Οι «προφήτες» που έλεγαν τη δεκαετία του ’90 ότι ήρθε το «τέλος της Ιστορίας» διαψεύστηκαν και παρότι οι ίδιοι απολογήθηκαν, όσοι βολεύονταν με τη στασιμότητα της κρατούσας κατάστασης, επιμένουν στη διατήρηση του παλιού τρόπου λειτουργίας του συστήματος.
Οι ίδιοι «προφήτες» έλεγαν ότι όσοι μιλούν για «τάξεις» είναι «κολλημένοι με παλιομοδίτικες ιδέες». Όμως περυσινή έρευνα στην πλούσια ακόμη Γερμανία έδειξε ότι:
- Οι γυναίκες που εργάζονται με χαμηλό μισθό πεθαίνουν κατά μέσο όρο 4,4 χρόνια νωρίτερα από αυτές που έχουν υψηλότερο εισόδημα.
- Για τους άνδρες η διαφορά είναι 8,6 χρόνια.
- Οι φτωχοί γενικά πεθαίνουν πολύ νωρίτερα.
- Η κοινωνικο-οικονομική ανισότητα επηρεάζει όλες τις πτυχές της ζωής καθώς και το όριο ζωής.
Γίνεται φανερό ότι η φτωχοποίηση μεσαίων στρωμάτων και η προκλητική ζωή των πλούσιων επαναφέρει την αντίληψη ότι δεν είναι όλοι ίσοι και ότι υπάρχουν τεράστιες ανισότητες, οι οποίες οφείλουν να γεφυρωθούν.
Αν δεν γεφυρωθούν, που είναι και το πιθανότερο με την τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα, θα δούμε καταστάσεις για τις οποίες η Ιστορία θα έπρεπε να μας έχει διδάξει.
Προφανώς η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται αλλά δείχνει το δρόμο του μέλλοντος.
Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης στη Γερμανία είχε ισορροπήσει κάπως την κατάσταση παρά τις δυσμενείς επιπτώσεις του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Όμως η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 και τα συσσωρευμένα προβλήματα εκτίναξαν τη δυσαρέσκεια και την ανεργία και ανέβασαν τον Χίτλερ στην εξουσία.
Στις εκλογές του 1928 στη Γερμανία το ναζιστικό κόμμα (NSDAP) κέρδισε με μια μικρή δύναμη 800.000 ψήφων (2,6% των συνολικών ψήφων). Μετά την κρίση του 1929 που προκάλεσε πτώση της παραγωγής κατά 42% και του ΑΕΠ κατά 40%, το ναζιστικό κόμμα εκτινάχθηκε με 6,4 εκατομ. ψήφους το 1930 και 13,7 εκατομ. το 1932. Εξ αυτών το 27,4% ήταν υπάλληλοι και το 21,4% εργάτες, σε ένα συνολικό πληθυσμό, όπου το 46% ήταν εργάτες.
Το μεγαλύτερο μέρος των όσων στήριξαν τον Χίτλερ ήταν μικρομαγαζάτορες και άνθρωποι της «κατώτερης μεσαίας τάξης» που είχαν φτωχοποιηθεί και δεν είχαν ενασχόληση με τους πολιτικούς αγώνες ενώ οι εργάτες που πάλευαν πολιτικά παρέμειναν στο σοσιαλιστικό (SDP) και στο κομμουνιστικό κόμμα (KDP), όπου ανήκαν, τουλάχιστον μέχρι την απαγόρευση των κομμάτων το 1933.
Σαν συμπέρασμα βγαίνει ότι η οικονομική κρίση του 1929 ήταν καθοριστική στην άνοδο του ναζισμού, ο οποίος υποσχέθηκε μείωση της ανεργίας (το πέτυχε με δημόσια έργα και την πολεμική βιομηχανία) και την ελπίδα ότι οι χώρες που θα κατακτηθούν θα προσφέρουν πλούτο σε όλους τους Γερμανούς. Τελικά ο πόλεμος προκάλεσε 60 εκατ. νεκρούς σε όλο τον κόσμο και καταστροφή της Γερμανίας.
Στη σημερινή Ευρώπη της μειωμένης παραγωγικότητας, της ακριβής ενέργειας λόγω της αυτοκτονικής πολιτικής των ηγεσιών που ήθελαν να είναι αμερικανική αποικία, η διέξοδος που έχει επιλεγεί είναι η αντιπαλότητα με τη Ρωσία, προκειμένου αυτή να φθαρεί και να γίνει λεία των ευρωπαϊκών κυρίαρχων κύκλων.
Το σχέδιο είναι πολύ μεγάλο και παρακινδυνευμένο.
Προϋποθέτει εσωτερική καταπίεση, οικονομικά βάρη στους λαούς, μείωση των κοινωνικών και αναπτυξιακών δαπανών, στρατιωτικοποίηση των κοινωνιών, άνοδο αυταρχικών κυβερνήσεων και κινδύνους αποσταθεροποίησης του ίδιου του πυρήνα της Ευρώπης.
Μπροστά στα τωρινά ζητήματα, η Ακροδεξιά αυτή τη φορά δεν άλλαξε στρατηγική, άλλαξε όμως τακτική. Δεν θέλει τον πόλεμο με τη Ρωσία, καλοπιάνει τα φτωχοποιημένα στρώματα αλλά και τις εθνικές βιομηχανίες, προτάσσοντας προστασία απέναντι στα διεθνή κεφάλαια. Θέλει φτηνή ενέργεια απ’ όπου είναι δυνατό, δηλαδή και από τη Ρωσία.
Βέβαια, ο μεγάλος «εχθρός» της Ακροδεξιάς είναι οι μετανάστες και η κουλτούρα που μεταφέρουν. Σε δεύτερη φάση βέβαια θα εξυπηρετήσει ανοιχτά το «εθνικό» κεφάλαιο σε βάρος των εργαζόμενων και θα συγκρουστεί με τα οργανωμένα εργατικά συμφέροντα που είναι ο κύριος εχθρός της. Παράλληλα, τα «εθνικά» κεφάλαια δεν μπορούν να μείνουν περιορισμένα και θα συγκρουστούν μεταξύ τους.
Και ενώ η πορεία των πραγμάτων φαινόταν ευθύγραμμη άρχισαν οι μεγάλες διαδηλώσεις στη Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία, με κοινωνικά αιτήματα που προφανώς δεν έμειναν μόνο στα σχολικά ωράρια και στους καθηγητές.
Στη Γερμανία η νεολαία αντιδρά στις πονηρές ενέργειες στράτευσης. Η έλλειψη προοπτικής, η ακρίβεια, η κοροϊδία των κυβερνήσεων, δεν μπορεί να αναπληρωθεί με την πρόσληψη στο στρατό.
Οι κυβερνήσεις για να αντιμετωπίσουν τις αντιδράσεις χρησιμοποιούν παλιές συνταγές για καινούργια αρρώστια και το μόνο που πετυχαίνουν είναι να επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ασθένειας.
Έχουμε δηλαδή μια Ευρώπη που οδηγείται στον πόλεμο από τις ηγεσίες αλλά οι λαοί δεν ακολουθούν. Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι λαοί έτρεχαν να στρατευθούν για να νικήσουν γιατί είχαν πεισθεί ότι κυβερνήσεις-κράτη-λαοί είχαν κοινά συμφέροντα. Τώρα είναι διαφορετικά. Οι λαοί δεν πείθονται ότι πρέπει να θυσιαστούν οικονομικά ή σωματικά για τον Ζελένσκι, τον Μέρτς, τον Μακρόν ή την Μελόνι.
Έχουμε μια Ευρώπη όπου η αγροτική/κτηνοτροφική παραγωγή μειώθηκε για να ενισχυθεί η βιομηχανική και στο τέλος δεν πέτυχε ούτε η μία ούτε η άλλη και αναγκάσθηκαν τώρα να κάνουν εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από την Λατινική Αμερική και χώρες υπό σύνδεση για να θρέψουν τους πληθυσμούς των πόλεων ενώ αναζητούν λύσεις στον πόλεμο και στην αναζήτηση «ζωτικών χώρων», δηλαδή πλούσιων περιοχών για εκμετάλλευση όπως η Ουκρανία ή η Ρωσία. Κάτι αντίστοιχο με την λογική όλων των ιμπεριαλιστικών πολέμων.
Οι λαοί των κυρίαρχων χωρών (Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία) αντιδρούν μαζικά αλλά με αυθόρμητο τρόπο μια και δεν υπάρχουν οργανωμένα κόμματα της Αριστεράς, με προτάσεις και προοπτικές.
Οι λαοί των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης ασχολούνται με τον πόλεμο και το πώς θα προσελκύσουν την εύνοια και την υποστήριξη του Τραμπ ενώ στις υπόλοιπες χώρες (Ελλάδα, Βαλκανικές, μικρές) αρκούνται στον αγώνα για την επιβίωση.
Μετά την απαξίωση της σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη, που θεωρείται συνένοχη της Δεξιάς για την φτωχοποίηση των λαών και την επέκταση του ΝΑΤΟ που προκάλεσε τον πόλεμο στην Ουκρανία, η επέλαση της Ακροδεξιάς που υπόσχεται λύσεις «εδώ και τώρα» είναι αναπόφευκτη.
Η οικονομική κρίση θα την επιταχύνει. Η πολεμική προετοιμασία θα αυξήσει τη φτωχοποίηση των εργαζόμενων μεσαίων και χαμηλών στρωμάτων.
Τα «εθνικά» κεφάλαια που στηρίζει η Ακροδεξιά και την στηρίζουν, θα αναζητήσουν πάλι εξωτερική διέξοδο ενώ οι εργαζόμενοι θα τροφοδοτηθούν με ελπίδες για κέρδη από κατακτημένες χώρες.
Μόνη λύση η οργανωμένη αντίδραση των στρωμάτων που πλήττονται ώστε να αποφευχθεί ο πόλεμος στην Ευρώπη που αποτελεί τη στρατηγική επιδίωξη των κυρίαρχων τάξεων.
Η τωρινή πολιτική των ευρωπαϊκών κυρίαρχων κύκλων οδηγεί στον πόλεμο προς τα έξω και στον αυταρχισμό προς τα μέσα. Η πολιτική της Ακροδεξιάς οδηγεί στον οικονομικό προστατευτισμό των κρατών και μετά στον πόλεμο. Και οι δυο πολιτικές οδηγούν στη βαρβαρότητα.
Τα καθήκοντα αποτροπής αυτών των επιλογών είναι πολλαπλά αλλά και επείγοντα…
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)
