Η κυβέρνηση επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην πολιτική στήριξης της οικογένειας, με αιχμή το σχέδιο νόμου του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας που έχει κατατεθεί στη Βουλή. Στο επίκεντρο βρίσκεται η καθιέρωση της τριτεκνικής ιδιότητας ως μόνιμου και ισόβιου χαρακτηριστικού, στο πρότυπο όσων ισχύουν εδώ και χρόνια για τους πολύτεκνους. Η αλλαγή αυτή δεν περιορίζεται σε έναν απλό θεσμικό χαρακτηρισμό, αλλά συνοδεύεται από τη μεταφορά στους τρίτεκνους μιας σειράς δικαιωμάτων και προνομίων, τα περισσότερα εκ των οποίων αφορούν το φορολογικό πεδίο και την οικονομική στήριξη.
Με το άρθρο 20 του σχεδίου νόμου προστίθεται νέο άρθρο στον ν. 3454/2006, με το οποίο καθορίζεται η έννοια του τριτέκνου και προσδιορίζονται τα σχετικά δικαιώματα. Ως τρίτεκνοι αναγνωρίζονται οι γονείς που έχουν αποκτήσει τρία παιδιά, ανεξάρτητα αν αυτά προέρχονται από έναν ή περισσότερους γάμους, αν είναι υιοθετημένα ή αναγνωρισμένα. Η ιδιότητα παραμένει ισοβίως, όπως ακριβώς ισχύει και για τους πολύτεκνους, γεγονός που σημαίνει ότι οι γονείς δεν χάνουν ποτέ αυτή την αναγνώριση, ακόμη κι αν τα παιδιά ενηλικιωθούν. Παράλληλα, τα τέκνα των τριτέκνων απολαμβάνουν ειδικά δικαιώματα μέχρι τη συμπλήρωση του 23ου έτους της ηλικίας τους ή του 25ου εφόσον σπουδάζουν ή υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία, ενώ παιδιά με αναπηρία σε ποσοστό άνω του 67% υπολογίζονται ισοβίως ανεξαρτήτως ηλικίας.
Η ισόβια αναγνώριση της τριτεκνικής ιδιότητας λειτουργεί ως «γέφυρα» για την πλήρη πρόσβαση των οικογενειών με τρία παιδιά σε όλα τα φορολογικά και οικονομικά προνόμια που είχαν μέχρι σήμερα μόνο οι πολύτεκνοι. Καταρχάς, οι τρίτεκνοι θα επωφελούνται από τη σημαντική μείωση του φόρου εισοδήματος που προβλέπεται για οικογένειες με εξαρτώμενα τέκνα. Η τελευταία νομοθετική αλλαγή αύξησε το ποσό της μείωσης στα 1.340 ευρώ για όσους έχουν τρία παιδιά, 1.580 ευρώ για τέσσερα και 1.780 ευρώ για πέντε, ανεβάζοντας το όφελος σε σχέση με τα προηγούμενα επίπεδα. Πρόκειται για μείωση που εφαρμόζεται τόσο σε μισθωτούς και συνταξιούχους όσο και σε κατ’ επάγγελμα αγρότες.
Επιπλέον, ιδιαίτερης σημασίας είναι οι προβλέψεις που σχετίζονται με την κατοχή και χρήση αυτοκινήτου. Οι τρίτεκνοι θα απολαμβάνουν απαλλαγή από το τέλος ταξινόμησης για επιβατικά Ι.Χ., ενώ για όσους φτάνουν τα τέσσερα παιδιά ισχύει και η εξαίρεση από τον φόρο πολυτελούς διαβίωσης, ρύθμιση που μέχρι πρότινος αφορούσε μόνο τους πολύτεκνους. Στον ίδιο άξονα εντάσσονται και οι εκπτώσεις στον ΕΝΦΙΑ, όπου οι οικογένειες με εξαρτώμενα τέκνα αντιμετωπίζονται ευνοϊκότερα σε σχέση με τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά.
Η οικονομική στήριξη δεν σταματά εκεί. Οι τρίτεκνοι εντάσσονται πλέον στο πλαίσιο των αφορολόγητων και ακατάσχετων επιδομάτων που χορηγούνται στις οικογένειες. Το επίδομα γέννησης, το οποίο από το 2023 αυξήθηκε σε 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.700 για το δεύτερο, 3.000 για το τρίτο και 3.500 για το τέταρτο και κάθε επόμενο, καταβάλλεται ανεξαρτήτως τυχόν οφειλών και δεν συμψηφίζεται με χρέη προς το Δημόσιο ή τις τράπεζες. Αντίστοιχα, το επίδομα παιδιού παραμένει αφορολόγητο και δεν υπολογίζεται στο συνολικό εισόδημα για άλλες παροχές κοινωνικής προστασίας.
Σημαντικό μέτρο θεωρείται και η επέκταση της διάρκειας του επιδόματος μητρότητας για τις ελεύθερες επαγγελματίες και τις αγρότισσες από τους τέσσερις στους εννέα μήνες, το οποίο καταβάλλεται στο ύψος του κατώτατου μισθού. Η πρόβλεψη αυτή έρχεται να στηρίξει κυρίως γυναίκες με τρία παιδιά που δραστηριοποιούνται στον πρωτογενή τομέα ή εργάζονται ως αυτοαπασχολούμενες και μέχρι σήμερα δεν είχαν την ίδια προστασία με τις μισθωτές.
Αξιοσημείωτη είναι και η συνέχιση της πολιτικής για μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ σε βασικά είδη που αφορούν τη φροντίδα των παιδιών, όπως οι παιδικές τροφές, οι πάνες και τα καθίσματα αυτοκινήτου. Πρόκειται για μια έμμεση αλλά σημαντική φορολογική ελάφρυνση, αφού μειώνει το καθημερινό κόστος ζωής των οικογενειών με παιδιά.
Το νέο πλαίσιο καθιστά σαφές ότι οι τρίτεκνοι αποκτούν πλέον μια σταθερή και ισχυρή θέση μέσα στο θεσμικό και φορολογικό καθεστώς που μέχρι σήμερα αναγνώριζε κυρίως τους πολύτεκνους. Η ισόβια κατοχύρωση της ιδιότητας συνοδεύεται από προνόμια που καλύπτουν το εισόδημα, τη στέγαση, την κινητικότητα και την καθημερινότητα, δημιουργώντας ένα πλέγμα μέτρων που επιδιώκει να δώσει ανάσα στα νοικοκυριά με τρία παιδιά.
Η κίνηση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις πιο έντονες δημογραφικές κρίσεις στην Ευρώπη. Οι γεννήσεις υπολείπονται σταθερά των θανάτων, ο δείκτης γονιμότητας κινείται στο 1,3 παιδιά ανά γυναίκα και οι προβλέψεις για το μέλλον του πληθυσμού είναι δυσοίωνες. Η στήριξη της οικογένειας με τρία παιδιά στοχεύει όχι μόνο στην ανακούφιση μιας μεγάλης κοινωνικής ομάδας, αλλά και στη δημιουργία ενός ευρύτερου κινήτρου για να ανατραπεί σταδιακά η αρνητική δημογραφική τάση.
