθώς η γεωπολιτική αβεβαιότητα εντείνεται, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση της ενίσχυσης της αμυντικής της ετοιμότητας, διασφαλίζοντας ότι μπορεί να ανταποκριθεί έγκαιρα και αποτελεσματικά σε κάθε πιθανή κρίση.
