Η διοικητική, σε πρώτη φάση, ενοποίηση, θα γίνει και ουσιαστική, με τη θεσμοθέτηση ενιαίων κανόνων για παροχές και για εισφορές. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται το ΙΚΑ να μετεξελιχθεί σε Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν πρέπει να γίνει δεκτή καμία εξαίρεση, γιατί διαφορετικά το εγχείρημα της ενοποίησης θα υπονομευθεί στο σύνολό του.
Προτείνεται συγχρόνως η ουσιαστική ενοποίηση του υπάρχοντος καθεστώτος κοινωνικής ασφάλισης με θέσπιση ενιαίων κανόνων για παλαιούς και νέους ασφαλισμένους και ανακαθορισμό των συντάξεων των ήδη συνταξιούχων. Οι ενιαίοι κανόνες είναι αναγκαίοι, γιατί πρέπει όλοι οι ασφαλισμένοι να απολαμβάνουν τον ίδιο βαθμό εθνικής/ κοινωνικής αλληλεγγύης. Τυχόν διαφοροποίηση, μεταφράζεται σε δημιουργία συμπληρωματικής (επαγγελματικής) προστασίας, που όμως εξαρτάται από μια πρόσθετη εισφοροδοτική προσπάθεια των ασφαλισμένων. Ειδικότερα:
Εισφορές
-Η Επιτροπή προτείνει ενιαία ποσοστά εισφορών και βάση υπολογισμού τους
α) για κύρια σύνταξη,
β) για επικουρική σύνταξη
γ) για εφάπαξ παροχές.
Μόνη διάκριση αυτή σε μισθωτούς και αυτοτελώς απασχολούμενους. Δημιουργία μίας ενοποιημένης διαδικασίας όπου θα είναι υποχρεωτική η δήλωση των ασφαλιστικών εισφορών όλων των φορέων κύριας, επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ. Η βεβαίωση και η είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών ανατίθεται στο ΙΚΑ και επί της ουσίας στο ΚΕΑΟ.
Παροχές
Καθιέρωση ενιαίου τρόπου υπολογισμού της σύνταξης, κύριας και επικουρικής, για παλιούς και νέους ασφαλισμένους, αφού προηγουμένως καθοριστεί με Αναλογιστική Μελέτη το ποσοστό, κατά το οποίο τόσο η κάθε σύνταξη χωριστά, όσο και όλες από κοινού, θα αναπληρώνουν τις αποδοχές του ασφαλισμένου. Στο πλαίσιο αυτό ανακαθορίζονται οι συντάξεις των ήδη συνταξιούχων με αναφορά στο νέο, ενιαίο τρόπο υπολογισμού της κύριας και επικουρικής σύνταξης για παλαιούς και νέους ασφαλισμένους. Ο λόγος του ανακαθορισμού είναι, σύμφωνα με την Επιτροπή, η λειτουργία της αρχής της συμμετοχικής δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης των γενεών.
Στο πλαίσιο αυτό καταργούνται οι οριζόντιες περικοπές των συντάξεων διότι υποσκάπτουν την ασφαλιστική συνείδηση, δημιουργούν κίνητρο για εισφοροδιαφυγή και για πρόωρες συνταξιοδοτήσεις και υπονομεύουν το ασφαλιστικό σύστημα.
Η Επιτροπή παραδέχεται όμως ότι η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση έχει εκτός από πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Πιο συγκεκριμένα
Πλεονεκτήματα
* Σεβασμός της αρχής της ισότητας (άρθρο 4, παρ. 1 Συντ/τος). Μετατροπή του υπάρχοντος άναρχου καθεστώτος κοινωνικής ασφάλισης σε σύστημα που στηρίζεται στην ενδογενεακή και διαγενεακή δικαιοσύνη.
* Αποφυγή των κινδύνων υπονόμευσης κάθε μεταρρύθμισης και ιδιαίτερα της θέσπισης εξαιρέσεων από τους ενιαίους κανόνες και της διαιώνισης, μέσω μεταβατικών διατάξεων, των προνομιακών συνταξιοδοτικών καθεστώτων των παλαιών ασφαλισμένων και των ήδη συνταξιούχων.
* Δυνατότητα τεκμηρίωσης της αναγκαιότητας, της καταλληλότητας και της προσφορότητας πιθανής αλλαγής των κανόνων που διέπουν το συνταξιοδοτικό σύστημα.
* Επιτάχυνση της διαδικασίας απονομής σύνταξης, κατάργηση της χρονοβόρας και περίπλοκης διαδικασίας διαδοχικής ασφάλισης.
Μειονέκτημα
Η ενοποίηση Ταμείων με διαφορετικό επίπεδο βιωσιμότητας εμπεριέχει σοβαρούς κινδύνους, για τους ασφαλισμένους των υγιών φορέων, εφόσον βέβαια τέτοια ταμεία υπάρχουν ακόμη. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή τονίζει ότι θα πρέπει το κράτος να εγγυηθεί, τη βιωσιμότητα του συστήματος και την προστασία του ασφαλιστικού κεφαλαίου ως συνόλου.
