Είτε μιλήσει κανείς για αποσύνθεση και διάλυση, είτε για τραγέλαφο και ιλαροτραγωδία, θα είναι και δεν θα είναι ακριβής. Γιατί ισχύει ότι η κρίση στον ΣΥΡΙΖΑ δεν φαίνεται αναστρέψιμη, ούτε καν προσωρινά διαχειρίσιμη. Ισχύει, όμως, επίσης ότι η κατάσταση δεν μπορεί να περιγραφεί με τους συνηθισμένους όρους γιατί τίποτα δεν είναι συνηθισμένο σε όσα την συνθέτουν.
Έχουν ξανασυμβεί ανελέητες εσωκομματικές συγκρούσεις σε πολύ χαμηλό επίπεδο από άποψη πολιτικού περιεχομένου και δεν είναι η πρώτη φορά που η εντροπία σε ένα κόμμα αποκτά αυτοκαταστροφική δυναμική.
Το νέο και εντελώς ιδιαίτερο στοιχείο είναι η αποκάλυψη ατομικής ιδιοτέλειας πίσω από πολιτικές συμπεριφορές, τόσο μαζικά ώστε να καταρρέει κάθε σύνδεση με αρχές και ιδέες της Αριστεράς, όπως υπάρχει στο συλλογικό φαντασιακό.
Βασικές παραδοχές:
- Ο Στέφανος Κασσελάκης, από τότε που εξελέγη πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ μέσα από μια διαδικασία που είχε αποφασιστεί ερήμην του, δεν αφέθηκε ανενόχλητος ούτε μία εβδομάδα από το εσωκομματικό κατεστημένο.
- Βουλευτές και στελέχη που έφυγαν για να συγκροτήσουν την Νέα Αριστερά, εντυπωσιακά βιαστικά, δεν έπεισαν για την καθαρότητα των προθέσεων τους, με αποτέλεσμα να έχουν άσχημη επίδοση στις ευρωεκλογές, εντελώς αναντίστοιχη με τον αριθμό εδρών που κρατούν.
- Ο Αλέξης Τσίπρας δεν είχε την στρατηγική υπομονή να δώσει χρόνο και ενέργεια για το περίφημο rebranding, ενεπλάκη ευθέως στα εσωκομματικά ζητώντας (στο τελευταίο συνέδριο) νέα προσφυγή στη βάση για την εκλογή ηγεσίας και αποτυγχάνοντας, με αποτέλεσμα να φθείρει την εικόνα του.
- Η ομάδα των “87” της εσωκομματικής αντιπολίτευσης που αναφέρεται στον Αλ. Τσίπρα δεν έχει εσωτερική συνοχή και δεν συγκρατεί την εμπάθεια της απέναντι στον Στ. Κασσελάκη με αποτέλεσμα την αποπολιτικοποίηση των αντιθέσεων και τον ευτελισμό της αντιπαράθεσης.
- Ο Στ. Κασσελάκης βρίσκεται πολύ μακριά από τον πολιτισμικό μέσο όρο του κόσμου του ΣΥΡΙΖΑ και της κεντροαριστεράς. Γι αυτό και προκαλούν τόσο θόρυβο η αισθητική και η κουλτούρα της ηγεσίας του που συχνά στερείται κοινής λογικής. Όταν, για παράδειγμα, “καίγεται” το κόμμα του οποίου είσαι αρχηγός δεν κάνεις τετραήμερο γλέντι γάμου στην Κρήτη και ο σύζυγος σου δεν αναρτά φωτογραφία από την προετοιμασία του στο γυμναστήριο.
Βασικές εκτιμήσεις:
- Αν ο Χάρης Δούκας εκλεγεί πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στις 13 Οκτωβρίου, θα ξεκινήσουν αμέσως διεργασίες ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου με απορρόφηση του αντικασσελακικού ΣΥΡΙΖΑ και μιας ομάδας της Νέας Αριστεράς. Ανάλογη προσπάθεια, με πιο περιορισμένη ορμή, θα γίνει αν επανεκλεγεί ο Νίκος Ανδρουλάκης ή αν κάνει την έκπληξη ο Παύλος Γερουλάνος.
- Αν γίνει νέα προσφυγή στη βάση του ΣΥΡΙΖΑ για εκλογή ηγεσίας το φθινόπωρο, το αποτέλεσμα δεν μπορεί να προεξοφληθεί, ούτε καν οι επόμενες κινήσεις του Στ. Κασσελάκη δεν είναι προβλέψιμες, ενώ μια (τουλάχιστον) νέα διάσπαση διαγράφεται ήδη στον ορίζοντα.
- Δεν φαίνεται να υπάρχει ενθουσιασμός από κάτω για τεχνητή συγκόλληση ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ, ενώ, αντίθετα, φαίνεται πως υπάρχει ισχυρό κοινωνικό αίτημα για εναλλακτική δύναμη και πρόταση εξουσίας απέναντι στην ΝΔ και τον Κ. Μητσοτάκη (σημαντική η παρουσία της “πρωθυπουργίσιμης” Άννας Διαμαντοπούλου ως προς αυτό).
Βασικά συμπεράσματα:
- Η κρίση στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο θα έχει βάθος και διάρκεια.
- Καμία από τις προσωπικότητες που πρωταγωνιστούν αριστερά της ΝΔ δεν δείχνει ότι μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τη συσπείρωση και των αναπροσανατολισμό των διάσπαρτων δυνάμεων.
- Η φθορά της κυβέρνησης σε συνδυασμό με την αδυναμία της αντιπολίτευσης οδηγούν σε κρίση αντιπροσωπευτικότητας, δραματική μείωση του αριθμού των πολιτών που υποστηρίζουν ενεργά κόμματα εξουσίας, κυβερνήσεις συνεργασίας παρά την προεκλογική πόλωση και τοξικότητα, επιστροφή σε έκτακτες συνθήκες πολιτικοοικονομικού επείγοντος.
- Το ξεθώριασμα των χρωμάτων στην συμβολική αναπαράσταση της Αριστεράς έχει ιστορικές διαστάσεις. Τάξεις, ανισότητες, αδικία και κατατρεγμένοι υπάρχουν πάντα και εδώ, επομένως υπάρχει λόγος ύπαρξης κομμάτων της Αριστεράς. Δεν υπάρχει, όμως, πια ρεαλιστική αισιοδοξία ότι μπορούν να φέρουν καλύτερη ζωή για τους πολλούς, ούτε καν η ακλόνητη πεποίθηση ότι το θέλουν.
(Η Αγγελική Σπανού είναι δημοσιογράφος)
