Το 2026 φέρνει νέες ευκαιρίες για χιλιάδες ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, καθώς εξακολουθούν να ισχύουν σημαντικές μεταβατικές ρυθμίσεις του ασφαλιστικού συστήματος. Παρότι τα γενικά όρια ηλικίας παραμένουν στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης ή στα 67 έτη, αρκετές κατηγορίες εργαζομένων μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μέσω της αξιοποίησης πλασματικών ετών, της διαδοχικής ασφάλισης και ειδικών ασφαλιστικών διατάξεων, ανοίγει ο δρόμος για πρόωρη έξοδο από την εργασία για σημαντικό αριθμό ασφαλισμένων.
Σύμφωνα με το δικηγόρο Διονύση Ρίζο, το τοπίο διαμορφώνεται ευνοϊκότερο κυρίως για όσους έχουν «κλειδώσει» δικαιώματα έως το 2021 ή το 2022, αλλά και για εκείνους που μπορούν να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης μέσω αναγνωρίσεων.
Το γενικό όριο και ο ρόλος των πλασματικών ετών
Η βασική διάταξη για όλους τους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ προβλέπει πλήρη σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης. Ωστόσο, η δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών λειτουργεί ως βασικό εργαλείο επιτάχυνσης της εξόδου. Στον ιδιωτικό τομέα μπορούν να αναγνωριστούν έως 7 έτη, ενώ στο Δημόσιο έως και 12. Αυτό σημαίνει ότι ο πραγματικός χρόνος εργασίας μπορεί να περιοριστεί ακόμη και στα 33 έτη για μισθωτούς και έως περίπου 28 έτη για δημοσίους υπαλλήλους, υπό προϋποθέσεις.
Το κόστος εξαγοράς υπολογίζεται στο 20% των αποδοχών για μισθωτούς, ενώ για ελεύθερους επαγγελματίες συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία. Παρά το κόστος, πολλοί ασφαλισμένοι το αντιμετωπίζουν ως επένδυση, καθώς επιταχύνει την πρόσβαση στη σύνταξη. Ιδιαίτερα ευνοημένοι εμφανίζονται όσοι έχουν γεννηθεί έως το 1964, οι οποίοι μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να αποχωρήσουν εντός του 2026.
Δημόσιο: «Κλειδιά» εξόδου με 35ετία, 36ετία και 37ετία
Στο Δημόσιο παραμένουν ενεργές σημαντικές διατάξεις για όσους είχαν κατοχυρώσει δικαιώματα πριν από τις αλλαγές του 2015.
- Με 35ετία και κατοχύρωση έως το 2010, η έξοδος μπορεί να γίνει με όριο ηλικίας έως 61 έτη και 6 μήνες.
- Με 36ετία (25ετία το 2011), ισχύουν αντίστοιχα όρια ηλικίας, εφόσον συμπληρώθηκαν οι προϋποθέσεις έως το 2021.
- Με 37ετία και 25ετία έως το 2010, το όριο ηλικίας διαμορφώνεται περίπου στα 61 έτη και 2 μήνες.
Κοινός παρονομαστής είναι ότι ο απαιτούμενος χρόνος μπορεί να συμπληρωθεί και με πλασματικά έτη, αυξάνοντας τον αριθμό των δυνητικών δικαιούχων.
Μειωμένη σύνταξη: Ποιοι προλαβαίνουν τα παλαιά όρια
Η δυνατότητα μειωμένης σύνταξης εξακολουθεί να ισχύει για συγκεκριμένες κατηγορίες, υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Κρίσιμο στοιχείο είναι η συμπλήρωση τόσο της 25ετίας όσο και του απαιτούμενου ηλικιακού ορίου έως το τέλος του 2022. Όσοι πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις μπορούν να αποχωρήσουν:
- Από τα 55 για 25ετία το 2010
- Από τα 56 για 25ετία το 2011
- Από τα 57 για 25ετία το 2012
Αν το ηλικιακό όριο συμπληρώνεται μετά το 2023, τότε η έξοδος μεταφέρεται υποχρεωτικά στο 62ο έτος.
Ιδιωτικός τομέας: Βαρέα και μητρότητα κρατούν «ανοικτές» διεξόδους
Για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ, οι πρόωρες έξοδοι έχουν περιοριστεί σημαντικά. Ωστόσο, δύο βασικές κατηγορίες εξακολουθούν να δίνουν λύσεις:
Βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα
- Με 10.500 ημέρες ασφάλισης (εκ των οποίων 7.500 βαρέα), προβλέπεται έξοδος στα 60 με μειωμένη ή στα 62 με πλήρη σύνταξη.
- Με 4.500 ημέρες και 3.600 βαρέα, η πλήρης σύνταξη δίνεται στα 62.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι τα 1.000 βαρέα ένσημα την τελευταία 17ετία.
Μητέρες ανηλίκων
Οι διατάξεις για μητέρες με 5.500 ένσημα και ανήλικο τέκνο πριν το 2012 εξακολουθούν να δίνουν χαμηλότερα όρια ηλικίας, ακόμη και μετά το 2024, εφόσον έχει γίνει κατοχύρωση.
Γονείς ανηλίκων και τρίτεκνοι: Σημαντικά οφέλη
Σημαντικές δυνατότητες διατηρούν και οι γονείς ανηλίκων σε Δημόσιο, ΔΕΚΟ και τράπεζες, με προϋπόθεση 25ετία και ανήλικο τέκνο σε κρίσιμα έτη (2010-2012).
Τα όρια ηλικίας ξεκινούσαν από τα 50 και, παρά τις αυξήσεις που επέβαλαν οι μεταβατικές διατάξεις, εξακολουθούν να οδηγούν σε συνταξιοδότηση πριν από τα 62. Αντίστοιχα, οι τρίτεκνοι διατηρούν ευνοϊκά καθεστώτα, ειδικά όσοι είχαν 20ετία έως το 2010.
Διαδοχική ασφάλιση: Έξοδος έως και 10 χρόνια νωρίτερα
Καθοριστικό ρόλο παίζει η διαδοχική ασφάλιση για ασφαλισμένους με χρόνο σε περισσότερα ταμεία. Το ισχύον πλαίσιο επιτρέπει τη συνταξιοδότηση με τις ευνοϊκότερες διατάξεις προηγούμενου φορέα, ακόμη και αν ο τελευταίος είναι δυσμενέστερος. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό οδηγεί σε έξοδο έως και 5-10 χρόνια νωρίτερα, ιδίως για όσους έχουν περάσει από ΙΚΑ, ΟΑΕΕ ή Δημόσιο.
Σύνταξη και εργασία: Το νέο «κίνητρο» εξόδου
Η δυνατότητα συνδυασμού σύνταξης με εργασία αλλάζει τα δεδομένα, ιδιαίτερα για ελεύθερους επαγγελματίες. Η σύνταξη λειτουργεί ως σταθερό εισόδημα, ενώ η συνέχιση της δραστηριότητας ενισχύει τα συνολικά έσοδα. Αυτό οδηγεί αρκετούς ασφαλισμένους στην επιλογή της πρόωρης αποχώρησης, ακόμη και αν δεν έχουν εξαντλήσει όλα τα περιθώρια αύξησης της σύνταξης.
