Τέλος στα μετρητά για αγορές άνω των 500 ευρώ επιχειρεί να βάλει το οικονομικό επιτελείο. Πλέον, σε πιο αυστηρή κατεύθυνση κινείται το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τις συναλλαγές με μετρητά, με το υπουργείο Οικονομικών να επιχειρεί να ενισχύσει την ιχνηλασιμότητα και να περιορίσει φαινόμενα φοροδιαφυγής που συνδέονται με τη χρήση φυσικού χρήματος. Η βασική πρόβλεψη του νομοσχεδίου αφορά την υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής για συναλλαγές ίσες ή άνω των 500 ευρώ, χωρίς δυνατότητα εξόφλησης με μετρητά.
Η ουσιαστική αλλαγή εντοπίζεται στον τρόπο εφαρμογής του ορίου. Σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε μέχρι σήμερα, όπου το όριο μπορούσε να αφορά επιμέρους παραστατικά, πλέον λαμβάνεται υπόψη η συνολική αξία της συναλλαγής. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν εκδοθούν περισσότερα τιμολόγια ή αποδείξεις για την ίδια αγορά, εφόσον το συνολικό ποσό υπερβαίνει τα 500 ευρώ, η πληρωμή πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω τραπεζικών καναλιών.
Νέοι κανόνες για μετρητά και crypto - Τι προβλέπει το πολυνομοσχέδιο
Στις επιτροπές της Βουλής θα εξετασθεί το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που φέρνει αλλαγές για επιχειρήσεις και φορολογουμένους. Προβλέπεται μείωση προστίμων για φορολογικές παραβάσεις, αλλά και αυστηρότερο πλαίσιο για συναλλαγές με μετρητά, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Ενισχύονται παράλληλα οι έλεγχοι στις συναλλαγές με κρυπτονομίσματα.
Στην αγορά ακινήτων, το Μητρώο Ιδιοκτησίας αποκτά κομβικό ρόλο για φοροαπαλλαγές, ενώ εισάγεται η δυνατότητα δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων για επενδυτές. Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης ελαφρύνσεις στο τεκμαρτό εισόδημα για συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες και δημιουργία πλατφόρμας παρακολούθησης «κόκκινων» δανείων, ενισχύοντας τη συνολική εποπτεία της αγοράς.
Στο πεδίο των προστίμων, προβλέπεται σημαντική μείωση για εκπρόθεσμες μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, με τα ποσά να περιορίζονται στα 100 ευρώ από 250 έως 500 ευρώ που ισχύουν σήμερα. Η ρύθμιση αποκτά και αναδρομικό χαρακτήρα από τις 19 Απριλίου 2024, οδηγώντας σε διαγραφή ή συμψηφισμό ήδη επιβληθέντων προστίμων. Παράλληλα, θεσπίζεται εξαίρεση για ανήλικους φορολογούμενους, καθώς και για δηλώσεις γονέων που περιλαμβάνουν εισοδήματα ανήλικων τέκνων, με ισχύ που καλύπτει φορολογικές χρήσεις από το 2022 έως το 2025. Επιπλέον, σε περιπτώσεις έναρξης δραστηριότητας ανηλίκου χωρίς πραγματικά έσοδα δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος.
Καθοριστικό ρόλο αποκτά το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων της ΑΑΔΕ, το οποίο από το 2027 θα χρησιμοποιείται ως βασική πηγή για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, ιδίως για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς. Μέχρι τότε, η κύρια κατοικία θα εξακολουθεί να αποδεικνύεται μέσω της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος. Η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ αφορά κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκων, με ειδικές εξαιρέσεις για παραμεθόριες περιοχές όπου το όριο αυξάνεται στους 1.700 κατοίκους και με ανώτατη αξία κατοικίας τις 400.000 ευρώ.
Στον τομέα των κρυπτονομισμάτων ενισχύεται ο ελεγκτικός μηχανισμός, καθώς καθιερώνεται υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών για χρήστες κρυπτοστοιχείων. Οι πάροχοι σχετικών υπηρεσιών θα υποχρεούνται να διαβιβάζουν αναλυτικά στοιχεία στη φορολογική διοίκηση για τις συναλλαγές και τα εισοδήματα των πελατών τους. Τα πρόστιμα για παραβάσεις κυμαίνονται από 100 έως 5.000 ευρώ, με ανώτατο όριο τα 500.000 ευρώ ανά έλεγχο και αυστηρότερες κυρώσεις σε περιπτώσεις υποτροπής.
Νέο εργαλείο για επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα αποτελεί η δυνατότητα λήψης δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων για μελλοντικές επενδύσεις. Μετά από αίτηση και καταβολή παραβόλου που κυμαίνεται από 15.000 έως 50.000 ευρώ, η διοίκηση υποχρεούται να απαντά εντός 150 ημερών, παρέχοντας ασφάλεια δικαίου στους ενδιαφερόμενους.
Παράλληλα, αυστηροποιείται το πλαίσιο για τις συναλλαγές με μετρητά, καθώς το όριο των 500 ευρώ θα υπολογίζεται πλέον με βάση τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι τα επιμέρους παραστατικά. Σε περίπτωση παράβασης, το πρόστιμο ορίζεται στο διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε σε μετρητά.
Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και στο τεκμαρτό εισόδημα, με ειδικές προβλέψεις για τους πωλητές λαϊκών αγορών, οι οποίοι εξαιρούνται από συγκεκριμένες προσαυξήσεις, ενώ για κατόχους σχετικών αδειών προβλέπεται μείωση κατά 30% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Επιπλέον, προστίθεται ως λόγος αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος η ιδιότητα ανηλίκου υπόχρεου.
Τέλος, το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για την καταγραφή συναλλαγών μη εξυπηρετούμενων δανείων, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και τη βελτίωση της λειτουργίας της σχετικής αγοράς.
