Η τουρκική πλευρά δεν έχει ανοίξει ακόμη τα χαρτιά της σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα στο Κυπριακό και τούτο μπορεί να ερμηνευθεί πολλαπλώς. Την ίδια ώρα, στο παρασκήνιο δραστηριοποιείται έντονα μεν αλλά προσεκτικά το Λονδίνο, που ενίοτε είναι έτοιμο να παρουσιάσει φόρμουλες και «ευφάνταστες ιδέες», για να «σπάσει» το αδιέξοδο!
Εκείνο, το οποίο φαίνεται να χαρακτηρίζει τη στάση της Άγκυρας είναι πως αφήνει μεν όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά, ενίοτε με μια ομιχλώδη τοποθέτηση, αλλά είναι, όμως, σαφές πως δεν έχει ανάψει το πράσινο φως για να γίνει οποιαδήποτε συνάντηση για το Κυπριακό. Παράλληλα, είναι προφανές ότι η διαχείριση της κατοχικής πλευράς υιοθετεί την πεπατημένη και ήδη τούτο αρχίζει να φαίνεται. Δηλαδή, για να συναινέσει σε οποιοδήποτε βήμα θα πρέπει να εξασφαλίσει ανταλλάγματα. Αυτό, βέβαια, σημαίνει ότι θα στρέψει την προσοχή των εμπλεκόμενων και εν δυνάμει μεσολαβητών στη Λευκωσία, η οποία θα κληθεί να κάνει κινήσεις. Άλλωστε, αυτό έχει αναφερθεί ήδη τόσο από τα Ηνωμένα Έθνη όσο και από άλλους. Δηλαδή, ότι θα πρέπει η Λευκωσία να «ξεκλειδώσει» το παρατεταμένο αδιέξοδο στο Κυπριακό.
Σε αυτό αναφέρθηκε δημοσίως και η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελ Ολγκίν Κουεγιάρ.
Παρασκήνιο από Φόρεϊν Οφις
Τις κινήσεις, όμως, σε σχέση με όλο αυτό, της πίεσης προς τη Λευκωσία, έχουν αναλάβει οι «συνήθεις ύποπτοι» οι Βρετανοί, που αναπτύσσουν παρασκηνιακά διάφορες πρωτοβουλίες. Όπως συναφώς πληροφορούμαστε, οι κινήσεις του Φόρεϊν Όφις επικεντρώνονται στην τουρκική αξίωση για Απευθείας εμπόριο, Απευθείας πτήσεις και Απευθείας επαφές αξιωματούχων της αποσχιστικής οντότητας στο διεθνή χώρο. Τα γνωστα «θέλω» των τριών Α (D) του κατοχικού ηγέτη, Ερσίν Τατάρ.
Όπως αναφέρουν καλά ενημερωμένες πηγές, το Φόρεϊν Όφις, με τη γνωστή πατέντα της εποικοδομητικής ασάφειας, θα επιχειρήσει να ικανοποιήσει την κατοχική πλευρά, χωρίς- θεωρούν- να ενοχλείται η Κυπριακή Δημοκρατία. Εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι οι αξιωματούχοι του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών, θεωρούν πως το πλαίσιο συζήτησης του Κυπριακού μπορεί να χαλαρώσει και να λειτουργήσει ως λάστιχο, ώστε να χωρέσουν όλες οι απόψεις. Τούτη η προσέγγιση λέγεται από τους Βρετανούς και δημοσίως, πρωτίστως όμως σε κατ΄ιδίαν επαφές.
Είναι, ωστόσο, σαφές πως η Λευκωσία δεν συζητά, ούτε ευνοεί τη βρετανική οπτική σε ιδέες, που προδήλως παραπέμπουν σε θέματα κυριαρχίας. Πρόκειται για ένα θέμα, αυτό της κυριαρχίας, με το οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία δεν πρόκειται να παίξει μέσα από ασκήσεις εποικοδομητικής ασάφειας, σημείωναν ενημερωμένες πηγές.
Είναι πάντως ενδεικτικό των κινήσεων των Βρετανών και το κλίμα το οποίο διαμορφώνεται στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών από κάποιες χώρες, που θεωρούν πως για να πεισθεί η κατοχική πλευρά θα πρέπει επειγόντως να κάνει ενέργειες η Κυπριακή Δημοκρατία. Πρόκειται για ένα αφήγημα, το οποίο στηρίζεται στην πολιτική του κατευνασμού, σύμφωνα με την οποία πρέπει να… χρυσώνεται ο θύτης από το θύμα. Σημειώνεται δε ότι είναι ένα αφήγημα, το οποίο υιοθετείται και από κάποιους εντός Κύπρου και το οποίο η Λευκωσία δεν αποδέχεται.
Η μπάλα στον Γκουτέρες
Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, έχει από την περασμένη Τετάρτη στα χέρια του την έκθεση της Προσωπικής Απεσταλμένης του, Μαρίας Άνχελ Ολγκίν Κουεγιάρ, στην οποία καταγράφονται οι εκατέρωθεν απόψεις και κάποιες σκέψεις από την αξιωματούχο του ΟΗΕ. Ο Αντόνιο Γκουτέρες, πάντως, παρουσιάζεται ενθαρρυμένος όχι σε σχέση με το Κυπριακό και τι περιγράφει η συνεργάτης του, αλλά με τα όσα συμβαίνουν στα ελληνοτουρκικά. Είναι σαφές πως επενδύει στις σχέσεις Αθηνών και Άγκυρας, ώστε μέσα από αυτές να υπάρξουν κινήσεις στο Κυπριακό.
Δεν έχει κάτι το χειροπιαστό επί τούτου αλλά διαπιστώνει, όπως αναφέρουν πηγές του Διεθνούς Οργανισμού, «καλό κλίμα» κι αυτό θα αξιοποιήσει. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το γεγονός ότι η απεσταλμένη του ταξίδευσε από τη Νέα Υόρκη στην Ουάσινγκτον για να συναντήσει χωριστά τους υπουργούς Εξωτερικών Ελλάδος και Τουρκίας, Γιώργο Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν. Βέβαια, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η κ. Ολγκίν έχει αναπτύξει καλές σχέσεις και με τους δυο υπουργούς Εξωτερικών.
Καλό φθινόπωρο
Τα δεδομένα όπως διαμορφώνονται παραπέμπουν τις εξελίξεις για τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, περίοδος που διαχρονικά αξιοποιείται από τα Ηνωμένα Έθνη για επαφές και συναντήσεις σε σχέση με το Κυπριακό. Λόγω και της εκεί παρουσίας των εμπλεκόμενων στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών. Είναι δε προφανές, με βάση τα δεδομένα που διαμορφώνονται σήμερα, ότι το μέγιστο το οποίο μπορεί να γίνει είναι μια κοινή συνάντηση Γκουτέρες- Χριστοδουλίδη- Τατάρ, η οποία δεν είναι δεδομένο ότι θα έχει και συνέχεια.
Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως μέχρι τον Σεπτέμβριο πολλά μπορούν να συμβούν. Ιδιαίτερα τους μήνες αυτούς του καλοκαιριού ενόψει και του γεγονότος ότι φέτος οι εκδηλώσεις έχουν ως φόντα τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την εισβολή και τη συνεχιζόμενη έκτοτε κατοχή.
Αποφασίζει κινήσεις η κατοχική πλευρά για προστασία σφετεριστών
Οι εξελίξεις σε σχέση με τις ελληνοκυπριακές περιουσίες στα κατεχόμενα έχουν προκαλέσει έντονες ανησυχίες στην τουρκική πλευρά. Κι αυτό γιατί είναι προφανές ότι οι δράσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας εκτιμάται ότι θα προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία της αποσχιστικής οντότητας. Ενόψει των εξελίξεων αυτών, έγινε γνωστό ότι ο Ερσίν Τατάρ συγκάλεσε προ ημερών σύσκεψη στο γραφείο του με τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων( σύνδεσμοι εργολάβων και κτηματομεσιτών κλπ). Αν και στη σύσκεψη δεν ήταν παρών ο λεγόμενος πρέσβης της Τουρκίας στα κατεχόμενα, ωστόσο, φαίνεται πως το βάρος της διαχείρισης θα το αναλάβει αυτός εκ μέρους της Άγκυρας. Άλλωστε ο Τατάρ φέρεται να έχει αναφέρει πως θα συζητήσει το όλο θέμα ο ίδιος απευθείας με την Τουρκία.
Στη σύσκεψη αποφασίσθηκε να συσταθεί ειδική ομάδα, η οποία θα καθορίσει οδικό χάρτη αντιμετώπισης των προβλημάτων, «που έχουν προκύψει». Είναι σαφές πως οι συλλήψεις από την κυπριακή αστυνομία έχουν δημιουργήσει έντονη ανησυχία καθώς όπως εκτιμάται, μετά τις συλλήψεις υπηκόων τρίτων χωρών, κάποια στιγμή θα έλθει η σειρά και Τουρκοκυπρίων, που τεκμηριωμένα εμπλέκονται σε υποθέσεις σφετερισμού ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα.
Η κατοχική πλευρά λόγω των εξελίξεων αυτών στο πεδίο των ελληνοκυπριακών περιουσιών, θέλει πάντως να αναδείξει διακαώς το ρόλο της λεγόμενης Επιτροπής Ακίνητων Περιουσιών, ώστε να χρησιμοποιηθεί ως διέξοδος. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι από τουρκικής πλευράς προβάλλεται το θέμα των αποζημιώσεων, με την Τουρκία να φέρεται να έχει κάνει σχετικό έμβασμα για να χρησιμοποιηθεί. Πρέπει να αναφερθεί ότι τόσα χρόνια έχει αποδειχθεί πως η ΕΑΠ δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά, όπως ισχυρίζονται, παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν. Την ίδια ώρα, προβάλλεται και το θέμα των τουρκοκυπριακών περιουσιών, που βρίσκονται στις ελεύθερες περιοχές και οι οποίες είναι «παραθαλάσσιες», όπως αναφέρει η τουρκική πλευρά. Τούτο αναφέρεται σε μια λογική ανταλλαγής περιουσιών.
Η ανησυχία που εκφράζεται προφανώς και έχει να κάνει και με την οικονομική διάσταση του ζητήματος. Ο κατασκευαστικός τομέας είναι η ατμομηχανή της οικονομίας των κατεχομένων και οι κινήσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας με συλλήψεις σφετεριστών θα ανατρέψει την ανάπτυξη στα κατεχόμενα. Μια ανάπτυξη, η οποία στηρίζεται στα κλεμμένα.
(Ο Κώστας Βενιζέλος, είναι δημοσιογράφος, πανεπιστημιακός και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Φιλελεύθερος" της Κύπρου)
