Αντίστροφη μέτρηση 130 ημερών ξεκινά για χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων, καθώς η τακτοποίηση αυθαιρέτων αποτελεί πλέον αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για τη νομιμότητα κάθε κτίσματος. Όσοι δεν κινηθούν εγκαίρως κινδυνεύουν με κυρώσεις που φτάνουν ακόμη και στην κατεδάφιση.
Η ολοκλήρωσή της διαδικασίας επιτρέπει τη μεταβίβαση του ακινήτου, την ηλεκτροδότηση, την ένταξη σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και διασφαλίζει ότι το ακίνητο δεν χάνει την αξία ή τη λειτουργικότητά του.
Παρότι η προθεσμία για τη ρύθμιση αυθαιρέτων κατηγοριών 1 έως 4 λήγει επισήμως στις 31 Μαρτίου 2026, οι ιδιοκτήτες έχουν ουσιαστικά 130 ημέρες για να εκκινήσουν τις απαιτούμενες διαδικασίες, καθώς η συγκέντρωση εγγράφων, οι τεχνικοί έλεγχοι και η επίλυση τυχόν ελλείψεων συχνά καθυστερούν σημαντικά. Την ίδια ώρα, τα ακίνητα της κατηγορίας 5 παραμένουν εκτός δυνατότητας τακτοποίησης από το 2020, αποκλείοντας κάθε μεταβίβαση ή αξιοποίηση.
Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να αναθέσουν σε μηχανικό τον έλεγχο νομιμότητας, την αντιπαραβολή σχεδίων με την πραγματική κατάσταση, την ορθή κατηγοριοποίηση της παράβασης και υπολογισμός προστίμου. Στη συνέχεια ακολουθεί η υποβολή δήλωσης στο πληροφοριακό σύστημα του ΤΕΕ, η πληρωμή παραβόλου και προστίμου και η τελική υπαγωγή με την έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Σε περιπτώσεις ελλιπούς φακέλου ενδέχεται να απαιτηθούν νέα τοπογραφικά ή στατικές μελέτες.
Μέχρι το 2026 μπορούν να τακτοποιηθούν αυθαίρετα όλων των κατηγοριών που έχουν παραβάσεις πριν από το 2011, ενώ για κτίσματα προ του 1983 δεν απαιτείται οικοδομική άδεια. Οι κατηγορίες 1 και 2 αφορούν παλαιότερες κατασκευές που εξαιρούνται από κατεδάφιση με την καταβολή παραβόλου, η κατηγορία 3 μικρές πολεοδομικές παραβάσεις και η κατηγορία 4 υπερβάσεις δόμησης, κάλυψης και ύψους εντός ορίων, καθώς και αλλαγές χρήσης.
Η διαδικασία ολοκληρώνεται μόνο με την έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, ενώ τα πρόστιμα διαφοροποιούνται ανάλογα με την επιφάνεια, την παλαιότητα, την τιμή ζώνης και το είδος της παράβασης. Προβλέπεται εξόφληση έως και σε 100 δόσεις, με εκπτώσεις έως 20% για εφάπαξ καταβολή, ενώ τα παράβολα ξεκινούν από 250 ευρώ για ακίνητα έως 100 τ.μ. και φτάνουν τα 10.000 ευρώ για επιφάνειες άνω των 5.001 τ.μ.
