Με θετικό κλίμα αλλά και την ανάγκη ουσιαστικής προεργασίας προχωρούν οι συζητήσεις για μια εθνική συμφωνία με στόχο τη μείωση των τιμών σε βασικά είδη διαβίωσης, μετά τις διαδοχικές συναντήσεις του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου με την Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας και τον Σύνδεσμο Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Ανάπτυξης, στο επίκεντρο των επαφών βρέθηκε η πρωτοβουλία για τη διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου που θα οδηγήσει σε μειώσεις τιμών σε βασικές κατηγορίες προϊόντων, με τη συμμετοχή τόσο των σούπερ μάρκετ όσο και της βιομηχανίας τροφίμων. Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι υπάρχει διάθεση συνεργασίας από όλες τις πλευρές, ωστόσο η υλοποίηση της συμφωνίας απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και συντονισμό, ώστε οι παρεμβάσεις να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην αγορά και να αφορούν προϊόντα με σημαντική βαρύτητα για τα νοικοκυριά.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η απαραίτητη προεργασία και να διαμορφωθούν οι όροι της συμφωνίας, το υφιστάμενο μέτρο του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των σούπερ μάρκετ θα παραμείνει σε ισχύ, συνεχίζοντας να αποτελεί βασικό εργαλείο εποπτείας ης αγοράς και προστασίας των καταναλωτών.
Το πλαφόν αποτελεί μέρος της έκτακτης νομοθετικής παρέμβασης που υιοθετήθηκε τον Μάρτιο του 2026 για την αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας σε βασικά αγαθά και στα υγρά καύσιμα, υπό το βάρος των διεθνών αναταράξεων που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή. Σε αντίθεση με ένα κλασικό σύστημα ελέγχου τιμών, η ρύθμιση δεν επιβάλλει ανώτατες τιμές στα προϊόντα, αλλά περιορίζει το περιθώριο κέρδους των επιχειρήσεων, επιτρέποντας την αναπροσαρμογή των τιμών μόνο στον βαθμό που δικαιολογείται από την αύξηση του κόστους.
Στην πράξη, οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν τη διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και της τιμής πώλησης κάθε προϊόντος ξεχωριστά. Εάν το μεικτό περιθώριο κέρδους υπερβαίνει τον μέσο όρο που είχε διαμορφωθεί για το ίδιο προϊόν κατά το 2025, μπορεί να θεωρηθεί ότι παραβιάζεται η απαγόρευση της αθέμιτης κερδοφορίας. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να διαχωριστεί η πραγματική μετακύλιση του αυξημένου κόστους από την ευκαιριακή κερδοσκοπία που εκμεταλλεύεται τις συνθήκες μιας κρίσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο έλεγχος πραγματοποιείται ανά κωδικό προϊόντος και όχι συνολικά στο επίπεδο της επιχείρησης, ώστε να αποτρέπεται η αντιστάθμιση υπερβολικών κερδών σε ορισμένα είδη με
χαμηλότερα περιθώρια σε άλλα προϊόντα. Η εποπτεία ασκείται από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία έχει τη δυνατότητα να ζητά τιμολόγια, λογιστικά στοιχεία και κάθε αναγκαίο οικονομικό δεδομένο, καθώς και να διενεργεί επιτόπιους ελέγχους.
Οι κυρώσεις για τις επιχειρήσεις που παραβιάζουν το μέτρο είναι ιδιαίτερα αυστηρές, καθώς προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 5.000 έως και 5 εκατ. ευρώ, ενώ σε περίπτωση υποτροπής το πρόστιμο μπορεί να διπλασιαστεί. Παράλληλα, δημοσιοποιείται το όνομα της επιχείρησης και το ύψος της κύρωσης, γεγονός που ενδέχεται να επιφέρει σημαντικό πλήγμα στη φήμη της.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η φιλοσοφία του μέτρου δεν είναι να περιορίσει την εύλογη κερδοφορία των επιχειρήσεων, αλλά να αποτρέψει δυσανάλογες αυξήσεις στα περιθώρια κέρδους σε βασικά αγαθά που επηρεάζουν άμεσα το κόστος ζωής των νοικοκυριών. Στο πλαίσιο αυτό, οι επιχειρήσεις μπορούν να μετακυλίουν τις πραγματικές αυξήσεις του κόστους τους, χωρίς όμως να αξιοποιούν τις έκτακτες συνθήκες για να διευρύνουν υπέρμετρα τα κέρδη τους.
