Μετά από πολύμηνη αδράνεια και ενώ οι ληξιπρόθεσμες ασφαλιστικές οφειλές έχουν εκτοξευθεί, η κυβέρνηση ετοιμάζεται –στους πρώτους μήνες του έτους– να προκηρύξει διεθνή διαγωνισμό για την ανάθεση της είσπραξής τους σε ιδιωτική εταιρεία ή κοινοπραξία συμβούλων.
Την ίδια στιγμή, το χρέος προς το ασφαλιστικό σύστημα έχει πλέον ξεπεράσει τα 50 δισ. ευρώ, όπως αποτυπώνεται στη γ’ τριμηνιαία έκθεση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), επιβεβαιώνοντας την ανεξέλεγκτη ανοδική πορεία των οφειλών. Παρά τις εξαγγελίες για αποτελεσματικότερη διαχείριση, τα στοιχεία δείχνουν συνεχιζόμενη αποτυχία στην είσπραξη εισφορών, με το βάρος να μετακυλίεται τελικά στο δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και στους συνεπείς ασφαλισμένους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μέχρι στιγμής δεν έχουν οριστικοποιηθεί όλες οι τεχνικές και θεσμικές λεπτομέρειες της προκήρυξης, προκειμένου να επιλεγούν οι ιδιώτες σύμβουλοι που θα κληθούν να συμβάλουν στον περιορισμό του διαρκώς διογκούμενου χρέους προς τον Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Με τη συμμετοχή τους, το ΚΕΑΟ θα αποκτήσει τη δυνατότητα να προχωρά σε πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών, στο πλαίσιο της ενεργοποίησης του νέου θεσμικού πλαισίου που προβλέπει την ένταξη ιδιωτών στη διαχείριση των χρεών προς τα ασφαλιστικά ταμεία.
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία της γ’ τριμηνιαίας έκθεσης του ΚΕΑΟ καταγράφουν συνολικές οφειλές ύψους 50,7 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το μέγεθος και τη δυναμική του προβλήματος. Από το σύνολο αυτό, περίπου 11 δισ. ευρώ αφορούν χρέη που χαρακτηρίζονται ανεπίδεκτα είσπραξης. Παρότι παραμένουν εγγεγραμμένα στη λίστα οφειλών του ΚΕΑΟ, δεν είναι δυνατόν να εισπραχθούν, είτε λόγω οικονομικής αδυναμίας των οφειλετών είτε για λόγους νομικής φύσης. Μάλιστα, εκτιμάται ότι μεσοπρόθεσμα το ποσό των ανεπίδεκτων είσπραξης οφειλών ενδέχεται να ξεπεράσει τα 15 δισ. ευρώ.
Στη συγκεκριμένη κατηγορία εντάσσονται οφειλές για τις οποίες έχουν ληφθεί κατ’ επανάληψη αναγκαστικά μέτρα είσπραξης χωρίς αποτέλεσμα, καθώς και χρέη προσώπων που έχουν αποβιώσει και οι κληρονόμοι τους έχουν αποποιηθεί την κληρονομιά. Στην ίδια ομάδα περιλαμβάνονται και οφειλές επιχειρήσεων που έχουν πτωχεύσει ή έχουν τεθεί σε καθεστώς αδράνειας.
Οι ιδιώτες σύμβουλοι που θα επιλεγούν θα έχουν τη δυνατότητα να εισηγούνται προς τον ΕΦΚΑ ρυθμίσεις χρεών τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και για ομάδες οφειλετών με κοινά χαρακτηριστικά, όπως το ύψος της οφειλής, ο χρόνος δημιουργίας της ή η προηγούμενη ένταξη σε ρυθμίσεις. Δεν θα έχουν, ωστόσο, καμία εμπλοκή στην ίδια την είσπραξη των οφειλών, αρμοδιότητα που παραμένει αποκλειστικά στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών. Ο ρόλος τους θα είναι υποστηρικτικός, με την παροχή τεχνογνωσίας, προτάσεων και εξατομικευμένων σχημάτων ρύθμισης, κυρίως για μικροοφειλέτες.
Οι ατομικές ρυθμίσεις αναμένεται να εφαρμοστούν κατά κύριο λόγο σε μικρούς οφειλέτες, με στόχο να αποτραπεί η περαιτέρω συσσώρευση χρεών, καθώς όσο διογκώνονται οι οφειλές τόσο δυσκολότερη καθίσταται η ανάκτησή τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αποπληρωμή θα μπορεί να φτάνει έως και τις 120 δόσεις, ιδίως όταν παρέχονται αντίστοιχες εξασφαλίσεις, όπως ακίνητα, για μέρος ή και για το σύνολο της οφειλής.
Για τους μεγάλους οφειλέτες, η βασική επιλογή παραμένει ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών, ο οποίος προβλέπει μεγάλο αριθμό δόσεων και θεωρείται η πλέον ενδεδειγμένη λύση για περιπτώσεις χρεών που, υπό διαφορετικές συνθήκες, θα ήταν πρακτικά αδύνατο να εξοφληθούν.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, οι ιδιωτικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στον διαγωνισμό θα πρέπει να πληρούν αυστηρά κριτήρια εμπειρίας, τεχνογνωσίας και διαφάνειας.
Η επιλογή δεν θα αφορά εισπρακτικές εταιρείες ή δικηγορικά γραφεία που ασκούν πίεση για είσπραξη οφειλών, αλλά συμβουλευτικές ή τεχνικές εταιρείες, με εμπειρία σε θέματα διαχείρισης χαρτοφυλακίων, αξιολόγησης κινδύνου και σχεδιασμού αποδοτικών μηχανισμών είσπραξης.
Επιπλέον, προβλέπεται η αυστηρή εποπτεία από τον ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας, με συγκεκριμένους στόχους απόδοσης, αξιολόγηση και ρήτρες μη συμμόρφωσης, ώστε να εξασφαλιστεί η νομιμότητα και η κοινωνική αποδοχή του εγχειρήματος.
Σήμερα ούτε ο ΕΦΚΑ ούτε το ΚΕΑΟ έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν ρυθμίσεις χρεών σε ατομικό επίπεδο, γιατί υπάρχει το γενικό πλαίσιο των ρυθμίσεων του κράτους που πρέπει να είναι ίδιες για όλους και, εν προκειμένω, για χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία είναι έως 24 δόσεις.
Με το νέο πλαίσιο, οι ιδιώτες θα μπορούν να εισηγούνται εξατομικευμένες ρυθμίσεις χρεών, με κριτήρια τη συναλλακτική συμπεριφορά του οφειλέτη, τα οικονομικά στοιχεία της επιχείρησής του, την προοπτική βιωσιμότητας μετά την ελάφρυνση των χρεών κ.λπ.
Μεταξύ των ενεργειών στις οποίες θα μπορούν να προβούν οι ιδιώτες θα είναι η εκκαθάριση του χαρτοφυλακίου οφειλετών, η αποτύπωση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης των αξιώσεων του ΕΦΚΑ, η έγκαιρη ανίχνευση καθυστερήσεων, η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας αλλά και ο σχεδιασμός στρατηγικών είσπραξης.
