Αν και δεν έχει ολοκληρωθεί η εκλογή της νέας ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ, εντούτοις, μπορούμε να πούμε πλέον ότι έχουμε μπει στην επόμενη ημέρα του χώρου της Κεντροαριστεράς. Τα νέα δεδομένα συνοδεύονται βέβαια και από νέα ερωτήματα. Συγκεκριμένα:
1. Πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει στις δημοσκοπήσεις το ΠΑΣΟΚ;
Σε όλες τις μετρήσεις που έχουν γίνει το τελευταίο διάστημα, το ΠΑΣΟΚ καταγράφει ένα μεγάλο προβάδισμα έναντι του ΣΥΡΙΖΑ, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση. Ωστόσο, τα κέρδη που αποκομίζει είναι αρκετά μικρότερα από τη φθορά του ΣΥΡΙΖΑ.
Η εκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη και η συνεχιζόμενη κρίση του ΣΥΡΙΖΑ λογικά θα δώσουν δημοσκοπική ώθηση στο ΠΑΣΟΚ. Αν όμως αυτή η δημοσκοπική άνοδος δεν ξεπεράσει το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2023, γρήγορα ο ενθουσιασμός από την επανεκλογή Ανδρουλάκη θα καμφθεί. Μόνο με ένα ποσοστό της τάξης του 20% θα μπορέσει το ΠΑΣΟΚ να εμφανιστεί ως αντίπαλο δέος απέναντι στη ΝΔ. Αν το ΠΑΣΟΚ απλώς κρατήσει τη θέση της (οιονεί) αξιωματικής αντιπολίτευσης, χωρίς να διεκδικεί βάσιμα την εξουσία, θα αρχίσουν οι γκρίνιες στο εσωτερικό του κόμματος και θα δοθεί χώρος στις δυνάμεις στα αριστερά να ανασυγκροτηθούν.
2. Με ποια τακτική θα κινηθεί ο Ανδρουλάκης για να διευρύνει τις δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ;
Η γενική εικόνα των εκλογικών αποτελεσμάτων και του προεκλογικού διαλόγου είναι ότι το ΠΑΣΟΚ κλίνει προς το Κέντρο και όχι προς τα αριστερά. Πρέπει να αναμένουμε λοιπόν ότι ο Ανδρουλάκης θα επιχειρήσει να ενισχύσει τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ στον μεσαίο χώρο, αμφισβητώντας την πρωτοκαθεδρία Μητσοτάκη.
Για να επιτευχθεί αυτή η κίνηση προς το Κέντρο, οι δύο «κεντρώοι» υποψήφιοι για την αρχηγία (Γερουλάνος, Διαμαντοπούλου) πρέπει να αποκτήσουν κεντρικό ρόλο τόσο στην επικοινωνία όσο και στη διαμόρφωση της γραμμής του ΠΑΣΟΚ. Μέχρι τώρα ο Ανδρουλάκης δεν έχει εμπιστευτεί στελέχη έξω από τον στενό κύκλο του. Ενδεχομένως, τώρα το πράξει αφού είναι πιο ισχυρός από ποτέ και δεν αμφισβητείται. Είναι ζητούμενο βεβαίως το πώς θα ανταποκριθούν οι Γερουλάνος και Διαμαντοπούλου σε μια ενδεχόμενη πρόσκληση Ανδρουλάκη. Θα αναλάβουν τους όποιους ρόλους τους δοθούν ή θα επιλέξουν να συνεχίσουν από τη θέσης της αξιωματικής αντιπολίτευσης;
3. Θα επιχειρήσει ο Ανδρουλάκης συνεργασίες με τα άλλα προοδευτικά κόμματα;
Το μήνυμα από τις κάλπες του ΠΑΣΟΚ ήταν καθαρό: Το ΠΑΣΟΚ θα πορευτεί μόνο προς τις εθνικές εκλογές. Άλλωστε η δήλωση του Νίκου Ανδρουλάκη «παρέλαβα κόμμα, δεν θα παραδώσω συνιστώσα» ήταν αυτή που καθόρισε την ατζέντα της προεκλογικής μάχης. Στα σχέδια Ανδρουλάκη δεν συμπεριλαμβάνεται η «ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς». Ειδικά απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται ότι το ΠΑΣΟΚ θα κρατήσει τις μεγαλύτερες δυνατές αποστάσεις για να μη συνδεθεί εμμέσως με την κρίση του.
Ωστόσο, δεν πρέπει να αποκλείσουμε τριών ειδών ανοίγματα προς τα αριστερά: Πρώτον, κοινές πρωτοβουλίες της αντιπολίτευσης στη Βουλή -όπως είχε γίνει με την πρόταση μομφής. Δεύτερον, προσπάθεια προσεταιρισμού συγκεκριμένων στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ που δεν θεωρούνται «τοξικά». Τρίτον, κινήσεις «φιλίας» προς την Νέα Αριστερά, οι οποίες (να κρίνουμε από το κλίμα στο Πανελλαδικό Συντονιστικό του κόμματος το περασμένο Σαββατοκύριακο) δεν θα τύχουν ευνοϊκής υποδοχής.
4. Θα μπορέσει ο ΣΥΡΙΖΑ να σταματήσει την πτώση του;
Αν πριν ένα μήνα διατύπωνε κανείς την εκτίμηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να πέσει και κάτω από το 50% του 14,92% που πήρε στις ευρωεκλογές, θα ακουγόταν παράλογος. Τώρα το σενάριο αυτό είναι ρεαλιστικό. Για την ακρίβεια ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να πάει ακόμα πιο κάτω.
Μετά την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής να αποκλείσει τον Κασσελάκη επισφραγίστηκε ότι στην επόμενη μέρα του ΣΥΡΙΖΑ δεν συμπεριλαμβάνεται ο πρώην αρχηγός του. Στο συνέδριο δεν υπάρχει περίπτωση να τεθεί υπό ερώτηση η απόφαση της ΚΕ. Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι αν θα φύγει ο Κασσελάκης αλλά πόσοι θα τον ακολουθήσουν. Μέχρι το περασμένο Σαββατοκύριακο ήταν βέβαιο ότι η επικείμενη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ θα σήμαινε την έκπτωση του από τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Βουλή. Πλέον, τίθεται υπό ερώτηση πόσοι βουλευτές θα αποχωρήσουν.
Ακόμα όμως και αν δεν χάσει μέρος από την Κοινοβουλευτική Ομάδας του, η προοπτική για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ζοφερή. Ένα κόμμα συρρικνωμένο και απαξιωμένο πολύ δύσκολα μπορεί να ανασυγκροτηθεί. Μόνη αχτίδα για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι το ότι μεγαλύτερο τμήμα των απωλειών του μετακινείται αυτή τη στιγμή προς την «αδιευκρίνιστη ψήφο» και όχι προς κάποιο άλλο κόμμα. Η νέα ηγεσία του κόμματος θα έχει τιτάνιο έργο να φέρει σε πέρας.
5. Θα μπορέσει η Κεντροαριστερά να εκφράσει τα λαϊκά στρώματα;
Αυτή είναι η ερώτηση του 1 εκατομμυρίου γιατί από την απάντησή της εξαρτάται το αν θα ανατραπεί η κυριαρχία Μητσοτάκη. Σε όλη την Ευρώπη η κρίση της σοσιαλδημοκρατίας έχει ως βασική αιτία την απομάκρυνσή της από τα λαϊκά στρώματα λόγω των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που εφάρμοσαν οι κεντροαριστερές κυβερνήσεις. Στην Ελλάδα από τις έρευνες προκύπτει ότι οι πιο φτωχοί δεν έχουν ως βασικές επιλογές στο ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά προτιμούν τα κόμματα που εμφανίζονται ως «έξω από το σύστημα». Θα μπορέσει ο κεντροαριστερός χώρος αυτήν την κατάσταση; Προς το παρόν μοιάζει αμφίβολο.
