Τα χαμηλά αποθέματα αερίου, οι υψηλές τιμές άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι χαμηλές παραδόσεις με δεξαμενοπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου εξαιτίας της υψηλότερης ζήτησης από την Ασία, των λιγότερων από το συνηθισμένο προμηθειών αερίου από τη Ρωσία, της χαμηλής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και των διακοπών ηλεκτροδότησης σε υποδομές είναι μόνο μερικοί από τους λόγους που οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου τραβούν την ανηφόρα.
Γιατί η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ακριβότερους λογαριασμούς;
Αντιμέτωπα με πολύ υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας θα έρθουν τον χειμώνα τα νοικοκυριά της Ευρώπης, λόγω της παγκόσμιας αύξησης σε τιμές χονδρικής για ενέργεια και αέριο. Καταναλωτικές οργανώσεις έχουν προειδοποιήσει ότι οι πιο ευπαθείς πολίτες μπορεί να πληγούν από ενεργειακή φτώχεια.
Γιατί όμως ανεβαίνουν οι τιμές;
Οι εταιρείες πληρώνουν τιμή χονδρικής για να αγοράσουν αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, τα οποία στη συνέχεια πωλούν στους καταναλωτές. Όπως σε κάθε αγορά, έτσι και σ' αυτή η τιμή μπορεί να αλλάξει, ανάλογα με την προσφορά και τη ζήτηση.
Οι τιμές τυπικά αυξάνονται όταν υπάρχει περισσότερη ζήτηση για θέρμανση και ο κόσμος ανάβει νωρίτερα τα φώτα στα σπίτια του τον χειμώνα, ενώ οι τιμές την θερινή περίοδο είναι συνήθως χαμηλότερες.
Ωστόσο, οι τιμές εκτοξεύθηκαν λόγω των χαμηλών αποθεμάτων αερίου, των υψηλών τιμών άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, των χαμηλών παραδόσεων με δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου εξαιτίας της υψηλότερης ζήτησης από την Ασία, των λιγότερων από το συνηθισμένο προμηθειών αερίου από την Ρωσία, της χαμηλής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και των διακοπών ηλεκτροδότησης σε υποδομές.
Οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς για το αέριο στον ολλανδικό TTF έχουν αυξηθεί πάνω από 400% από τον Ιανουάριο, ενώ τα γερμανικά και γαλλικά συμβόλαια αναφοράς για την ενέργεια έχουν υπερδιπλασιαστεί.
Πόσο θα κρατήσουν οι αυξήσεις;
Η χειμερινή περίοδος θέρμανσης ξεκινά στην Ευρώπη από τον Οκτώβριο. Οι τιμές χονδρικής δεν αναμένεται να μειωθούν σημαντικά στο υπόλοιπο της χρονιάς, παρά τις υποσχέσεις κάποιων παρόχων για περισσότερο αέριο.
Οι περισσότεροι αναλυτές αναμένουν ότι οι τιμές θα παραμείνουν αυξημένες την επόμενη χρονιά. Η Ρωσία, ο μεγαλύτερος πάροχος αερίου της Ευρώπης, είπε αυτή την εβδομάδα ότι η αδειοδότηση του υποθαλάσσιου αγωγού αερίου Nord Stream 2 από τη Ρωσία και τη Γερμανία, που αναμένει το ‘πράσινο φως’ από τη αρμόδια γερμανική ρυθμιστική αρχή, μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των αυξανόμενων τιμών αερίου της Ευρώπης.
Ωστόσο η δυνατότητα της Gazprom να παράσχει μεγαλύτερους όγκους στην Ευρώπη μπορεί να περιοριστεί φέτος τον χειμώνα καθώς ακόμα γεμίζει τις δικές της εγχώριες μονάδες αποθήκευσης αερίου και ήδη παράγει ποσότητες κοντά στα υψηλά επίπεδα 10ετίας, είπαν αναλυτές της Bank of America.
Τον περασμένο μήνα, η νορβηγική Equninor, ο δεύτερος μεγαλύτερος πάροχος της Ευρώπης, είπε ότι θα αυξήσει τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Η Νορβηγία προμηθεύει λίγο λιγότερο από το ένα τρίτο του βρετανικού αερίου.
Τι γίνεται με τις τιμές λιανικής;
Πολλοί πάροχοι ενέργειας ανακοίνωσαν αυξήσεις στις χρεώσεις λιανικής τους τελευταίους μήνες, μετακυλίοντας το υψηλότερο κόστος χονδρικής στους καταναλωτές.
Το κόστος χονδρικής μπορεί να αποτελέσει ένα μεγάλο μέρος του λογαριασμού. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, στον συνολικό λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος και αερίου, το κόστος χονδρικής μπορεί να φθάσει το 40% του συνόλου.
Άρα, όταν οι τιμές στην αγορά χονδρικής αυξηθούν σημαντικά, οι πάροχοι μπορούν να αυξήσουν τις καταναλωτικές χρεώσεις λιανικής. Οι πάροχοι μπορεί να αγοράσουν ενέργεια στην αγορά χονδρικής την ημέρα της παράδοσης, μια ημέρα νωρίτερα και έως και μήνες ή ολόκληρες περιόδους εκ των προτέρων.
Θα πρέπει να προσπαθήσουν να προβλέψουν πότε η τιμή θα είναι φθηνότερη και να αγοράσουν τη σωστή ποσότητα για να καλύψουν τις ανάγκες των πελατών τους. Εάν οι πάροχοι δεν αγοράσουν αρκετή ενέργεια, ίσως χρειαστεί να αγοράσουν περισσότερη σε τιμή που μπορεί να είναι υψηλότερη, ανάλογα με τις κινήσεις της αγοράς. Φέτος, οι τιμές ανεβαίνουν όλο το καλοκαίρι.
Υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης;
Η Ευρωπαία επίτροπος για την Ενέργεια Κάντρι Σίμσον έχει πει ότι σύντομα θα παρουσιάσει σχέδιο για την αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής αγοράς αερίου.
Μια από τις ιδέες, που πρότεινε η Ισπανία, είναι η ΕΕ να αγοράσει από κοινού αέριο για να εκμεταλλευθεί την ισχύ της ενιαίας αγοράς των 450 εκατ. καταναλωτών και να δημιουργήσει ένα στρατηγικό απόθεμα της ΕΕ σε αέριο, αλλά δεν υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες για το πώς αυτό θα λειτουργήσει.
Κάποιες εθνικές κυβερνήσεις έχουν ανακοινώσει μέτρα για να προσπαθήσουν να περιορίσουν το βάρος στα νοικοκυριά τον χειμώνα, όπως επιδοτήσεις, πλαφόν στις τιμές ή επιστροφή των κερδών ενεργειακών επιχειρήσεων στους καταναλωτές.
Πώς μπορούν να αντιδράσουν οι καταναλωτές;
Λόγω της μη ρυθμισμένης αγοράς, η Βρετανία προσφέρει πολλές επιλογές με ενεργειακούς παρόχους στους καταναλωτές. Οι καταναλωτές συχνά ενθαρρύνονται να αλλάξουν πάροχο ή πρόγραμμα με χαμηλότερο κόστος.
Μέτρα ενεργειακής απόδοσης, όπως η βελτιωμένη μόνωση, ο ενεργειακά αποδοτικός φωτισμός και οι έξυπνοι μετρητές είναι επίσης μια καλή πρόταση, αλλά έχουν κόστος. Η μείωση της χρήσης ενέργειας είναι πολύ ευκολότερη τους θερινούς μήνες.
