Καθώς το Κτηματολόγιο πλησιάζει στην τελική του μορφή, ένα τεράστιο απόθεμα γης βρίσκεται ένα βήμα πριν περάσει οριστικά στο Δημόσιο. Η διασταύρωση των δασικών χαρτών με τις κτηματολογικές εγγραφές έχει φέρει στο φως χιλιάδες ιδιοκτησίες με αμφισβητούμενο καθεστώς, δημιουργώντας ασφυκτική πίεση σε δεκάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων.
Με μεταβιβάσεις «παγωμένες», οικοδομικές άδειες στον αέρα και περιουσίες να κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν «αγνώστου ιδιοκτήτη», το διακύβευμα είναι πλέον σαφές: εκατομμύρια στρέμματα απειλούνται με οριστική καταγραφή υπέρ του Δημοσίου, την ώρα που οι νέες ρυθμίσεις δίνουν μόνο περιορισμένες διεξόδους σε όσους προλάβουν να κινηθούν έγκαιρα.
Σε όλη τη χώρα παραμένουν δεσμευμένες χιλιάδες εκτάσεις, οι οποίες στους δασικούς χάρτες εμφανίζονται ως δασικές και, κατά τεκμήριο, ως ιδιοκτησία του Δημοσίου. Στις περιπτώσεις αυτές, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται στους ιδιώτες, οι οποίοι καλούνται να τεκμηριώσουν ότι το σπίτι, το οικόπεδο ή το αγροτεμάχιό τους δεν ανήκει στο κράτος. Μέχρι να ξεκαθαρίσει το ιδιοκτησιακό καθεστώς, «παγώνουν» οι μεταβιβάσεις, οι οικοδομικές άδειες και κάθε μορφή αξιοποίησης, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να αντιμετωπίζουν τους πολίτες ως καταπατητές.
Το αδιέξοδο αυτό οδήγησε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε νέες ρυθμίσεις, που ενσωματώθηκαν στο πρόσφατο νομοσχέδιο για την ψηφιακή ενίσχυση της οδικής ασφάλειας. Ωστόσο, παρά τις αλλαγές, η ουσία του προβλήματος παραμένει για όσους δεν δικαιώνονται από τις Επιτροπές Εξέτασης Αντιρρήσεων και τις Διευθύνσεις Δασών.
Τα μέχρι σήμερα στοιχεία είναι ενδεικτικά της έκτασης του ζητήματος. Από περίπου 400.000 αντιρρήσεις που έχουν εξεταστεί πανελλαδικά, περισσότερες από τις μισές έχουν απορριφθεί. Σε ορισμένες περιοχές, όπως η Λάρισα, οι Κυκλάδες και η Πελοπόννησος, τα ποσοστά απόρριψης φτάνουν έως και το 80%. Εφόσον αυτές οι εκτάσεις δεν αποχαρακτηριστούν, με το κλείσιμο του Κτηματολογίου θα καταγραφούν υπέρ του Δημοσίου, οδηγώντας σε απώλεια ιδιωτικής περιουσίας τεράστιας κλίμακας.
Στην πιο ευάλωτη θέση βρίσκονται ιδιοκτήτες χωρίς συμβόλαια που δηλώνουν τα ακίνητά τους με χρησικτησία, πολίτες που δεν υπέβαλαν εγκαίρως αντιρρήσεις στους δασικούς χάρτες, αλλά και όσοι προχώρησαν σε ανακριβείς δηλώσεις ή εσφαλμένο εντοπισμό των ακινήτων τους στο Κτηματολόγιο. Ιδιαίτερος κίνδυνος υπάρχει και για τα ακίνητα που δεν δηλώθηκαν έγκαιρα και εμφανίζονται πλέον ως «αγνώστου ιδιοκτήτη».
Την ίδια ώρα, οι νέες διατάξεις ανοίγουν ένα περιορισμένο παράθυρο διόρθωσης. Ιδιοκτησίες με θετική απόφαση Επιτροπής Αντιρρήσεων, ακίνητα εντός σχεδίου πόλης ή οικισμού και εκτάσεις που έχουν εξαιρεθεί νόμιμα από τη δασική νομοθεσία μπορούν να αποδεσμευτούν. Παράλληλα, θεσπίζεται διαδικασία εξωδικαστικής διόρθωσης για ακίνητα που έχουν εγγραφεί στο Κτηματολόγιο ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», χωρίς να απαιτείται προσφυγή στη Δικαιοσύνη.
Χωρίς εμπόδια παραμένουν οι μεταβιβάσεις ακινήτων εντός σχεδίου και οικισμών, καθώς και συγκεκριμένων αγροτεμαχίων που στους κυρωμένους δασικούς χάρτες εμφανίζονται διαχρονικά ως εκτάσεις άλλης μορφής. Επιτρέπονται επίσης οι αποδοχές κληρονομιάς, ανεξαρτήτως χαρακτηρισμού, καθώς δεν απαιτείται τοπογραφικό ή βεβαίωση μηχανικού.
Για τα υπόλοιπα εκτός σχεδίου ακίνητα, η τύχη τους θα κριθεί από τις αποφάσεις των αρμόδιων επιτροπών. Μόνο σε περίπτωση θετικής κρίσης θα αποδεσμευτούν, θα διορθωθούν οι εγγραφές στο Κτηματολόγιο και θα καταστούν αξιοποιήσιμα. Όσοι δεν έχουν πλέον δικαίωμα νέας αντίρρησης, μπορούν μόνο να προσφύγουν στη διαδικασία διόρθωσης προδήλου σφάλματος, εφόσον αποδεικνύεται λανθασμένος χαρακτηρισμός.
