Νέα δυναμική αποκτά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector, μετά την κοινή πρωτοβουλία Αθήνας και Λευκωσίας να επαναφέρουν το project στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ενεργειακής ατζέντας. Με επιστολή τους προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, οι υπουργοί Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και Μιχαήλ Δαμιανού ζητούν την ενεργοποίηση της διαδικασίας αξιολόγησης του έργου, σηματοδοτώντας ουσιαστικά την έναρξη μιας νέας φάσης μετά από μακρά περίοδο στασιμότητας.
Η κίνηση αυτή στοχεύει πρωτίστως στην εκκίνηση του απαραίτητου due diligence από την ΕΤΕπ. Πρόκειται για μια διαδικασία-κλειδί, μέσω της οποίας θα επικαιροποιηθούν τα τεχνικά και οικονομικά δεδομένα του έργου, προκειμένου να αξιολογηθεί εκ νέου η βιωσιμότητά του υπό τις σημερινές συνθήκες της αγοράς ενέργειας. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι χωρίς αυτή την επικαιροποίηση δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστικό επενδυτικό ενδιαφέρον, είτε από δημόσια είτε από ιδιωτικά κεφάλαια.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η επιστολή λειτουργεί ως σαφές μήνυμα προς την ευρωπαϊκή τράπεζα να προχωρήσει άμεσα στην αξιολόγηση, δημιουργώντας το υπόβαθρο για τη συμμετοχή της ίδιας, αλλά και για την προσέλκυση ευρύτερου χρηματοδοτικού σχήματος. Η ΕΤΕπ αναμένεται να ανταποκριθεί το επόμενο διάστημα, ανοίγοντας τον δρόμο για την επανενεργοποίηση ενός έργου που θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την Ανατολική Μεσόγειο.
Το timing της πρωτοβουλίας κρίνεται καθοριστικό, καθώς το ενεργειακό περιβάλλον στην Ευρώπη έχει μεταβληθεί ριζικά τα τελευταία χρόνια. Οι διακυμάνσεις στις τιμές, η αυξημένη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και οι γεωπολιτικές εξελίξεις καθιστούν αναγκαία την αναθεώρηση βασικών παραδοχών του έργου, από το κόστος και τις ενεργειακές ροές έως τα αναμενόμενα έσοδα και τον ρόλο του στη διασύνδεση των αγορών.
Η εμπλοκή της ΕΤΕπ προσδίδει θεσμικό βάρος στη διαδικασία, καθώς η αξιολόγησή της αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για κάθε δυνητικό επενδυτή. Τράπεζες και επενδυτικά funds παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, δεδομένου ότι η θετική έκβαση του due diligence θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου χρηματοδοτικού σχήματος.
Παράλληλα, η κοινή επιστολή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής κινητοποίησης, καθώς το έργο έχει ήδη ενσωματωθεί στα εθνικά ενεργειακά σχέδια Ελλάδας και Κύπρου και συνδέεται με τον ευρωπαϊκό στόχο της ενοποίησης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας. Καθοριστική θεωρείται και η στάση του ENTSO-E, που αναγνωρίζει τον GSI ως τη μοναδική εγκεκριμένη διασύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό σύστημα, ενισχύοντας τη θεσμική του σημασία.
Το έργο, προϋπολογισμού περίπου 2 δισ. ευρώ, έχει ήδη εξασφαλίσει σημαντική ευρωπαϊκή στήριξη μέσω του μηχανισμού Connecting Europe Facility, με επιχορήγηση που φτάνει τα 657 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η εκταμίευση των κονδυλίων συνδέεται άμεσα με την πρόοδο υλοποίησης, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την επιτάχυνση των διαδικασιών.
Σε πολιτικό επίπεδο, η πρωτοβουλία ερμηνεύεται και ως απάντηση στο αδιέξοδο που είχε διαμορφωθεί τους προηγούμενους μήνες, όταν η προσπάθεια ανάθεσης της επικαιροποίησης των στοιχείων του έργου σε ανεξάρτητο οίκο δεν είχε προχωρήσει. Με την επιλογή της ΕΤΕπ, οι δύο κυβερνήσεις επιδιώκουν να εξασφαλίσουν μια αμερόληπτη και αξιόπιστη αξιολόγηση, η οποία θα φέρει την «ευρωπαϊκή σφραγίδα» στις όποιες αναγκαίες προσαρμογές.
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή διάσταση του έργου ενισχύεται και από τις τελευταίες εξελίξεις σε γεωπολιτικό επίπεδο. Η πρόσφατη τοποθέτηση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Νταν Γιόργκενσεν, με σαφείς αναφορές στην ανάγκη αποφυγής μονομερών ενεργειών στην Ανατολική Μεσόγειο, υπογραμμίζει τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει η απόδειξη της βιωσιμότητας του έργου. Αν και η γεωπολιτική και ενεργειακή του αξία θεωρείται δεδομένη, η εξασφάλιση χρηματοδότησης εξαρτάται από τη δυνατότητά του να σταθεί σε αυστηρά οικονομικά και τεχνικά κριτήρια. Η διαδικασία που δρομολογείται μέσω της ΕΤΕπ φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το κενό, μετατρέποντας ένα στρατηγικό σχέδιο σε ώριμο επενδυτικό εγχείρημα, με τις επόμενες μήνες να θεωρούνται καθοριστικοί για το μέλλον του.
