Ένα νέο σύστημα υπολογισμού των φορολογικών επιβαρύνσεων στα εισοδήματα των φυσικών προσώπων, εξαιτίας του οποίου εκατομμύρια μισθωτοί, συνταξιούχοι, αγρότες και ιδιοκτήτες εκμισθούμενων ακινήτων θα κληθούν να καταβάλουν σημαντικά αυξημένα ποσά φόρου εισοδήματος και ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης αναμένεται να ισχύσει φέτος κατά την εκκαθάριση των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος που θα υποβληθούν την άνοιξη. Ωφελημένοι από την εφαρμογή του νέου αυτού συστήματος θα είναι μόνο οι πολιτικοί, για τους οποίους η ειδική εισφορά αλληλεγγύης μειώνεται έως 1.999 ευρώ και ταυτόχρονα προβλέπεται για πρώτη φορά έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα ολόκληρης της δαπάνης που καταβάλουν για την οικονομική ενίσχυση των κομμάτων στα οποία ανήκουν και τυχόν άλλων συναδέλφων τους! Κι όλα αυτά τίθενται σε ισχύ τη στιγμή που ένα πολύ μεγάλο μέρος των εισοδημάτων των βουλευτών απαλλάσσεται ήδη εδώ και πολλά χρόνια από το φόρο εισοδήματος.
Φέτος, κατά την ηλεκτρονική υποβολή και εκκαθάριση των δηλώσεων για τη φορολογία των εισοδημάτων του έτους 2016, θα τεθούν σε πλήρη εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 112 του «μνημονιακού» νόμου 4387/2016 με τις οποίες επήλθαν ριζικές αλλαγές στις κλίμακες υπολογισμού του φόρου εισοδήματος και της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης.
Σύμφωνα με τις αλλαγές αυτές, τα αφορολόγητα όρια εισοδήματος για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους χωρίς παιδιά και με 1 ή 2 παιδιά μειώνονται από τα 9.545 ευρώ στα 8.636 – 9.090 ευρώ, ενώ οι συντελεστές φορολόγησης των μισθών και των συντάξεων που υπερβαίνουν τις 20.000 ευρώ αυξάνονται από τα επίπεδα του 22%-42% στα επίπεδα του 29%-45% . Για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους με 3 ή περισσότερα παιδιά, το αφορολόγητο παραμένει στα 9.545 ευρώ. Επίσης, τα εισοδήματα από αγροτικές δραστηριότητες θα φορολογούνται πλέον με συντελεστές φόρου αυξημένους από το 13% στα επίπεδα του 22%-45%, ενώ οι συντελεστές φορολόγησης των εισοδημάτων από ακίνητα αυξάνονται από 11%-33% σε 15%-45%. Για τους κατ’ επάγγελμα αγρότες προβλέπεται αφορολόγητο όριο κλιμακούμενο από 8.636 έως 9.545 ευρώ, ενώ για τα εισοδήματα από ατομικές επιχειρήσεις, θα εφαρμόζεται συντελεστής φόρου μειωμένος από το 26% στο 22% για ποσά μέχρι 20.000 ευρώ και συντελεστές φόρου αυξημένοι από 26%-33% σε 29%-45% για τα κλιμάκια πάνω από τις 20.000 ευρώ.
Τι ίσχυε το 2016 (για τα εισοδήματα του 2015)
Μέχρι πέρυσι, το ισχύον νομοθετικό καθεστώς προέβλεπε ξεχωριστή κλίμακα φορολογίας εισοδήματος για κάθε κατηγορία εισοδήματος. Συγκεκριμένα:
* Για τους μισθούς και τις συντάξεις, ίσχυε φορολογική κλίμακα στην οποία εφαρμόζονταν συντελεστές φόρου 22% μέχρι το επίπεδο ετησίου εισοδήματος των 25.000 ευρώ, 32% πάνω από τα 25.000 και μέχρι τα 42.000 ευρώ και 42% πάνω από τα 42.000 ευρώ. Προβλεπόταν επίσης ότι για ποσά ετησίου εισοδήματος μέχρι 21.000 ευρώ η παροχή έκπτωσης φόρου 2.100 ευρώ. Για ποσά εισοδήματος από μισθούς και συντάξεις μεγαλύτερα των 21.000 ευρώ η έκπτωση των 2.100 ευρώ μειωνόταν κατά το 10% της εκάστοτε διαφοράς του εισοδήματος από το ποσό των 21.000 ευρώ. Η έκπτωση φόρου των 2.100 ευρώ στην κλίμακα φορολόγησης των μισθών και των συντάξεων ισοδυναμούσε με αφορολόγητο όριο 9.545 ευρώ διότι μέχρι το επίπεδο αυτό ο φόρος που προέκυπτε από την εφαρμογή του συντελεστή 22% μηδενιζόταν με την αφαίρεση της έκπτωσης φόρου των 2.100 ευρώ.
* Για τα εισοδήματα από ατομικές επιχειρήσεις και από ελευθέρια επαγγέλματα, προβλεπόταν άλλη ξεχωριστή κλίμακα φορολόγησης, με την οποία επιβαλλόταν φόρος 26% από το πρώτο ευρώ του ετησίου καθαρού εισοδήματος και μέχρι το επίπεδο των 50.000 ευρώ. Για όσους δηλώνουν ετήσιο εισόδημα από επιχειρηματικές δραστηριότητες πάνω από 50.000 ευρώ, προβλεπόταν η επιβολή φόρου 26% μέχρι το επίπεδο των 50.000 ευρώ και 33% πάνω από το επίπεδο των 50.000 ευρώ.
* Για τα εισοδήματα από αγροτικές δραστηριότητες προβλεπόταν η επιβολή αυτοτελούς φόρου 13%.
* Για τα εισοδήματα από ακίνητα ίσχυε ξεχωριστή κλίμακα με την οποία επιβαλλόταν φόρος 11% από πρώτο ευρώ του ετησίου εισοδήματος από ακίνητα και μέχρι το επίπεδο των 12.000 ευρώ. Για όσους δηλώνουν ετήσιο εισόδημα από ακίνητα μεγαλύτερο των 12.000 ευρώ προβλεπόταν η επιβολή φόρου 11% μέχρι το επίπεδο των 12.000 ευρώ και 33% πάνω από το επίπεδο των 12.000 ευρώ.
* Για κάθε φορολογούμενο με ετήσιο ατομικό εισόδημα άνω των 12.000 ευρώ προβλεπόταν και η επιβολή της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης με κλίμακα συντελεστών από 0,7% έως και 8%. Η εισφορά επιβαλλόταν στο μεγαλύτερο ποσό μεταξύ του συνολικού δηλωθέντος εισοδήματος του φορολογούμενου και του τεκμαρτού εισοδήματός του, όπως αυτό προσδιοριζόταν μόνο από τα τεκμήρια διαβίωσης (και όχι κι από τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων) και χωρίς συνυπολογισμό της μείωσης κατά 30% στις περιπτώσεις των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών. Ως βάση υπολογισμού λαμβανόταν υπόψη το τεκμαρτό εισόδημα, ακόμη κι αν ο φορολογούμενος κάλυπτε τη διαφορά μεταξύ του εισοδήματος αυτού και του μικρότερου δηλωθέντος εισοδήματος, επικαλούμενος ανάλωση εισοδημάτων παρελθόντων ετών που είχαν νομίμως αποκτηθεί και φορολογηθεί.
Με την κλίμακα υπολογισμού της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης που ίσχυε μέχρι πέρυσι, η εισφορά επιβαλλόταν από το πρώτο ευρώ σε όλο το ατομικό ετήσιο εισόδημα του φορολογούμενου (φορολογούμενο και απαλλασσόμενο από όλες τις πηγές ή τεκμαρτό) με έναν συντελεστή που διαμορφωνόταν ως εξής:
-0% εφόσον το εισόδημα ανερχόταν μέχρι τα 12.000 ευρώ
-0,7% εφόσον το εισόδημα ανερχόταν από 12.001 έως 20.000 ευρώ
-1,4% εφόσον το εισόδημα ανερχόταν από 20.001 έως 30.000 ευρώ
-2% εφόσον το εισόδημα ανερχόταν από 30.001 έως 50.000 ευρώ
-4% εφόσον το εισόδημα ανερχόταν από 50.001 έως 100.000 ευρώ
-6% εφόσον το εισόδημα ανερχόταν από 100.001 έως 500.000 ευρώ
-8% εφόσον το εισόδημα ανερχόταν από 500.001 ευρώ και άνω.
Ειδικά, για τα πολιτικά εκτιθέμενα πρόσωπα, όπως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Πρόεδρος και οι Αντιπρόεδροι της Βουλής, οι Βουλευτές, ο Πρόεδρος και οι Αντιπρόεδροι της Κυβέρνησης, οι Υπουργοί, οι Αναπληρωτές Υπουργοί και Υφυπουργοί, οι Γενικοί και Ειδικοί Γραμματείς Υπουργείων, οι Γενικοί Γραμματείς των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, οι Περιφερειάρχες, οι Ευρωβουλευτές, οι Δήμαρχοι, οι Διοικητές των Ανεξάρτητων Αρχών και των ν.π.δ.δ., προβλεπόταν η επιβολή ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης 8% στο σύνολο των εισοδημάτων τους από όλες τις πηγές.
Τι αλλάζει φέτος, για τα εισοδήματα του 2016
Με το νέο σύστημα φορολόγησης, το οποίο καθιερώθηκε με το άρθρο 112 του ν. 4387/2016 και με το οποίο θα εκκαθαριστούν φέτος οι φόροι στα αποκτηθέντα εντός του έτους 2016 εισοδήματα των φυσικών προσώπων, προβλέπονται τα εξής:
1) Η εφαρμογή μιας νέας φορολογικής κλίμακας ίδιας για τα εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις, ατομικές επιχειρήσεις και αγροτικές δραστηριότητες. Τα εισοδήματα από μισθωτή εργασία και συντάξεις και τα εισοδήματα από ατομικές επιχειρήσεις παύουν να φορολογούνται ξεχωριστά με διαφορετικές κλίμακες, αλλά θα φορολογούνται πλέον με μια ενιαία κλίμακα, αφού προηγουμένως αθροιστούν.
Στη νέα αυτή κλίμακα, ο κατώτατος συντελεστής φόρου ανέρχεται στο 22% και επιβάλλεται μέχρι το επίπεδο ετησίου εισοδήματος των 20.000 ευρώ. Πάνω από το επίπεδο ετησίου εισοδήματος των 20.000 ευρώ και μέχρι τα 30.000 ευρώ επιβάλλεται συντελεστής φόρου 29%, ενώ πάνω από τα 30.000 και μέχρι τα 40.000 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής φόρου 37%. Για το τμήμα του ετησίου εισοδήματος άνω των 40.000 ευρώ προβλέπεται συντελεστής φόρου 45%.
Η ίδια κλίμακα που περιγράψαμε στην προηγούμενη παράγραφο θα εφαρμόζεται και για τον υπολογισμό του φόρου στα εισοδήματα από αγροτικές δραστηριότητες. Η φορολόγηση όμως των αγροτικών εισοδημάτων με την κλίμακα αυτή θα γίνεται αυτοτελώς, δηλαδή τα αγροτικά εισοδήματα δεν θα αθροίζονται με τα εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις, επιχειρήσεις και ελευθέρια επαγγέλματα για να φορολογηθούν κατόπιν με την κλίμακα.
Ειδικά για τα εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις καθώς επίσης και για τα εισοδήματα από αγροτικές δραστηριότητες που αποκτούν οι κατ’ επάγγελμα αγρότες προβλέπεται έκπτωση φόρου:
-2.100 ευρώ για φορολογούμενους με 3 ή περισσότερα προστατευόμενα τέκνα και ετήσιο εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ. Η έκπτωση φόρου για τους έχοντες 3 ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα και ετήσιο εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ ισοδυναμεί με αφορολόγητο όριο 9.545 ευρώ.
-2.000 ευρώ, για φορολογούμενους με 2 ή περισσότερα προστατευόμενα τέκνα και ετήσιο εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ. Η έκπτωση φόρου για τους έχοντες 2 εξαρτώμενα τέκνα και εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ ισοδυναμεί με αφορολόγητο όριο 9.090 ευρώ.
-1.950 ευρώ, για φορολογούμενους με 1 προστατευόμενο τέκνο και ετήσια εισοδήματα μέχρι 20.000 ευρώ. Η έκπτωση φόρου για τους έχοντες 1 εξαρτώμενο τέκνο και εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ ισοδυναμεί με αφορολόγητο όριο 8.863 ευρώ.
-1.900 ευρώ, για φορολογούμενους χωρίς προστατευόμενα τέκνα και ετήσιο εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ. Η έκπτωση φόρου για τους μη έχοντες εξαρτώμενα τέκνα και έχοντες ετήσιο εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ ισοδυναμεί με αφορολόγητο όριο 8.636 ευρώ.
Για όσους από τους μισθωτούς, τους συνταξιούχους και τους κατ’ επάγγελμα αγρότες έχουν ετήσιο εισόδημα άνω των 20.000 ευρώ, η ισχύουσα κατά περίπτωση έκπτωση φόρου μειώνεται κατά το 1% του πέραν των 20.000 ευρώ τμήματος του ετησίου εισοδήματος.
2) Αυξήσεις συντελεστών φόρου στην κλίμακα φορολογίας των εισοδημάτων από ακίνητα: Στην κλίμακα υπολογισμού του φόρου για τα εισοδήματα από ακίνητα επέρχονται οι ακόλουθες αλλαγές:
α) Αύξηση από το 11% στο 15% του συντελεστή φορολόγησης που επιβάλλεται στο ετήσιο εισόδημα μέχρι το επίπεδο των 12.000 ευρώ.
β) Αύξηση από το 33% στο 35% του συντελεστή φορολόγησης που επιβαρύνει το κλιμάκιο ετησίου εισοδήματος από τα 12.001 έως τα 35.000 ευρώ.
γ) Αύξηση από το 33% στο 45% του συντελεστή φορολόγησης για το τμήμα ετησίου εισοδήματος πάνω από τα 35.000 ευρώ.
