Ζούμε σε μια χώρα που συνδυάζει τη φυσική ομορφιά με την πλούσια πολιτιστική παράδοση. Και αυτό δεν αφορά μόνο την Αθήνα ή τα νησιά του Αιγαίου. Αφορά κάθε γωνιά της Ελλάδας. Και ο Έβρος, όπου μεγάλωσα, ζω και εργάζομαι, είναι μία από αυτές.
Όμως δεν πρέπει και δεν θέλουμε να σκεφτόμαστε τον Έβρο, όπως και κάθε άλλη περιοχή της χώρας μας, σαν μια «γωνιά». Αλλά σαν ένα ολοκληρωμένο «οικοσύστημα» ανθρώπων, κοινωνικής δραστηριότητας, ιστορίας και φύσης, που έχει τη δική του δυναμική. Που έχει παραμεληθεί, αλλά που έχει όλες τις δυνατότητες να γεμίσει ζωή.
Αυτές οι σκέψεις δεν έχουν αφετηρία μόνο την αναπτυξιακή υποχώρηση του νομού μας και την απουσία μιας ουσιαστικής πολιτικής για την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων, την οποία δεν μπορούν να υποκαταστήσουν οι Επιτροπές Ανασυγκρότησης χωρίς σχέδιο και χωρίς όραμα για την περιοχή. Έχουν ως αφετηρία και το μεγάλο εθνικό ζήτημα του δημογραφικού.
Τα στοιχεία που αφορούν τον Έβρο είναι δραματικά. Έχουμε μόλις μία γέννηση για κάθε 50 θανάτους και τρεις στις τέσσερις γεννήσεις γίνονται μόνο στην Αλεξανδρούπολη και την Ορεστιάδα (για να επικαλεστούμε στοιχεία που έχει παρουσιάσει ο κ. Ζαφείρης, καθηγητής Δημογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο). Ο μαθητικός μας πληθυσμός μειώνεται διαρκώς και σε πολλές περιοχές του Έβρου σχολικές μονάδες υπολειτουργούν ή κινδυνεύουν να κλείσουν.
Εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν και όποιος τις υπόσχεται απλώς δημαγωγεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα παραδώσουμε τα όπλα. Θα πρέπει όμως να ξεκινήσουμε από την αρχή, συνειδητοποιώντας την κρισιμότητα και τις πολλές διαστάσεις του προβλήματος. Αυτό που αποτρέπει σήμερα τους νέους ανθρώπους από το να κάνουν παιδιά είναι η υλική και εργασιακή επισφάλεια, που δεν σου επιτρέπει να σχεδιάσεις το μέλλον σου. Είναι η έλλειψη ποιοτικών δημόσιων υποδομών που θα στηρίζουν το παιδί και τους γονείς από τα πρώτα του βήματα μέχρι την ενηλικίωση. Αλλά και η επιθυμία να βρίσκουμε μια ισορροπία ανάμεσα στη δουλειά, στην οικογένεια και τον προσωπικό χρόνο.
Σε αυτές τις αναζητήσεις δεν είναι απάντηση τα επιδόματα, δεν είναι απάντηση μια πολιτική με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Απάντηση είναι τα ουσιαστικά κίνητρα, τα καλά σχολεία, τα καλά νοσοκομεία, οι καλές θέσεις εργασίας, οι πολιτιστικές υποδομές που επιτρέπουν να έχουμε ποιότητα ζωής.
Η διεθνής εμπειρία δεν δείχνει ένα «μαγικό» μέτρο που αντιστρέφει μόνο του τη δημογραφική πτώση. Δείχνει, όμως, κάτι πολύ πιο χρήσιμο για τον Έβρο: όπου η κάμψη αναχαιτίστηκε έστω μερικώς, αυτό συνέβη με πακέτα πολιτικής και όχι με μεμονωμένα επιδόματα. Το Trentino, το Burgeland και λοιπές ευρωπαϊκές εμπειρίες δείχνουν πως ένα πλάνο για το Έβρο δεν πρέπει να ξεκινήσει με «μεγάλες εξαγγελίες», αλλά με αλληλουχία: πρώτα στέγη και υπηρεσίες, ταυτόχρονα μικρές και γρήγορες επενδύσεις στη βελτίωση της καθημερινότητας, και στη συνέχεια προσέλκυση εργασίας και επιστροφής. Ο Έβρος δεν είναι μία απλή αγροτική περιφέρεια, είναι μία ακριτική περιοχή με γεωπολιτική σημασία. Αυτό σημαίνει ότι η στήριξή του δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Απαιτεί εθνική στρατηγική και σταθερή παρουσία του κράτους.
Ο τόπος μας, ο Έβρος, έχει στρατηγική θέση, έχει φυσική ομορφιά, έχει πλούτο. Και πάρα πολλοί άνθρωποι θα προτιμούσαν να ζήσουν εδώ, μια ζωή με ανθρώπινους ρυθμούς και σε αρμονία με τη φύση, παρά στην πιεστική καθημερινότητα της μεγαλούπολης. Δεν θα το πάρουν όμως απόφαση εάν δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να στήσουν και να οργανώσουν εδώ τη ζωή τους. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα της γενιάς μας. Όχι οι μεγαλόστομες υποσχέσεις για «αποκέντρωση». Αλλά οι συγκεκριμένες πράξεις που θα κάνουν τον τόπο μας ένα νέο πρότυπο ζωής.
(Η Κατερίνα Μπέρδου είναι δικηγόρος)
