Στη μεσαιωνική Ευρώπη, ο κλήρος ευλογούσε τους κοσμικούς ηγεμόνες προτού ξεκινήσουν τις Σταυροφορίες τους εναντίον των αλλoδόξων. Η μεταμοντέρνα Αμερική μάς γύρισε εννέα αιώνες πίσω στις 5 Μαρτίου, με ένα απίστευτο βίντεο από τον Λευκό Οίκο: καμιά εικοσαριά πάστορες προτεσταντικών εκκλησιών περικυκλώνουν όρθιοι τον καθιστό Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο, τον αγγίζουν προστατευτικά στους ώμους και τον ευλογούν, ενώ εκείνος προσεύχεται βλοσυρός για το αίσιο πέρας της εκστρατείας του στον Περσικό Κόλπο. Η εικόνα έκανε τον γύρο του κόσμου και μιλούσε όσο χιλιάδες λέξεις για την πνευματική υπεροχή του αμερικανικού ορθολογισμού απέναντι στην ιρανική θεοκρατία.
Οι ευεργετικές επιδράσεις της θείας φώτισης δεν άργησαν να εκδηλωθούν. Στις 10 Μαρτίου, ενώ το Ιράν είχε πρακτικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, ο Αμερικανός πρόεδρος είπε: «Θα χτυπήσουμε εύκολους στόχους, που θα καταστήσουν αδύνατο να ανασυγκροτηθεί ποτέ το Ιράν ως έθνος. Θάνατος, φωτιά και μανία θα πέσουν πάνω στα κεφάλια τους». Τρεις ημέρες αργότερα, έλεγε: «Διαθέτουμε ασυναγώνιστη δύναμη πυρός, άπειρα πυρομαχικά και απεριόριστο χρόνο. Κοιτάξτε τι παθαίνουν αυτά τα τρελαμένα καθάρματα», προσθέτοντας ότι «είναι τιμή του» να σκοτώνει Ιρανούς ηγέτες. Πρόσφατα προειδοποιούσε ότι οι ΗΠΑ μπορεί να καταλάβουν το νησί Χαργκ, απ’ όπου εξάγεται το 90% του ιρανικού πετρελαίου, «έτσι, για διασκέδαση», κάνοντας τον βραβευμένο με δύο Πούλιτζερ Αμερικανό δημοσιογράφο Νίκολας Κριστόφ να αναρωτιέται στην πρώτη σελίδα των New York Times: «Μήπως η Αμερική μετατρέπεται σε κράτος-παρία»;
Πυραυλικό ράλι
Σε αυτό το πυρετικό ράλι της ωμότητας και της βαναυσότητας, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν θα μπορούσε να υστερήσει. Πανευτυχής που οι συστηματικές προσπάθειες τριάντα χρόνων επιτέλους τελεσφόρησαν και η Αμερική ανέλαβε να διεξαγάγει τον πόλεμο του Ισραήλ κατά του Ιράν, συναντήθηκε με τον Αμερικανό πρεσβευτή Μάικ Χάκαμπι στο Τελ Αβίβ την περασμένη Τρίτη, λίγες ώρες μετά τη δολοφονία του Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του ιρανικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Μπροστά στις κάμερες, του έδωσε μια κάρτα με τα ονόματα σειράς Ιρανών αξιωματούχων προς εξόντωση, διάτρητη σε κάθε γραμμή όπου ο στόχος είχε ήδη επιτευχθεί. «Βλέπετε, μας μένουν πολλοί ακόμη», είπε ο Νετανιάχου στον χαμογελαστό Χάκαμπι, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως χριστιανός σιωνιστής. Μόλις τον περασμένο μήνα ο Αμερικανός διπλωμάτης (τρόπος του λέγειν) είχε πει στον γνωστό τηλεοπτικό παραγωγό Τάκερ Κάρσλον ότι «θα ένιωθε πολύ καλά αν (οι Ισραηλινοί) έπαιρναν όλη αυτή τη γη» από τον Νείλο μέχρι τον Ευφράτη, την οποία, κατά την Παλαιά Διαθήκη, χάρισε ο Θεός στους Εβραίους.
Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου, η αρχική προσδοκία των Τραμπ και Νετανιάχου για μια γρήγορη πτώση του ιρανικού καθεστώτος έχει εξοστρακιστεί πέρα από τη γραμμή του ορίζοντα. Η μεγάλη πλειονότητα των Ιρανών, ανεξάρτητα από τη στάση τους απέναντι στο ιερατείο, συσπειρώθηκε, όπως ήταν προβλέψιμο, γύρω από τη σημαία της πατρίδας τους, που δέχθηκε απρόκλητη επίθεση, ενώ οι Κούρδοι απέφυγαν, παρά την πίεση που δέχθηκαν, να γίνουν το αναλώσιμο πεζικό της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ. Η εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι και τα ρήγματα στο εσωτερικό της MAGA, με την παραίτηση του Τζο Κεντ, επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας, να αντιπροσωπεύει μόνο την κορυφή του παγόβουνου, ασκούν εντεινόμενες πολιτικές πιέσεις στον Ντόναλντ Τραμπ.
Σε αυτό το φόντο, τα χρονοδιαγράμματα και οι τελικοί στόχοι ΗΠΑ και Ισραήλ αρχίζουν να αποκλίνουν αισθητά. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να ανακηρύξει εαυτόν νικητή και τροπαιούχο, επικαλούμενος τη σοβαρή αποδυνάμωση του Ιράν σε επίπεδο πολιτικού προσωπικού και στρατιωτικού οπλοστασίου και να κηρύξει κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο ο Νετανιάχου, από τη στιγμή που απέτυχε να ξαναφέρει στην Τεχεράνη τον γιο του σάχη, δεν συμβιβάζεται με τίποτα λιγότερο από τη διάλυση του Ιράν ως ενιαίου, λειτουργικού κράτους, έστω κι αν αυτό σημάνει εμφύλιο πόλεμο, τεράστιο μεταναστευτικό κύμα προς την Ευρώπη και θύελλα στην παγκόσμια οικονομία.
Η καρατόμηση
Μπορεί να εικάσει κανείς ότι η δολοφονία του Λαριτζανί είχε ως βασικό στόχο να κλείσει ο δρόμος προς ενδεχόμενη πολιτική διαπραγμάτευση ΗΠΑ - Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Πρωταγωνιστής της ιρανικής πολιτικής ζωής επί τρεις δεκαετίες, ο πραγματιστής Αλί Λαριτζανί ήταν τοποθετημένος στο Κέντρο, διατηρώντας διαύλους επικοινωνίας με όλο το πολιτικό φάσμα. Σύμφωνα με ταυτόσημα ρεπορτάζ αμερικανικών και αραβικών μέσων, αντιτάχθηκε στην επιλογή του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ για το αξίωμα του ανώτατου ηγέτη, στη θέση του δολοφονημένου πατέρα του, προσβλέποντας σε κάποιον μετριοπαθέστερο υποψήφιο. Με τη δολοφονία του, το κέντρο βάρους στο ιρανικό σύστημα εξουσίας θα μετατοπιστεί, πιθανότατα, περισσότερο προς την πλευρά των σκληροπυρηνικών και κυρίως των Φρουρών της Επανάστασης, σε ανθρώπους που μιλούν όχι τη γλώσσα της πολιτικής, αλλά εκείνη των όπλων.
Ετσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, ακόμη κι αν επιδιώξει ο Τραμπ έναν γρήγορο απεγκλωβισμό, δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι θα τον πετύχει. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, it takes three to tango (χρειάζονται τρεις για το ταγκό) και ούτε το Ισραήλ ούτε και το Ιράν εμφανίζονται έτοιμοι να σιγάσουν τα όπλα τους. Η Τεχεράνη ήδη ξεκαθάρισε ότι δεν θα σταματήσει να εκτοξεύει πυραύλους και drones εναντίον των εχθρών της αν δεν εξασφαλίσει εγγυήσεις ότι δεν θα δεχθεί νέες επιθέσεις στο μέλλον, αν δεν αρθούν οι κυρώσεις εις βάρος της και αν δεν της καταβληθούν πολεμικές αποζημιώσεις. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν θα ήταν απλώς συμβιβασμός, αλλά πραγματικό Βατερλώ για την Αμερική, καθώς θα φανέρωνε όχι μόνο τα όρια της στρατιωτικής της ισχύος, αλλά και το τέλος της εποχής όπου αντιπροσώπευε μια παγκόσμια υπερδύναμη.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Τραμπ συμπεριφέρεται ως ο ιδανικός πελάτης κάθε καζίνο, ο τύπος που όσο αδυνατεί να κερδίσει, τόσο χρεώνεται πιο βαριά, ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα ρεφάρει. Σε μια κίνηση απελπισίας, ζήτησε τη βοήθεια των Ευρωπαίων, των Γιαπωνέζων, των Κορεατών, των Αυστραλών, ακόμη και των Κινέζων, για το άνοιγμα του Ορμούζ, με προβλέψιμο αποτέλεσμα να απογοητευθεί. Οι Ευρωπαίοι, τους οποίους περιφρονεί όταν δεν καθυβρίζει, δεν είχαν κανένα λόγο να επωμιστούν αποστολές αυτοκτονίας στον Περσικό Κόλπο, σε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν ρωτήθηκαν. Οσο για την Κίνα, ακούγεται πραγματικά παρανοϊκό να ζητάει ο πρόεδρος των ΗΠΑ προστασία των αμερικανικών τάνκερ από τον υπ’ αριθμόν 1 ανταγωνιστή της χώρας του. Πολύ περισσότερο, που ο ίδιος κόμπαζε ότι με τις πειρατικές επιδρομές του σε Βενεζουέλα και Ιράν, το Πεκίνο θα έχανε πηγές κάλυψης των ενεργειακών αναγκών του και γεωπολιτικά στηρίγματα.
Το σπιράλ
Η προοπτική μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης της σύγκρουσης ήρθε πιο κοντά την Τετάρτη, όταν το Ισραήλ, με το πράσινο φως των ΗΠΑ όπως έγραψαν αμερικανικά μέσα, βομβάρδισε το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το Pars, με αποτέλεσμα το Ιράν να απαντήσει εξαπολύοντας ανάλογα πλήγματα σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Εμιράτα. Παράλληλα, αποβατικά πλοία και δύναμη 2.500 πεζοναυτών των ΗΠΑ κατευθύνονταν προς τον Περσικό Κόλπο, αν και δεν είναι καθόλου σαφές για πόσο χρονικό διάστημα θα μπορούσαν να επιζήσουν των ιρανικών πληγμάτων, ακόμη κι αν υποτεθεί ότι θα κατάφερναν να καταλάβουν κάποια νησιά ή να δημιουργήσουν προγεφυρώματα στην ιρανική ακτογραμμή. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η μέχρι τώρα διαχείριση του πολέμου από ΗΠΑ και Ισραήλ έχει οδηγήσει και τα τρία εμπόλεμα μέρη στα άκρα, δημιουργώντας τη βάσιμη υποψία ότι τα χειρότερα έπονται.
(Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "ΤΟΠΟΣ" το βιβλίο του "Πολεμικός καπιταλισμός-Η δεύτερη εποχή των αυτοκρατοριών"- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η Καθημερινή" της Κυριακής)
