Στους τρεις μεγάλους πολέμους (Ουκρανία, Γάζα, Ιράν) που μαίνονται στον περίγυρο της Ευρώπης το ΝΑΤΟ απουσιάζει σχεδόν πλήρως (οριακά στηρίζει την Ουκρανία). Η απουσία αυτή εγείρει το κρίσιμο ερώτημα: χρησιμεύει τελικά σε τίποτα το ΝΑΤΟ ή είναι εντελώς ξεπερασμένο χωρίς μέλλον καθώς πραγματοποιεί μια ακόμη σύνοδο κορυφής ( 24-25 Ιουνίου, Χάγη); Η απάντηση είναι ότι τώρα πολύ περισσότερο ίσως από το χτες μπορεί να είναι χρήσιμο και αναγκαίο ως ασπίδα ασφάλειας για την Ευρώπη κυρίως έναντι της Ρωσικής επιθετικότητας. Το ΝΑΤΟ επιστρέφει δηλαδή στον παραδοσιακό του ρόλο- αντιμετώπιση της Ρωσίας. Και πρωτίστως για το λόγο αυτό κρίνεται αναγκαία η αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% ΑΕΠ (μέχρι το 2035). Πρόκειται για γιγαντιαία αύξηση που ορισμένες χώρες όμως (όπως η Ισπανία) θεωρούν παράλογη αλλά δικαιολογείται από άλλες ( ΗΠΑ, κλπ) με εκτιμήσεις όπως:
Πρώτον, η Ρωσία αντιπροσωπεύει θανάσιμη απειλή όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά συνολικά για τη Δύση και ιδιαίτερα την Ευρώπη. Έσχατος στόχος του προέδρου Πούτιν δεν είναι απλώς το Κίεβο αλλά η Βαρσοβία, Βερολίνο και Παρίσι. Οποιαδήποτε άλλη θεώρηση για τις προθέσεις Πούτιν αποτελεί μεγάλη φαντασίωση αφελών Ευρωπαίων όπως έγραψε στον Economist η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας Baiba Braze! Ο πρόεδρος Πούτιν δεν πρόκειται επομένως να σταματήσει στην Ουκρανία, εκτός βέβαια αν κάποιος τον σταματήσει, δηλαδή το ΝΑΤΟ/ Ευρώπη.
Δεύτερον, όπως υποστηρίζει η ύπατη εκπρόσωπος Κ. Κάλλας, αν και η Ρωσία/Πούτιν δεν έχει τώρα τις ικανότητες να επιτεθεί στην Ευρώπη, προετοιμάζεται μανιωδώς για κάτι τέτοιο. Η πολεμική του μηχανή παράγει πολύ περισσότερα όπλα/εξοπλισμούς απ’ ότι η Ευρώπη. Επομένως σε τέσσερα- πέντε χρόνια θα είναι έτοιμος να επιτεθεί και «δοκιμάσει» την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ (ιδιαίτερα το άρθρο 5 – ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής). Εκτός εάν υποστεί μια δεινή ήττα στην Ουκρανία. Όθεν η ανάγκη να ενισχυθεί με κάθε μέσο η Ουκρανία όχι μόνο για να αποφύγει την ήττα αλλά και για να αποτρέψει τη νίκη της Ρωσίας/Πούτιν.
Τρίτον, η αύξηση των αμυντικών δαπανών και επανεξοπλισμός ΝΑΤΟ κρίνονται αναγκαία από Ευρωπαίους και λόγω της (επιεικώς) αμφιθυμίας των ΗΠΑ/Τραμπ σε ό,τι αφορά την αμυντική κάλυψη της Ευρώπης.
Και τέλος, στο μυαλό πολλών Ευρωπαίων υπάρχει η Κίνα και η απειλή που στο βάθος του ορίζοντα αντιπροσωπεύει. Η δραματική αύξηση των στρατιωτικών δαπανών είναι όμως ο μόνος τρόπος ενίσχυσης της Ευρωπαϊκής άμυνας. Ο γνωστός οικονομολόγος Adam Tooze με άρθρο του στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς (6/6) επισημαίνει ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι για την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής άμυνας. . Ένα άλλο ερώτημα που προκύπτει είναι εάν έστω κάτω από τις δύσκολες συνθήκες, η Ευρώπη δεν θα πρέπει να συνομιλεί με τη Ρωσία ; Ο σοσιαλιστής πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Μάσιμο ντ’ Αλέμα σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ (6/1) υποστήριξε ότι «δεν μπορούμε να αφήσουμε στον Ζελένσκι το μέλλον της ασφάλειας της Ευρώπης. Πρέπει να κάνουμε διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης...». .Διαπραγματεύσεις όμως με ποιον;
Εν κατακλείδι, το ΝΑΤΟ ξαναβρίσκει τον (παλαιό) ρόλο του και μέλλον του. Με μόνη απειλή για την ύπαρξη να προέρχεται κυρίως από την Ουάσιγκτον. Στο μέλλον όμως πιθανότατα θα συνυπάρχει με την ΕΕ ως αμυντικός οργανισμός.
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα Νέα»)
