Σαφές πλαίσιο για την τύχη των χρημάτων σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό μετά τον θάνατο ενός εκ των συνδικαιούχων θέτει η νομοθεσία και επιβεβαιώνει η νομολογία.
Όταν στον λογαριασμό έχει συμφωνηθεί ρητά ότι, σε περίπτωση θανάτου οποιουδήποτε δικαιούχου, η κατάθεση περιέρχεται αυτοδικαίως στους επιζώντες μέχρι του τελευταίου, τότε το σύνολο του ποσού μεταβιβάζεται αυτόματα στους επιζώντες, χωρίς να μεσολαβεί κληρονομική διαδοχή.
Τη νομική αυτή θέση έχει αποσαφηνίσει και ο Άρειος Πάγος κρίνοντας ότι υπό την ύπαρξη του συγκεκριμένου όρου οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος συνδικαιούχου δεν αποκτούν κανένα δικαίωμα επί της κατάθεσης. Το υπόλοιπο του λογαριασμού δεν εντάσσεται στην κληρονομιαία περιουσία και δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διάθεσης ούτε εν ζωή ούτε αιτία θανάτου, ενώ ο επιζών συνδικαιούχος μπορεί να αναλάβει ακόμη και το σύνολο των χρημάτων από την τράπεζα.
Κομβική είναι η διάκριση ανάμεσα στη σχέση των συνδικαιούχων με την τράπεζα και στις εσωτερικές σχέσεις μεταξύ τους. Τυχόν αξιώσεις τρίτων ή κληρονόμων δεν στρέφονται κατά της τράπεζας, αλλά μόνο κατά του επιζώντος συνδικαιούχου και μόνο στο πλαίσιο των εσωτερικών τους σχέσεων. Διαφορετική είναι η εικόνα όταν απουσιάζει ο ειδικός όρος, οπότε οι κληρονόμοι μπορούν να διεκδικήσουν το μερίδιο που αντιστοιχούσε στον θανόντα, και πάλι όμως όχι έναντι του πιστωτικού ιδρύματος.
Παραδείγματα
Σε κοινό λογαριασμό δύο αδελφών με 20.000 ευρώ, έχει συμφωνηθεί ότι σε περίπτωση θανάτου ο λογαριασμός περνά αυτομάτως στους επιζώντες. Όταν ο ένας αδελφός αποβιώσει, ο άλλος μπορεί να αναλάβει όλο το ποσό από την τράπεζα. Τα παιδιά ή οι λοιποί κληρονόμοι του θανόντος δεν αποκτούν δικαίωμα επί των χρημάτων απέναντι στην τράπεζα.
Σε κοινό λογαριασμό συζύγων με 60.000 ευρώ, ισχύει ο ίδιος όρος. Μετά τον θάνατο του ενός συζύγου, ο άλλος παραμένει ο μοναδικός δικαιούχος και μπορεί να χρησιμοποιήσει ή να μεταφέρει ελεύθερα το σύνολο των χρημάτων. Τα παιδιά του θανόντος δεν μπορούν να διεκδικήσουν το ποσό από την τράπεζα.
Σε κοινό λογαριασμό πατέρα και γιου με 30.000 ευρώ, δεν υπάρχει πρόβλεψη ότι τα χρήματα περνούν αυτομάτως στον επιζώντα. Μετά τον θάνατο του πατέρα, ο γιος αναλαμβάνει όλο το ποσό. Οι κληρονόμοι του πατέρα δεν έχουν αξίωση κατά της τράπεζας, μπορούν όμως να στραφούν κατά του γιου και να ζητήσουν το μέρος των χρημάτων που αντιστοιχούσε στον πατέρα.
Σε κοινό λογαριασμό μητέρας και δύο παιδιών με 90.000 ευρώ, έχει συμφωνηθεί ότι ο λογαριασμός παραμένει στους επιζώντες. Όταν η μητέρα αποβιώσει, τα δύο παιδιά αποκτούν αυτομάτως το σύνολο του ποσού και το διαχειρίζονται χωρίς συμμετοχή άλλων συγγενών της μητέρας. Αν στη συνέχεια πεθάνει και το ένα παιδί, το άλλο παραμένει ο μόνος δικαιούχος του λογαριασμού.
Σε κοινό λογαριασμό δύο φίλων με 10.000 ευρώ, χωρίς ειδική συμφωνία, αποδεικνύεται ότι τα χρήματα είχαν κατατεθεί αποκλειστικά από τον έναν για πρακτικούς λόγους. Μετά τον θάνατό του, ο επιζών φίλος σηκώνει το ποσό, αλλά οι κληρονόμοι του θανόντος μπορούν να απαιτήσουν από αυτόν την επιστροφή των χρημάτων, εφόσον αποδείξουν ότι ανήκαν στον αποβιώσαντα.
