Όταν τα «σκοτάδια» πυκνώνουν, οι στιγμές που μπορούμε να πάρουμε ανάσα μοιάζουν περισσότερο από αναγκαίες. Γι’ αυτό, τολμάμε να πούμε ότι το καθιερωμένο ραντεβού με το Φεστιβάλ της ΚΝΕ και του «Οδηγητή», εκτός από τον πολύ σημαντικό ρόλο του σε πολιτικό και πολιτιστικό επίπεδο, έχει επωμιστεί κι αυτόν τον ρόλο. Τον ρόλο, δηλαδή, της απαραίτητης ανάσας, που τονώνει την ελπίδα και την αισιοδοξία, που αναδεικνύει τη μαχητική στάση ζωής απέναντι σε όλες τις δυσκολίες, που εξυψώνει την αλληλεγγύη και την αγωνιστικότητα και μας κάνει να πιστεύουμε ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε, ότι, παρά τα εμπόδια, τον κόσμο που δείχνει να σαπίζει μέσα στις αντιθέσεις του, ο συλλογικός, οργανωμένος αγώνας θα μας οδηγήσει στο φως!
Οι εκδηλώσεις του 51ου Φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή αντικειμενικά θα αποτελέσουν σημαντική αγωνιστική παρέμβαση στις εξελίξεις, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο, που το οργανωμένο κίνημα των εργαζομένων και της νέας γενιάς προετοιμάζει μία ηχηρή απάντηση στην επίθεση που δέχεται. Γι’ αυτό θα δώσουμε με όλες μας τις δυνάμεις -και στα Φεστιβάλ της ΚΝΕ- τη μάχη της αποκάλυψης των νέων αντεργατικών μέτρων για τις 13 ώρες δουλειάς και την ενίσχυση της «ευελιξίας», τη μάχη της οργάνωσης της μεγάλης πανελλαδικής-πανεργατικής απεργίας της 1ης Οκτωβρίου!
Δεν είναι τυχαίο, ότι το να δουλεύει κανείς 13 ώρες την ημέρα -και μάλιστα με τη σφραγίδα του κράτους-, «νόμιμα», σύμφωνα με τους νόμους ενός κράτους που υπηρετεί την εξουσία των λίγων, είναι τόσο εξωφρενικό, που θα έπρεπε να σκαρφιστούν μία εξωφρενική δικαιολογία για να το υπερασπιστούν. Γι’ αυτό και σκαρφίστηκαν ότι είναι επιθυμία των εργαζομένων να δουλεύουν 13 ώρες την ημέρα! Μάλλον νομίζουν ότι απευθύνονται σε ηλίθιους... Γιατί, πώς αλλιώς μπορείς να ερμηνεύσεις αυτήν τη χυδαιότητα που κρύβει προφανώς τις δικές τους ευθύνες, οι οποίες αναγκάζουν έναν εργαζόμενο να ψάχνει εναγωνίως τρόπους να επιβιώσει και να σταθεί στα πόδια του, να ανταπεξέλθει σε κάθε εμπόδιο που μπαίνει στη ζωή του και την κάνει ασύμφορη.
Φυσικά -κι αυτό είναι το καλύτερο- επιστράτευσαν την «ελευθερία επιλογής» που δήθεν έχει ο εργαζόμενος για να επιλέξει αν θα δουλεύει 13 ώρες ή θα αρνηθεί... Αφήνουμε κατά μέρος το γεγονός ότι σε ένα σύστημα που στηρίζεται στις εκμεταλλευτικές σχέσεις παραγωγής και τους ταξικούς καταναγκασμούς η «ελευθερία επιλογής» ακούγεται αστεία ως έννοια για οτιδήποτε αφορά τη ζωή της εργατικής τάξης. Η πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με την κυβερνητική προπαγάνδα. Λες και οι απειλές, οι εκβιασμοί, η εκμετάλλευση, η συνεχής απαίτηση των αφεντικών για εντατικοποίηση της εργασίας δεν είναι καθημερινό φαινόμενο. Λες και ο εκμεταλλευτής με τον εκμεταλλευόμενο έχουν την ίδια δύναμη, λες και δεν υπάρχουν ανισότιμες σχέσεις μεταξύ αυτού που αναγκάζεται να πουλήσει την εργατική του δύναμη για να ζήσει και εκείνου που του κλέβει την υπεραξία.
Τι άλλο μένει να μας πούνε; Μήπως και ότι ο εργαζόμενος επιθυμεί να του τελειώνει ο μισθός στη μέση του μήνα; Μήπως ότι ευχαριστιόμαστε να μπαίνουμε μέσα στο σούπερ μάρκετ και μέχρι να φτάσουμε στο δεύτερο διάδρομο να υπολογίζουμε πόσα λεφτά μας έμειναν για να ψωνίσουμε; Μήπως τους έχει πει κανένας εργαζόμενος ότι είναι ευχαριστημένος με το να κόβει λεφτά από τη διασκέδασή του, από την υγεία του, με το να στερείται για να πληρώνει λογαριασμούς;
Εδώ έχει αξία να αναφέρουμε, για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι, ότι μία παρόμοια επιχειρηματολογία έχουμε ξανασυναντήσει στο παρελθόν. Ο Γιώργος Παπανδρέου, ως πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, όταν έβαζε τη χώρα στην αντιλαϊκή λαίλαπα των μνημονίων, είχε πει ότι τον συναντούν στο δρόμο και του λένε «για την Ελλάδα και τον μισθό μου να θυσιάσω».
Ένα περίεργο πράγμα... Με όσους έρχονται σε επαφή οι κυβερνώντες είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν τον μισθό, τη δουλειά, τη ζωή τους για χάρη των αφεντικών. Στο παράλληλο σύμπαν που ζουν όλα υποτάσσονται μπροστά στο συμφέρον των λίγων και έτσι πορεύονται. Νομοθετούν και κυβερνούν θέλοντας να μας πείσουν ότι όλα αυτά είναι για το καλό μας. Το πόσο για το καλό μας είναι βέβαια το διαπιστώνουμε στην τσέπη μας, στην υγεία μας, στις κοινωνικές συναναστροφές μας.
Γι’ αυτό, καλύτερα θα ήταν ορισμένοι -ειδικά όταν πλέον ολοένα και αποκαλύπτεται στους νεότερους το αμαρτωλό παρελθόν της σοσιαλδημοκρατίας- να προσέχουν πολύ τι λένε και πώς το λένε. Διότι δεν είναι μόνο η κοινή, φθηνή, επιχειρηματολογία τους γύρω από το αντεργατικό τερατούργημα της διευθέτησης του χρόνου εργασίας που τους ενώνει. Διαδοχικά, όλες οι κυβέρνησης, με όποια σύνθεση κι αν είχαν, αυτοδύναμες ή συνεργασίας, με όποιο πρόσημο (φιλελεύθερες, «προοδευτικές» ή ό,τι άλλο) έβαλαν το χέρι τους στο χτύπημα του σταθερού εργάσιμου χρόνου, στην πλήρη υπαγωγή του χρόνου (εργάσιμου και μη εργάσιμου) στο κεφάλαιο!
Δεκαετίες πριν, με αμέτρητα νομοσχέδια, με ορολογίες που προσπαθούσαν να ωραιοποιήσουν την αποδόμηση του σταθερού εργάσιμου χρόνου, όπως «ευελιξία», «ελαστικοποίηση», «διευθέτηση» και διάφορα άλλα, η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ και τα διάφορα εξαπτέρυγά τους, με συνέπεια και σταθερότητα, έβαλαν το λιθαράκι τους για να έρθουμε τελικά στη θεσμοθέτηση της 13ωρης εργασίας και την απορρύθμιση της διάκρισης εργάσιμου και ελεύθερου χρόνου. Και φυσικά πάντα με την ίδια δικαιολογία στο στόμα: «Και στην Ευρώπη έτσι γίνεται!». Μα φυσικά, στην Ευρώπη, που προσκυνούν, έτσι γίνεται. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που πίνουν νερό στο όνομά της, αυτή είναι η πρακτική. Το ξεχαρβάλωμα του εργάσιμου χρόνου είναι ευρωπαϊκή οδηγία. Οι 11 ώρες απαραίτητης ξεκούρασης που υποτίθεται σέβεται η ΕΕ είναι ακριβώς η κερκόπορτα για τις 13 ώρες δουλειά και τη μετατροπή του εργαζόμενου σε σύγχρονο δούλο.
Αν η μήτρα των αντεργατικών νομοσχεδίων είναι το ίδιο το σύστημα της εκμετάλλευσης και της αδικίας, τότε η μαμή που ξεγεννάει αυτά τα νομοσχέδια είναι οι οργανισμοί που έχουν ιδρυθεί να το υπηρετούν. Μαζί με το πολιτικό προσωπικό της αστικής τάξης, τις κυβερνήσεις και όλα τα κόμματα που υπηρετούν τη βαρβαρότητα του καπιταλιστικού μονόδρομου.
Βέβαια, πρέπει να αναγνωρίσουμε, ότι ταιριάζει απόλυτα να χαρακτηρίζουν «προοδευτικό» ένα νομοσχέδιο που γυρίζει τα εργατικά δικαιώματα στον Μεσαίωνα, όταν το ίδιο το σύστημά τους αγκομαχάει μπροστά στα αδιέξοδά του και το μόνο, που μπορεί να κάνει, είναι να παίρνει πίσω κατακτήσεις και δικαιώματα που οι εργαζόμενοι κατέκτησαν με αιματηρούς αγώνες. Οι γαλέρες, τα εργασιακά κάτεργα είναι το ίδιο ...προοδευτικά με το σύστημα που εκπροσωπούν. Το πραγματικά νέο, σύγχρονο και ρεαλιστικό σήμερα, με την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, είναι οι εργαζόμενοι να δουλεύουν λιγότερο, εξασφαλίζοντας περισσότερο και πιο ποιοτικό ελεύθερο χρόνο, τόσο για την ξεκούρασή τους όσο και για την ολόπλευρη ανάπτυξή του μέσα από τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, τη συμμετοχή τους στην κοινωνική και πολιτική δράση. Αυτές οι δυνατότητες, αντί να απελευθερωθούν, αξιοποιούνται από τους καπιταλιστές ως πεδία κερδοφορίας και εκμετάλλευσης, με αποτέλεσμα οι νέοι να ζούμε χειρότερα από τους γονείς και τους παππούδες μας! Μόνο αν φύγει από τη μέση το κυνήγι του κέρδους των λίγων, θα μπει στο επίκεντρο ο άνθρωπος και οι ανάγκες του, θα μπει φραγμός στην εκμετάλλευση και θα γίνει πράξη η ζωή που μας αξίζει!
Φυσικά, υπάρχει και το άλλο ενδεχόμενο, οι εργαζόμενοι που ζήτησαν να δουλεύουν 13ωρα να είναι σαν τον περιβόητο τύπο με το καλοχτενισμένο μαλλί που βγήκε σε εκπομπή στον ΣΚΑΪ και έλεγε πόσο ευχαριστημένος είναι με τα μέτρα της κυβέρνησης στη ΔΕΘ. Άσχετα που μετά αποδείχθηκε ότι είχε τραβήξει περισσότερες σέλφι με υπουργούς και κυβερνητικά στελέχη και από τον ίδιο τον Μητσοτάκη. Βέβαια, είναι αλήθεια ότι τέτοιοι τύποι έχουν γενικά μια αλλεργία με την εργασία...
Ακριβώς, απέναντι σε όλα αυτά, το Φεστιβάλ της ΚΝΕ, με το ανατρεπτικό του περιεχόμενο, την ιστορία του, την ιδεολογία του, μετατρέπεται στην απαραίτητη «ανάσα» από τη συνολική παρακμή ενός κόσμου και ενός συστήματος που μας πνίγει. Μέσα στις μικρές κόκκινες πολιτείες που φυτρώνουν ανά την Ελλάδα από την ανιδιοτελή δουλειά των νέων κομμουνιστών, κοιτάμε θαρρετά προς το μέλλον και πιστεύουμε ότι η κοινωνία του αύριο θα έχει τα χαρακτηριστικά που δίνουμε και σήμερα στα Φεστιβάλ μας, στη δράση μας, στην καθημερινότητά μας στην οργανωμένη ζωή. Άλλωστε, το Φεστιβάλ μας χτίζεται με τα πιο όμορφα «υλικά». Του συλλογικού αγώνα, της αλληλεγγύης, της ανιδιοτέλειας, της πίστης στις ανεξάντλητες δυνάμεις της εργατικής τάξης και του λαού. Από τα «υλικά», δηλαδή, που είναι φτιαγμένα το ΚΚΕ και η ΚΝΕ.
(Ο Μάνθος Ψυρράκης είναι μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ)
