Η ανατροπή στην Ουγγαρία δεν αποτελεί απλώς μια εναλλαγή εξουσίας. Είναι ένα γεγονός με βαθιά πολιτική και ευρωπαϊκή σημασία. Μετά από 16 χρόνια κυριαρχίας του Βίκτορ Όρμπαν, ένα νέο πολιτικό σχήμα, με επικεφαλής τον Πέτερ Μάγιαρ, κατάφερε να αμφισβητήσει και τελικά να ανατρέψει ένα σύστημα που θεωρούνταν σχεδόν ακλόνητο. Και αυτό από μόνο του συνιστά μια εξέλιξη που ξεπερνά τα σύνορα της Ουγγαρίας.
Η σημασία αυτής της αλλαγής είναι διπλή. Πρώτον, γιατί δείχνει ότι ακόμη και σε χώρες όπου η εξουσία συγκεντρώνεται, οι θεσμοί πιέζονται ,,η δημόσια σφαίρα περιορίζεται, τα ΜΜΕ ελέγχονται ασφυκτικά η δημοκρατική εναλλαγή παραμένει δυνατή. Δεύτερον, γιατί η Ουγγαρία είχε εξελιχθεί σε έναν δύσκολο εταίρο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συχνά λειτουργούσε ως ανασταλτικός παράγοντας σε κρίσιμες ευρωπαϊκές αποφάσεις, διατηρούσε στενές σχέσεις με τον Πούτιν και συνομιλούσε ιδεολογικά με το τραμπικό μοντέλο πολιτικής. Αυτή η στάση την είχε καταστήσει, σε μεγάλο βαθμό, έναν Δούρειο Ίππο στο εσωτερικό της Ευρώπαικης Ενωσης.
Φιλη Ουγγαρέζα πολιτική αναλύτρια στις Βρυξρλλες μου επεσήμανε εξής: Ο Πέτερ Μάγιαρ παρουσιάζει ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον γιατί δεν προέρχεται από τα παραδοσιακά κόμματα της αντιπολίτευσης και παράλληλα γνώριζε από κοντά τη λειτουργία του συστήματος εξουσίας. Αυτή η διπλή ιδιότητα —ούτε κλασικός αντιπολιτευόμενος, ούτε εξ ολοκλήρου εξωτερικός— του επέτρεψε να εμφανιστεί ως φορέας αλλαγής με γνώση του μηχανισμού που ήθελε να αλλάξει.. Η αξιοπιστία αυτή υπήρξε κρίσιμο στοιχείο της πολιτικής του απήχησης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η εκστρατεία του στηρίχθηκε σε τρεις βασικούς άξονες: την ανάγκη διαφάνειας και λογοδοσίας, τη μετατόπιση της συζήτησης στην καθημερινότητα των πολιτών και την επανατοποθέτηση της Ουγγαρίας στον ευρωπαϊκό πυρήνα. Παράλληλα, αξιοποίησε έντονα τα ψηφιακά μέσα, με άμεση επικοινωνία με τους πολίτες, εκτεταμένες περιοδείες σε όλη τη χώρα και ένα ύφος λιγότερο συγκρουσιακό και περισσότερο ενωτικό. Η στρατηγική αυτή του επέτρεψε να προσεγγίσει όχι μόνο την παραδοσιακή αντιπολίτευση, αλλά και ψηφοφόρους που είχαν στηρίξει στο παρελθόν τον Όρμπαν.
Η μεγάλη συμμετοχή στις εκλογές έδειξε ότι η ουγγρική κοινωνία αναζητούσε αλλαγή. Η νέα πλειοψηφία δεν προέκυψε μόνο από μετακίνηση ψηφοφόρων, αλλά και από ευρύτερη κινητοποίηση. Αυτό προσδίδει ιδιαίτερο βάθος στο αποτέλεσμα και υποδηλώνει ότι πρόκειται για πολιτική μετατόπιση με κοινωνικά χαρακτηριστικά.
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Για χρόνια η Ουγγαρία θεωρούνταν ο αδύναμος κρίκος της ευρωπαϊκής συνοχής. Το εκλογικό αποτέλεσμα δείχνει ότι ένας ευρωπαϊκός λαός μπορεί να επιλέξει την επανασύνδεση με τις αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της ευρωπαϊκής συνεργασίας, αντί για μια πορεία απομάκρυνσης.
Ωστόσο, το μήνυμα δεν είναι μόνο αισιόδοξο. Αν η δημοκρατία μπορεί να επανέλθει, μπορεί και να υποχωρήσει. Το είδαμε τα τελευταία χρόνια σε πολλές χώρες, όπου σταδιακά περιορίστηκαν θεσμοί, ελευθερίες και ισορροπίες εξουσίας. Η δημοκρατία δεν είναι μια μόνιμη κατάσταση, αλλά μια διαρκής διαδικασία. Απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση, θεσμικές εγγυήσεις και ενεργούς πολίτες.
Η ουγγρική περίπτωση λειτουργεί, λοιπόν, διπλά: ως υπενθύμιση ότι η δημοκρατία μπορεί να ανακτήσει έδαφος, αλλά και ως προειδοποίηση ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο. Η περιφρούρηση της δημοκρατίας δεν είναι στιγμιαία επιλογή· είναι μια συνεχής προσπάθεια. Και αυτό αφορά ολόκληρη την Ευρώπη αλλά και την Ελλάδα.
(Η Αννα Διαμαντοπούλου είναι Πρόεδρος του Δικτύου– πρ. Επίτροπος ΕΕ – πρ. Υπουργός – Υπεύθυνη Πολιτικού Σχεδιασμού ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ - Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το διαδικτυακό περιοδικό Μεταρρύθμιση)
