Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν από τον «Ριζοσπάστη» ένα πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ (υπογραφή συντάκτη Δ. ΟΡΦ.) για τα Κέντρα Δεδομένων (Data Centers) στις Ηνωμένες Πολιτείες:
Σε μάστιγα που καταβροχθίζει τεράστιες ποσότητες νερού, ηλεκτρικού ρεύματος, γης και ακριβών μετάλλων απαραίτητων για τα τεχνολογικά μονοπώλια εξελίσσονται εδώ και χρόνια τα λεγόμενα Data Centers, τα Κέντρα Δεδομένων, που διαχειρίζονται τεράστιες ποσότητες δεδομένων μέσω διαδικτύου.
Τα Data Centers –που τα λανσάρει και στη χώρα μας ως «προοπτική ανάπτυξης» η κυβέρνηση Μητσοτάκη– δεν ήρθαν για να κάνουν τη ζωή μας καλύτερη, αλλά δυσκολότερη. Χιλιάδες Αμερικανοί που ζουν σε περιοχές όπου έχουν ανεγερθεί και λειτουργούν τεράστια Κέντρα Δεδομένων έμαθαν από πρώτο χέρι ότι στον καπιταλισμό τα μονοπώλια έχουν μόνο έναν κανόνα: Τη μεγιστοποίηση των κερδών των λίγων σε βάρος των πολλών, που μπροστά σε αυτά η υγεία του λαού και το περιβάλλον δεν είναι οι πρώτες προτεραιότητες.
Η καπιταλιστική ανάπτυξη και κερδοφορία (και) στην περίπτωση των Data Centers αναγκάζει ολοένα και περισσότερο τα λαϊκά στρώματα στις ΗΠΑ να αγωνιστούν για να εξασφαλίσουν τα στοιχειώδη: Νερό, γη για αγροτική παραγωγή, καθαρό περιβάλλον. Και επειδή οι Αμερικανοί ζουν στη χώρα με μακράν τα περισσότερα Κέντρα Δεδομένων διεθνώς, συνειδητοποιούν –παρότι γαλουχήθηκαν με το παραμύθι του «αμερικάνικου ονείρου»– τι σημαίνει αυτή η ανάπτυξη για τους λίγους.
Πολυετή αρνητική εμπειρία
Μολονότι οι «πρόγονοι» των Κέντρων Δεδομένων στις ΗΠΑ παρουσιάστηκαν πριν από περίπου 80 χρόνια και η έκρηξη της ανάπτυξής τους ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990 με την εξάπλωση του ίντερνετ, η εξέλιξή τους πήρε εκρηκτικές διαστάσεις με τη γενικευμένη χρήση του ChatGPT (Generative AI) πριν από τρία χρόνια, γεγονός που προκάλεσε το μεγαλύτερο κύμα κατασκευής τους στην Ιστορία. Τα Data Centers μετατράπηκαν σε τεράστια «Εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης», εξαρτημένα από ισχυρά συστήματα υγρής ψύξης και πολύ μεγάλες καταναλώσεις ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε γενικές γραμμές, είναι συνυφασμένα με κάθε έκφανση της ψηφιακής ζωής. Αποτελούν ένα τεράστιο πλέγμα αποθήκευσης, επεξεργασίας και διακίνησης δεδομένων κρατών, τραπεζών, επιχειρήσεων, εφαρμογών cloud (υπολογιστικού νέφους), κοινωνικών δικτύων και συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, από τα οποία εξαρτώνται μια σειρά από υπηρεσίες και προϊόντα στα οποία έχουν πρόσβαση δισεκατομμύρια άνθρωποι. Τα Κέντρα Δεδομένων είναι απαραίτητα για την περαιτέρω ψηφιοποίηση της οικονομίας και τη μεγιστοποίηση της ισχύος τεχνολογικών μονοπωλίων, στο πλαίσιο της διαπάλης μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων προκειμένου να καταλάβουν το μεγαλύτερο δυνατό μερίδιο από το ξαναμοίρασμα αγορών, πηγών και δρόμων εμπορίου.
Οι ανάγκες των Κέντρων Δεδομένων σε τεράστιες ποσότητες ρεύματος, νερού (για τη λειτουργία συστημάτων υγρής ψύξης) και έκτασης γης (σε βάρος αγροτικών και οικιστικών περιοχών) ασκούν έντονες πιέσεις στα λαϊκά στρώματα. Οι λαϊκές ανάγκες, σε ό,τι αφορά τις αστικές κυβερνήσεις, έρχονται σε δεύτερη μοίρα.
Πριν από 6 χρόνια, τα Κέντρα Δεδομένων κατανάλωναν το 1,1% της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις κατανάλωσαν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ολόκληρες χώρες. Μέχρι το 2030 υπολογίζεται ότι θα καταναλώνουν ετησίως περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από την Ιαπωνία, ενώ οι ανάγκες τους σε νερό θα προσεγγίζουν τη συνολική κατανάλωση της Νέας Υόρκης. Παράλληλα, θα απορροφούν τουλάχιστον το 6% της παγκόσμιας ζήτησης σε κρίσιμα μέταλλα. Μέχρι το 2030 η ζήτηση νερού για τη λειτουργία των Κέντρων Δεδομένων αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί, ενώ ήδη μεγάλο μέρος των εγκαταστάσεων βρίσκεται σε περιοχές με έντονη λειψυδρία. Αυτά ενώ ήδη στις ΗΠΑ υπάρχουν ελλείψεις υποδομών ύδρευσης αξίας 58 δισ. δολαρίων.
Κουμάντο από μια χούφτα μονοπώλια
Οι ΗΠΑ διατηρούν σήμερα τον μεγαλύτερο αριθμό Data Centers παγκοσμίως, 5.427 σύμφωνα με το cloudscene.com. Ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες έρχονται δεύτερες, διαθέτοντας (μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο) 2.269 Κέντρα Δεδομένων. Με μεγάλη διαφορά ακολουθούν η Κίνα με 450 επίσημα καταγεγραμμένα Data Centers, ο Καναδάς με 337, η Ρωσία με 251 και η Ιαπωνία με 222.
Η υπεροχή των ΗΠΑ μεγιστοποιεί τις επιπτώσεις λειτουργίας τους σε περιβάλλον και τοπικές κοινωνίες, προκαλώντας την ανάγκη για δράση. Κουμάντο κάνει μια χούφτα τεχνολογικά μονοπώλια, με την «Amazon» του δισεκατομμυριούχου Τζεφ Μπέζος να βρίσκεται στην κορυφή της «πυραμίδας». Απόλυτος κυρίαρχος είναι η «Amazon Web Services» (AWS), που διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο σε Βιρτζίνια, Οχάιο και Όρεγκον. Έπεται η «Microsoft Azure» και ακολουθούν «Google Cloud», «Meta Platforms» και «Apple & Oracle». Αυτές οι εταιρείες ελέγχουν το 62% των Data Centers στις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, συνεργάζονται με κτηματομεσιτικά μονοπώλια («Digital Realty» και «Equinix») και με τα ισχυρότερα κατασκευαστικά μονοπώλια («Turner Construction», «DPR Construction», «Holder Construction»). Όλοι αυτοί οι μονοπωλιακοί όμιλοι, ισχυρό τμήμα της αστικής τάξης, απολαμβάνουν ιδιαίτερα προνόμια, φοροαπαλλαγές, ευνοϊκές συνθήκες στη χρήση γης κ.λπ.
Διευρύνονται οι λαϊκές αντιδράσεις
Λόγω αυτής της κατάστασης, οι τοπικές κοινωνίες αντιδρούν στην ασύδοτη δράση των Κέντρων Δεδομένων. Έκθεση που δημοσίευσε τον περασμένο Γενάρη το «Heatmap» κατέγραψε ότι το 2025 στις ΗΠΑ σχεδόν τετραπλασιάστηκε ο αριθμός των ματαιώσεων σχεδίων για ανέγερση Κέντρων Δεδομένων σε σχέση με το 2024, λόγω λαϊκών αντιδράσεων. Το 2025, ακυρώθηκαν στις ΗΠΑ σχέδια για τη δημιουργία 25 Κέντρων Δεδομένων. Από αυτά, τα 21 αφορούσαν την ακύρωση Κέντρων Δεδομένων που ανακοινώθηκαν μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2025.
Η Έλενα Σλόσμπεργκ, διευθύντρια της οργάνωσης «Coalition to Protect Prince William County», μιλώντας στην εφημερίδα της Βιρτζίνια «Virginia Independent News», επεσήμανε: «Οι άνθρωποι απλά δεν αντέχουν. Εντείνουν τις προσπάθειες για να προστατεύσουν τα μέρη που ζουν, εντείνουν τον αγώνα τους για να προστατεύσουν και τα μέρη των επόμενων γενιών. Ποιος θέλει να ζήσει σε μια κόλαση με κτίρια - μεγαθήρια που κάνουν συνεχή θόρυβο και εκπέμπουν καυσαέρια από τη χρήση ντίζελ;»
Δεν είναι τυχαίο που μια από τις μεγαλύτερες οργανώσεις κατά της ασύδοτης λειτουργίας και εξάπλωσης των Data Centers εκδηλώθηκε στη Βιρτζίνια, καθώς διαθέτει τα περισσότερα Data Centers στις ΗΠΑ (πάνω από 600). Ακολουθούν το Τέξας, η Καλιφόρνια και το Οχάιο: Το Τέξας επειδή διαθέτει φτηνή πρόσβαση σε Ενέργεια και φτηνή γη, η Καλιφόρνια επειδή εκεί έχουν την έδρα τους οι περισσότερες εταιρείες της Silicon Valley και το Οχάιο επειδή τα τελευταία χρόνια έχει θεσπίσει σημαντικά φορολογικά κίνητρα.
Όσοι ζουν σε περιοχές όπου λειτουργούν Data Centers βλέπουν τους λογαριασμούς ρεύματος να εκτοξεύονται, καθώς οι εταιρείες ρεύματος μετακυλίουν σε αυτούς το κόστος αναβάθμισης δικτύων. Καταγγέλλουν συνεχή θόρυβο από τους γιγαντιαίους ανεμιστήρες ψύξης, αισθητική αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος από τις τεράστιες κτιριακές εγκαταστάσεις που «ξεφυτρώνουν» στις περιοχές τους και αύξηση των καυσαερίων, λόγω ακατάπαυστης λειτουργίας γεννητριών ντίζελ.
Σε ρεπορτάζ της «Washington Post» στις 15 Απρίλη για τη δυσαρέσκεια που προκαλεί στους Αμερικανούς η λειτουργία των Data Centers, αναφέρεται δημοσκόπηση του περασμένου Μάρτη από το Washington Post-Schar School, όπου το 59% των κατοίκων της Βιρτζίνια δεν αισθάνεται άνετα με τη λειτουργία των Κέντρων Δεδομένων, θεωρώντας τα το ίδιο ανεπιθύμητα με τους πυρηνικούς σταθμούς. Σε δημοσκόπηση που έκανε τον Γενάρη η σχολή Marquette Law School, καταγράφεται ότι το 62% των Αμερικανών θεωρεί ασύμφορο το κόστος των Κέντρων Δεδομένων.
Πολλές κοινότητες σε Πολιτείες όπως η Βιρτζίνια και το Τέξας ξεσηκώνονται για να σταματήσουν τις συνθήκες κόλασης που προκαλούν τα μονοπώλια. Δραστηριοποιούνται έντονα σε Δημοτικά Συμβούλια και Πολιτειακά Κοινοβούλια, απαιτώντας διαφάνεια, λήψη μέτρων και ακύρωση αδειών ανέγερσης Κέντρων Δεδομένων χωρίς συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Καταψηφίζουν δημοτικούς συμβούλους ή βουλευτές που ενέκριναν τερατώδη Data Centers σε βάρος των τοπικών υποδομών.
Οργανώνουν διαδηλώσεις ή τοπικές δράσεις ενημέρωσης για να ενεργοποιήσουν κι άλλα τμήματα της κοινωνίας.
Η αντικειμενική ανάγκη για επιβίωση αναγκάζει τους Αμερικανούς να βγουν στους δρόμους, παρότι είναι αισθητή η έλλειψη πραγματικής επαναστατικής δύναμης ικανής να συγκρουστεί με την ίδια την εξουσία του κεφαλαίου, ωστόσο συνειδητοποιείται από περισσότερο λαϊκό κόσμο ότι πρέπει να διεκδικήσει τα δικαιώματά του.
Ορισμένες από τις οργανώσεις που έχουν δημιουργηθεί, με τη μορφή ΜΚΟ, είναι η «Food & Water Watch» και η αφροαμερικανική αγωνιστική ένωση NAACP.
Η «Food & Water Watch» ιδρύθηκε το 2005 στην Ουάσιγκτον και λειτουργεί με στόχο την προάσπιση της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και της πρόσβασης σε καθαρό νερό και ασφαλή τρόφιμα. Οι πόροι χρηματοδότησης προέρχονται αποκλειστικά από συνδρομές μελών και μεμονωμένους δωρητές. Επικρίνει ανοιχτά τον καπιταλισμό, κατηγορώντας τα τεχνολογικά μονοπώλια («Big Tech») ότι λεηλατούν τους δημόσιους πόρους σε βάρος της κοινωνίας.
Η NAACP («National Association for the Advancement of Colored People») επεκτείνει τη δράση της κατά της ασύδοτης λειτουργίας των Data Centers με την εκστρατεία «Stop Dirty Centers», καταγγέλλοντας ότι χτίζονται δυσανάλογα σε φτωχές αφροαμερικανικές κοινότητες, τους στερούν το νερό και κάνουν το ηλεκτρικό ρεύμα ακριβότερο.
Ο συνασπισμός «Data Center Reform Coalition» είναι επίσης ένα δίκτυο περιβαλλοντικών, κοινοτικών οργανώσεων με κέντρο τη Βιρτζίνια, που πιο... θεσμικά ζητάει διαφάνεια και κρατική εποπτεία στις κατασκευές και στα δίκτυα, αλλά και στις προϋποθέσεις για τη λειτουργία τους. Τέλος, υπάρχει το «Παρατηρητήριο Κέντρων Δεδομένων» («Data Center Watch»), που καταγράφει και συντονίζει σε τοπικό επίπεδο εκατοντάδες οργανώσεις σε 42 Πολιτείες.
