Αλγεινή αίσθηση έχει προκαλέσει στην ακαδημαϊκή κοινότητα η είδηση της καταδίκης σε 14 μήνες φυλάκιση χωρίς αναστολή ενός φοιτητή που έγραψε σύνθημα υπέρ της Παλαιστίνης σε τοίχο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) έπειτα από κατηγορίες για φθορά δημόσιας περιουσίας.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ το περιστατικό συνέβη τον Μάιο του 2024, όταν ο φοιτητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου εντοπίστηκε να γράφει συνθήματα σε τοίχο της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ. Ο κοσμήτορας της σχολής, Παναγιώτης Τσανάκας, ήταν εκείνος που κατέγραψε τον φοιτητή τη στιγμή που έγραφε το σύνθημα και ενημέρωσε τον πρύτανη, ο οποίος προχώρησε σε μηνυτήρια αναφορά στον εισαγγελέα που οδήγησε στην σύλληψη του φοιτητή. Ο φοιτητής οδηγήθηκε στο αυτόφωρο, κατηγορούμενος για φθορά δημόσιας περιουσίας και πριν λίγες μέρες έγινε η εκδίκαση της υπόθεσης σε πρώτο βαθμό.
Ο κ. Τσανάκας σε κείμενό του προς την ακαδημαϊκή κοινότητα αναφέρει ότι «στις 30 Μαΐου 2024 είχα τυχαία εντοπίσει δύο νεαρούς που έγραφαν ανεξέλεγκτα συνθήματα σε πολλαπλά σημεία, πάνω σε καθαρισμένους τοίχους της σχολής. Στην απαίτησή μου να σταματήσουν αμέσως και να αποχωρήσουν, απάντησαν περιφρονητικά και συνέχισαν απτόητοι το βανδαλιστικό τους έργο. Κατόπιν τούτου, υποχρεώθηκα να τους φωτογραφίσω και να το αναφέρω στον κ. πρύτανη, ο οποίος έκανε μηνυτήρια αναφορά στον εισαγγελέα. Δύο ημέρες μετά, ενημερώθηκα ότι η αστυνομία εντόπισε τον ένα εκ των πρωταγωνιστών, ο οποίος συνελήφθη και οδηγήθηκε στο αυτόφωρο, με την κατηγορία της φθοράς δημόσιας περιουσίας που χρησιμοποιείται προς κοινό όφελος και της απείθειας για άρνηση δακτυλοσκόπησης».
«Η ποινή φυλάκισης 14 μηνών χωρίς αναστολή είναι πολύ βαριά κατά τη δική μου κρίση, αλλά το δικαστήριο που την επέβαλε έκρινε κατά νόμο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσανάκας εκφράζοντας προβληματισμό για τη βαρύτητα της απόφασης. Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Τσανάκας εξέφρασε τη λύπη του για την εξέλιξη της υπόθεσης, σημειώνοντας πως η έκβαση θα μπορούσε να είναι σαφώς ηπιότερη, εάν είχε επιτευχθεί συνεννόηση και εξωδικαστική διευθέτηση με τον φοιτητή πριν την εκδίκαση της υπόθεσης.
Υπενθυμίζεται ότι με τη νέα εγκύκλιο του Οκτωβρίου 2025, που εξειδικεύει τον νόμο 5224/2025, ενισχύεται το θεσμικό πλαίσιο του πειθαρχικού δικαίου των φοιτητών, καθορίζοντας αναλυτικά τα παραπτώματα, τη διαδικασία και τις ποινές για παραβιάσεις εντός των πανεπιστημίων, μεταξύ αυτών και η φθορά πανεπιστημιακής περιουσίας, η ανάρτηση αφισών χωρίς άδεια, και οι παρεμβάσεις σε υποδομές.
«Καταδικάστηκε γιατί εκφράστηκε ελεύθερα»
Η καταδίκη του φοιτητή έχει ανοίξει «τον ασκό του Αιόλου» καθώς σύμφωνα με ακαδημαϊκούς κύκλους εγείρονται σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τα όρια της ελευθερίας έκφρασης και τις επιπτώσεις της σε ακαδημαϊκούς χώρους ενώ οι φοιτητές θέτουν ερωτήματα για καταπάτηση των ορίων πολιτικής διαμαρτυρίας.
Φοιτητής του ΕΜΠ δήλωσε στο Dnews ότι «Είμαστε όλοι εδώ για να κρατήσουμε το ΕΜΠ ανοιχτό και ελεύθερο να διαμορφώνει τις θέσεις του, πέραν των κυβερνητικών απειλών και καταναγκασμών. Καταδικάστηκε ένας φοιτητής γιατί έγραψε ένα πολιτικό σύνθημα με σπρέι σε έναν εσωτερικό τοίχο του Πολυτεχνείου. Ο λόγος; Ότι εκφράστηκε ελεύθερα…Ότι εξέφρασε τα αυτονόητα…Αυτό είναι το έγκλημα που διέπραξε και επιλέχθηκε η ποινή φυλάκισης. Τα Πανεπιστήμια ήταν και θα είναι χώρος ανάπτυξης ριζοσπαστικής σκέψης και αγώνα. Όσο και να ονειρεύονται ανέκφραστους και αδιάφορους φοιτητές, οι νέες γενιές θα τους διαψεύδουν!»
Μάλιστα έχει ήδη «πυροδοτηθεί» ευρύτερη κοινωνική συζήτηση για τα όρια της ελευθερίας του λόγου στους πανεπιστημιακούς χώρους, τον ρόλο της πανεπιστημιακής διοίκησης αλλά και τη στάση της Δικαιοσύνης όταν το αντικείμενο της δίωξης είναι πολιτική έκφραση μεταμφιεσμένη ως βανδαλισμός. Η συζήτηση που άνοιξε η καταδίκη αγγίζει καίρια ζητήματα,αγγίζει τον πυρήνα του ρόλου των ΑΕΙ από τον σεβασμό της δημόσιας περιουσίας έως τη διασφάλιση του δικαιώματος στη διαφωνία και την πολιτική έκφραση.
{https://exchange.glomex.com/video/v-de0kdcviz7gh?integrationId=40599y14juihe6ly}
Νίκος Μαρκάτος: «Σήμερα φυλακίζεται ένα σύνθημα αύριο μπορεί να φυλακιστεί μια ολόκληρη γενιά»
Σε δηλώσεις του στο Dnews ο πρώην πρύτανης του ΕΜΠ και νυν ομότιμος καθηγητής της Σχολής Χημικών Μηχανικών Νίκος Μαρκάτος κληθείς να σχολιάσει την υπόθεση τόνισε ότι «δεν έχει καμία σημασία αν συμφωνούμε ή όχι με το καθαυτό σύνθημα που έγραψε ο φοιτητής αυτό όμως που έχει τεράστια σημασία και πρέπει να αναδείξουμε είναι το γεγονός ότι όταν σε μια δημοκρατία ο φοιτητής που το έγραψε τιμωρείται με 14 μήνες φυλακή τότε η ίδια η δημοκρατία απειλείται. Τα πανεπιστήμια υπήρξαν ανέκαθεν κοιτίδες ελεύθερης σκέψης, εστίες διαλόγου και διακίνησης ιδεών και προβληματισμού για τα τεκταινόμενα της κοινωνίας. Ιδιαίτερα το ΕΜΠ από την εξέγερση του 1973 μέχρι και σήμερα συμβολίζει την ελευθερία απέναντι στον αυταρχισμό.
Όταν μισό αιώνα μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου ένας νέος που έγραψε ένα σύνθημα στον τοίχο, βρέθηκε κατηγορούμενος και απολογούμενος στο δικαστήριο, και από εκεί καταδικάζεται σε φυλάκιση για ένα «έγκλημα» με σύνθημα με μπογιά είναι ένα απαράδεκτο και καταδικαστέο γεγονός. Πρόκειται για μια δυσλειτουργία τω θεσμών ως προς το ρόλο τους. Η διοίκηση του Πολυτεχνείου επέλεξε καταστολή αντί για παιδαγωγική αντιμετώπιση. Οι Αρχές προτίμησαν την δίωξη αντί του διαλόγου. Η Δικαιοσύνη φυλάκιση αντί για επιείκεια. Ένας τοίχος που θα ξαναβαφτεί ούτως ή άλλως επηρεάζει τη ζωή και το μέλλον ενός φοιτητή.
Αν ήμουν εγώ στο τιμόνι της Διοίκησης θα έπαιρνα τον νεαρό και θα του εξηγούσα ότι ο τοίχος είναι ξένη περιουσία και οφείλει να την σεβαστεί. Αυτή η διαπαιδαγώγηση εκτιμώ ότι θα έκανε πολύ καλό στον νέο αυτό και θα τον παρακινούσα κιόλας να βάψει ο ίδιος το σημείο που έγραψε το σύνθημά του. Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι να διαχειριστούμε τέτοια συμβάντα. Αν ένα σύνθημα στον τοίχο για την Παλαιστίνη ισοδυναμεί με 14 μήνες φυλάκιση αντιλαμβάνεστε πως κάτι αντίστοιχο θα είχε συμβεί και για ένα σύνθημα για το περιβάλλον, τα εργασιακά δικαιώματα ή τη γυναικεία ελευθερία. Όταν η διαφωνία οδηγεί στη φυλακή το μήνυμα στη νέα γενιά είναι «μην σκέφτεσαι» «μην μιλάς» «συμμορφώσου». Είναι αυτή η χώρα που θέλουμε; Είναι αυτή η Ευρώπη της δημοκρατίας; Είμαστε μάρτυρες μιας συγκεκριμένης πολιτικής που ποινικοποιεί την πολιτική έκφραση ώστε να δοθεί το μήνυμα ότι οι χώροι (σ.σ και τα πανεπιστήμια) χρησιμοποιούνται για να φοβηθεί ο κόσμος. Η σιωπή είναι συνενοχή. Τυφλή τιμωρία και δημοκρατία δεν σημαίνει σιωπή. Το πανεπιστήμιο είναι χώρος δημιουργίας και κριτικής σκέψης. Αν αντιμετωπίζουμε τους 20χρονους φοιτητές όχι ως πολίτες που εκπαιδεύονται αλλά ως εγκληματία που πρέπει να εξοντωθεί παραδειγματικά τότε έχει χαθεί η ουσία. Αυτή η άδικη φυλάκιση δεν έπρεπε να συμβεί. Θα έπρεπε να επιλεγεί καλύτερα ένα πρόστιμο. Σήμερα φυλακίζεται ένα σύνθημα αύριο μπορεί να φυλακιστεί μια ολόκληρη γενιά.»
