Η δήλωση της χρήσης ακινήτου στο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) καθίσταται υποχρεωτική με την έναρξη λειτουργίας της νέας ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία προγραμματίζεται για το πρώτο τρίμηνο του 2026.
Από τη στιγμή που το ΜΙΔΑ τεθεί σε εφαρμογή, οι ιδιοκτήτες ακινήτων θα κληθούν εντός συγκεκριμένης προθεσμίας, που θα οριστεί με υπουργική απόφαση, να δηλώσουν τη χρήση κάθε ακινήτου που κατέχουν.
Η υποχρέωση αφορά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που διαθέτουν ακίνητη περιουσία και καλύπτει το σύνολο των χρήσεων, όπως ιδιοκατοίκηση κύριας ή δευτερεύουσας κατοικίας, μίσθωση μακροχρόνια ή βραχυχρόνια, δωρεάν παραχώρηση, επαγγελματική χρήση ή δήλωση του ακινήτου ως κενού. Η δήλωση θα γίνεται ηλεκτρονικά και θα συνδέεται με τα στοιχεία του Κτηματολογίου και της ΑΑΔΕ.
Μετά την ολοκλήρωση της αρχικής απογραφής, κάθε μεταβολή στη χρήση ενός ακινήτου, όπως η έναρξη ή η λήξη μίσθωσης ή η αλλαγή από κενό σε ιδιοκατοικούμενο, θα πρέπει επίσης να δηλώνεται υποχρεωτικά στο ΜΙΔΑ, ώστε το μητρώο να αποτυπώνει σε πραγματικό χρόνο την πραγματική εικόνα της ακίνητης περιουσίας στη χώρα.
Το ΜΙΔΑ φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βασική ενιαία «βάση δεδομένων» για την ιδιοκτησία και τη χρήση όλων των ακινήτων στη χώρα, βάζοντας τέλος στο σημερινό κατακερματισμένο σύστημα δηλώσεων. Παράλληλα, δίνει στην ΑΑΔΕ και στο κράτος τη δυνατότητα ουσιαστικών διασταυρώσεων, με στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων ή «μαύρων» ενοικίων, αδήλωτων τετραγωνικών, «γκρίζων» ιδιοκτησιών, αλλά και περιπτώσεων παράνομης καταβολής επιδομάτων.
Για τη λειτουργία του μητρώου, τα στοιχεία κάθε ακινήτου στο Κτηματολόγιο θα συσχετιστούν με το περιουσιολόγιο της ΑΑΔΕ και με τη δηλωμένη χρήση του, όπως εξήγησε ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ΜΙΔΑ ανοίγει τον δρόμο για την προσυμπλήρωση των δηλώσεων Ε1 και Ε2, κλείνει «παράθυρα» σε επιδόματα και ενισχύει τη δικαιοσύνη τόσο στη στεγαστική πολιτική όσο και στην καταβολή αγροτικών ενισχύσεων.
Κομβικό στοιχείο του νέου συστήματος θα είναι η ταύτιση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) με τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ). Οι φορολογούμενοι θα κληθούν να ελέγξουν την εικόνα της ακίνητης περιουσίας τους όπως θα αποτυπωθεί στο ΜΙΔΑ και, όπου διαπιστώνουν λάθη ή παραλείψεις, να προχωρήσουν σε διορθώσεις.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα αυτόματου εντοπισμού ασυμφωνιών μεταξύ Κτηματολογίου και Taxisnet, οι οποίες σήμερα προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις σε μεταβιβάσεις, γονικές παροχές και μισθώσεις.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην καταγραφή των κενών ακινήτων, καθώς για πρώτη φορά θα υπάρχει πλήρης εικόνα του αποθέματός τους. Μετά την ολοκλήρωση της απογραφής, τα ακίνητα που δηλώνονται ως κενά θα διασταυρώνονται με τα στοιχεία κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τον εντοπισμό περιπτώσεων ψευδών δηλώσεων. Παράλληλα, η δήλωση των δωρεάν παραχωρούμενων κατοικιών αναμένεται να αναδείξει περιπτώσεις όπου πίσω από τέτοιες παραχωρήσεις υποκρύπτεται φοροδιαφυγή.
Πέρα από τους ελέγχους, το ΜΙΔΑ αναμένεται να προσφέρει και σημαντικές διευκολύνσεις στους ιδιοκτήτες, όπως την ενιαία ψηφιακή απεικόνιση όλης της ακίνητης περιουσίας, την αυτόματη ενημέρωση στοιχείων μετά από αγοραπωλησίες ή κληρονομιές, τη διασύνδεση με μισθωτήρια και συμβόλαια και τη δυνατότητα διεκπεραίωσης δηλώσεων χωρίς φυσική παρουσία σε υπηρεσίες. Σταδιακά, το μητρώο θα λειτουργεί και ως ψηφιακός φάκελος ακινήτου, συγκεντρώνοντας άδειες, πιστοποιητικά και βασικά έγγραφα.
Το νέο μητρώο βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων στο Συνέδριο Ιδιοκτητών Ακινήτων που διοργάνωσε το Σαββατοκύριακο η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων, με τη συμμετοχή κυβερνητικών στελεχών, εκπροσώπων της ΑΑΔΕ, του Κτηματολογίου και της αυτοδιοίκησης, καθώς και ιδιοκτητών από όλη τη χώρα. Το ΜΙΔΑ παρουσιάστηκε ως μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της ακίνητης περιουσίας.
Στην ομιλία του, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε το ΜΙΔΑ «την πιο συστηματική καταγραφή της χρήσης της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας που έχει γίνει ποτέ στη χώρα». Όπως τόνισε, το νέο εργαλείο θα προσφέρει στο κράτος μια ολοκληρωμένη ψηφιακή εικόνα της αγοράς ακινήτων, όχι για την επιβολή νέων βαρών, αλλά για τον σχεδιασμό δικαιότερων και πιο στοχευμένων πολιτικών, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αφαίρεσης επιβαρύνσεων από ιδιοκτήτες και αγορά.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ακίνητη περιουσία «είναι κόπος ζωής και ρίζες», ανακοινώνοντας παράλληλα ότι εντός του πρώτου εξαμήνου του έτους θα παρουσιαστεί η κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας, η οποία σήμερα αποτελείται από 170 διαφορετικούς νόμους.
Όπως ανέφερε, το ΜΙΔΑ, που θα τεθεί σε λειτουργία εντός του πρώτου τριμήνου του 2026, θα ενισχύσει τη διαφάνεια, θα περιορίσει την παραοικονομία και θα καταστήσει πιο σταθερό και προβλέψιμο το περιβάλλον στην αγορά ακινήτων, ενώ συνδέεται και με νέο πρόγραμμα ενισχύσεων ύψους 400 εκατ. ευρώ για ενεργειακή αναβάθμιση και ανακαίνιση κατοικιών.
