Τα κριτήρια για την προστασία της πρώτης κατοικίας αφορούν το ύψος της οφειλής, την αξία της κατοικίας, το εισόδημα και την περιουσία, και όσοι δεν τα πληρούν εξαιρούνται της προστασίας και η τράπεζα μπορεί να βγάλει το σπίτι τους ακόμη και αν πρόκειται για την πρώτη κατοικία τους σε πλειστηριασμό. Μέσω της πλατφόρμας, κάποιος μπορεί να ρυθμίσει μόνο όσες οφειλές έχουν υποθήκη την πρώτη κατοικία και όχι και τα καταναλωτικά δάνεια ή τις οφειλές από πιστωτικές κάρτες, αφού ο νόμος είναι ρητός και δεν επιτρέπει την ένταξή τους.
Τόσο το αυστηρό πλαίσιο του νέου νόμου, δηλαδή τα κριτήρια, όσο και το γεγονός ότι αποκλείονται όλες οι άλλες οφειλές μπορούν να συρρικνώσουν αισθητά το εύρος που θα έχει ο νέος νόμος, ο οποίος θεωρητικά καλύπτει 180.000 δανειολήπτες.
Πάντως, σύμφωνα με εκτιμήσεις έγκυρων νομικών κύκλων, που διατυπώθηκαν την Πέμπτη 20 Ιουνίου σε ημερίδα της Νομικής Βιβλιοθήκης, ο νόμος θα έχει περιορισμένο όφελος, καθώς ο αριθμός των οφειλετών που θα ενταχθεί θα είναι πολύ κατώτερος των εκτιμήσεων. Δεν είναι μάλιστα λίγοι αυτοί που προεξοφλούν ότι ο αντίκτυπος του νέου προστατευτικού πλαισίου θα αποκαλυφθεί από τον Σεπτέμβριο, όταν ουσιαστικά οι τράπεζες θα επανεκκινήσουν τους πλειστηριασμούς ακινήτων που προς το παρόν έχουν «παγώσει» λόγω των εκλογών.
Ο νόμος παρέχει προστασία από αναγκαστικά μέτρα για όσους πληρούν τα κριτήρια και ενταχθούν στη ρύθμιση, μεταξύ των οποίων είναι και όσοι έχουν κάνει αίτηση ένταξης στον νόμο Κατσέλη και η αίτησή τους εκκρεμεί. Εναλλακτικά, μπορεί κάποιος να ζητήσει τη ρύθμιση της οφειλής του δικαστικά, αν και από τα τέλη Φεβρουαρίου δεν υπάρχει υποχρεωτικό πλαίσιο βάσει του οποίου θα μπορεί κάποιος να προστατεύσει την πρώτη του κατοικία ούτε επίσης πλαίσιο που να προσδιορίζει υποχρεωτικά τη μηνιαία δόση που θα πρέπει να πληρώνει για να τη διασώσει από τον πλειστηριασμό.
Η πλατφόρμα που ανοίγει την 1η Ιουλίου θα παραμείνει ανοικτή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2019 και προβλέπει αυτοματοποιημένη διαδικασία, βάσει της οποίας θα ελέγχεται η επιλεξιμότητα των δικαιούχων. Εφόσον κάποιος συγκεντρώνει όλες τις αναγκαίες προϋποθέσεις, η αίτηση θα διαβιβάζεται ηλεκτρονικά στις εμπλεκόμενες τράπεζες, οι οποίες εντός ενός μήνα θα παρέχουν μια πρόταση ρύθμισης, με τους εξής όρους:
• Διαγραφή οφειλής, εφόσον το ανεξόφλητο υπόλοιπο του δανείου ξεπερνάει το 120% της εμπορικής αξίας της πρώτης κατοικίας.
• Αποπληρωμή σε 25 έτη.
• Χαμηλό επιτόκιο 2%, προσαυξημένο με το Εuribor 3μήνου.
• Επιδότηση από το κράτος ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη.
Ο νόμος για την προστασία της πρώτης κατοικίας αφορά μόνο φυσικά πρόσωπα που έχουν πραγματική οικονομική αδυναμία και περιλαμβάνει σειρά δικλίδων ασφαλείας, όπως η άρση του τραπεζικού και του φορολογικού απορρήτου, η υποβολή περιουσιολογίου, καθώς και η διενέργεια ειδικών ελέγχων και διασταυρώσεων, προκειμένου να μην επωφεληθούν οι λεγόμενοι «στρατηγικοί κακοπληρωτές». Για τον λόγο αυτό υποστηρίζεται από ειδικό πληροφοριακό σύστημα, μέσω του οποίου η όλη διαδικασία θα διενεργείται ηλεκτρονικά. Ουσιαστικά ο ενδιαφερόμενος καλείται να υποβάλει την αίτηση που χρειάζεται προσκομίζοντας μόνο ένα δικαιολογητικό, δηλαδή το πιστοποιητικό βαρών από το υποθηκοφυλακείο, καθώς όλα τα υπόλοιπα δικαιολογητικά θα είναι διαθέσιμα στην πλατφόρμα.
